استان خراسان جنوبی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
| استان خراسان جنوبی | |
|---|---|
| موقعیت | |
 |
|
| اطلاعات | |
| مرکز استان: • مختصات: |
بیرجند |
| مساحت : | ۹۵٬۳۸۵ کم۲ |
| جمعیت(۱۳۸۵): • پراکندگی : |
۶۰۰٬۵۶۸ ۶ نفر/کم۲ |
| شمار شهرستانها: | ۸ |
| منطقه زمانی: | IRST (UTC+۳:۳۰) |
| -تابستان (دیاستی): | IRST (UTC+۴:۳۰) |
| زبان(های) اصلی: | فارسی |
استان خراسان جنوبی به مرکزیت شهر بیرجند با مصوبه مجلس شورای اسلامی و پس از تقسیم استان خراسان به سه استان، در سال ۱۳۸۲ ایجاد شد.
مساحت این استان ۹۵٬۳۸۵ کیلومتر مربع است که از این نظر هشتمین استان ایران است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت آن برابر با ۶۰۰٬۵۶۸ نفر[۱] میباشد و از این نظر ۲۷اُمین استان کشور است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] موقعیت جغرافیایی
این استان از شمال با استان خراسان رضوی، از غرب با استان یزد، از شرق با کشور افغانستان، از جنوب با استان سیستان و بلوچستان و از جنوب غربی با استان کرمان هم مرز است.
 |
استان خراسان رضوی | |
||
| افغانستان |  |
استان یزد | ||
 خراسان جنوبی  |
||||
 |
||||
| استان سیستان و بلوچستان | استان کرمان |
[ویرایش] پیشینه
خراسان جنوبی شامل محدودهای از خراسان بزرگ است که در سدههای پیش قهستان نامیده میشدهاست. شهرهای مهم ایالت قهستان، تون (فردوس امروزی) و قائن بودهاند. مارکوپولو نیز در سفرنامه خود، از این منطقه با نام تونوکاین (تون و قاین) ياد کردهاست.[۲]
در سدههای اخیر و به ویژه از دوران قاجار، دو شهر فردوس و قائن به دلیل حوادث طبیعی مختلف به تدریج موقعیت جمعیتی خود را از دست داده و بیرجند مرکزیت و اهمیت بیشتری یافت.
[ویرایش] تقسیمات کشوری
این استان دارای ۸ شهرستان، ۲۰ بخش، ۴۹ دهستان و ۲۲ شهر است. شهرستانهای این استان عبارتاند از:
- شهرستان بیرجند با جمعیت ۲۲۱،۷۵۶ نفر
- شهرستان قائنات با جمعیت ۱۳۷،۳۵۷ نفر
- شهرستان نهبندان با جمعیت ۵۶،۰۸۹ نفر
- شهرستان درمیان با جمعیت ۵۱،۷۹۳ نفر
- شهرستان فردوس با جمعیت ۳۸٬۳۰۱ نفر
- شهرستان سربیشه با جمعیت ۳۷،۵۹۱ نفر
- شهرستان سرایان با جمعیت ۳۴،۶۳۶ نفر
- شهرستان بشرویه با جمعیت ۲۳٬۰۴۵ نفر[۱]
شهرهای استان خراسان جنوبی عبارتند از:
- بیرجند با جمعیت ۱۵۷٬۸۴۸ نفر
- قائن با جمعیت ۳۲٬۴۷۴ نفر
- فردوس با جمعیت ۲۳٬۴۰۵ نفر
- نهبندان با جمعیت ۱۵،۹۹۸ نفر
- بشرویه با جمعیت ۱۳٬۷۷۸ نفر
- سرایان با جمعیت ۱۱٬۰۹۸ نفر
- سربیشه با جمعیت ۶،۱۴۱ نفر
- اسلامیه با جمعیت ۵٬۱۶۷ نفر
- سه قلعه با جمعیت ۵،۰۳۶ نفر
- آیسک با جمعیت ۵٬۰۲۳ نفر
- خضری دشت بیاض با جمعیت ۴،۹۳۰ نفر
- حاجی آباد با جمعیت ۴٬۳۳۳ نفر
- اسدیه با جمعیت ۴٬۳۱۲ نفر
- نیمبلوک با جمعیت ۳،۸۸۶ نفر
- طبس مسینا با جمعیت ۳٬۷۷۶ نفر
- خوسف با جمعیت ۳،۱۸۶ نفر
- اسفدن با جمعیت ۳٬۱۴۵ نفر
- آرین شهر با جمعیت ۳٬۰۵۱ نفر
- قهستان با جمعیت ۲٬۴۵۱ نفر
- مود با جمعیت ۲٬۴۵۱ نفر
- شوسف با جمعیت ۲،۳۳۸ نفر
- زهان با جمعیت ۷۰۷ نفر [۱]
[ویرایش] جاذبههای گردشگری
استان خراسان جنوبی، در مسیر محورهای ارتباطی استانهای جنوبی ایران با مشهد قرار دارد. محور اصلی ارتباطی استانهای یزد، کرمان، اصفهان، فارس، بوشهر و هرمزگان به مشهد، از فردوس میگذرد. همچنین محور ارتباطی استان سیستان و بلوچستان به مشهد از شهرهای نهبندان، سربیشه، بیرجند و قائن عبور میکند.
