اورامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

(تغییر مسیر از اورامانی)

اورامانی یا اورامی (به کردی: هه‌ورامی Hewramî) یکی از گویش‌های زبان‌ کردی است. در قسمت‌هایی از ایران و عراق که اصطلاحا هورامان نامیده می‌شود با آن سخن می‌گویند.یکی از ویژگی‌های این زبان وجود مونث و مذکر در اسامی است.

محمد معین پدیدآورنده یکی از فرهنگ‌های مهم فارسی به نام فرهنگ معین (در شش جلد) در مقدمه این فرهنگ درباره تاریخ زبان فارسی می