- آبگرم معدنی فردوس
- آرامگاه ابن حسام خوسفی
- باغستان علیا
- بند دره
- چنشت
- خراشاد
- شوکتآباد
- غار خونیک
- قلعه فورگ
- کوچ
- ماخونیک
- مدرسه شوکتیه
- مدرسه علمیه علیا
- مسجد جامع تون
- مصعبی
- مقبره بوذر جمهرقاینی
- غار خونیک
قلعه کوه قاین مسجدجامع قاین مسجد جامع افین
[ویرایش] کشاورزی
استان خراسان جنوبی رتبهٔ اول تولید محصولات باغی زرشک و عناب و رتبه دوم تولید زعفران را در سطح کشور دارا میباشد. انار، پسته، بادام، سیب، گلابی، به، گیلاس، آلبالو، زردآلو، هلو، خرما، توت، شاتوت، گردو، انجیر و سنجد از دیگر محصولات باغی این استان است.
در بخش محصولات زراعی، این استان در تولید چغندرقند، رتبه هشتم کشور را داشته و همچنین گندم، جو، پنبه، حبوبات، محصولات جالیزی و گیاهان علوفهای در این استان کشت میشوند.[۳]
در بخش دامپروری، پرورش مرغ گوشتی و تخمگذار، گاو شیری و گوشتی، گوسفند، بز و شتر به صورت سنتی و صنعتی انجام میپذیرد.
[ویرایش] صنعت
کارخانهها و کارگاههای تولید ماشینآلات و تجهیزات، وسایل نقلیهٔ موتوری، محصولات فلزی، تجهیزات حمل و نقل، اکسید منیزیم، محصولات لاستیکی و پلاستیک، ماشینآلات و دستگاههای برقی، محصولات کانی غیرفلزی، کاغذ و محصولات کاغذی، ابزار پزشکی و اپتیکی، ساعت، رادیو و تلویزیون، فلزات اساسی، چوب و محصولات چوبی، منسوجات، مبلمان و صنایع غذایی و آشامیدنی در سطح استان و نیز در ۵ شهرک صنعتی در بیرجند، فردوس، قاین، نهبندان و سربیشه مشغول فعالیت میباشند.
قالیبافی، سفالگری، رنگرزی، آهنگری، مسگری، حصیربافی، سبدبافی، نمدمالی، زیلوبافی، پارچه بافی، نوغان داری، ریسندگی، گلیم بافی، جاجیم بافی، زرگری، دباغی و سوزندوزی، از جمله صنایع دستی استان خراسان جنوبی هستند.
[ویرایش] معدن
این استان دارای پتانسیل بالایی در بخش معادن میباشد به طوری که دارای تنها ذخایر منیزیت ایران (شهرستان بیرجند و شهرستان سربیشه)[۴]، بزرگترین ذخیره و تنها معدن آزبست ایران (معدن حاجات نهبندان) [۴] بوده و ذخایر و معادن مهم بنتونیت (شهرستان فردوس، سه قلعه)، گرانیت (بیرجند و سربیشه)، گل سفید (بیرجند) [۴]، بازالت (شهرستان سربیشه) در خراسان جنوبی مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. یکی دیگر از مهمترین معادن این استان، معدن مس قلعه زری واقع در جنوب غرب این استان (خوسف) است که به علت عیار طلای بالای آن در سطح جهان شناخته شده است[نیازمند منبع].
معادن ولاستونیت، کائولن، تراورتن، فلدسپات، بوکسیت، مارن، گچ، آهک، دولومیت، مرمریت، خاک صنعتی، سنگ لاشه و توف از دیگر معادنی هستند که در این استان در حال بهرهبرداری هستند.
[ویرایش] جستارهای وابسته
[ویرایش] پیوند به بیرون
[ویرایش] منبع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
- ↑ دهخدا، علیاکبر. لغتنامه دهخدا. زیر نظر دکتر محمد معین. تهران: دانشگاه تهران، سازمان لغتنامه، ۱۳۳۴.
- ↑ سازمان توسعه و تجارت ایران
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ پایگاه دادههای علوم زمین ایران
|
استان خراسان جنوبی |
|---|---|
| مرکز | بیرجند |
| شهرستانها | بشرویه • بیرجند • درمیان • سرایان • سربیشه • فردوس • قائنات • نهبندان |
| شهرها | آرینشهر • اسدیه • اسفدن • اسلامیه • آیسک • بشرویه • بیرجند • حاجیآباد • خضری دشت بیاض • خوسف • زهان • سرایان • سربیشه • سهقلعه • شوسف • طبس مسينا • فردوس • قائن • قهستان • مود • نهبندان • نیمبلوک |
| جایهای دیدنی |
آبگرم معدنی فردوس • آرامگاه ابن حسام خسفی • آرامگاه ابوحامد • ارگ کلاهفرنگی • باغ شوکتآباد • تخت سردار • زیارتگاه باشآباد • عمارت اکبریه • غار چنشت • قلعه پائین • قلعه حسنآباد • قلعه فورگ • قلعه نیه • قنات بلده فردوس • کوه قلعه فردوس • مجموعه تاریخی کوشک • مدرسه علمیه علیا • مسجد جامع تون • مسجد جامع هندوالان • موزه بیرجند |
|
|||||
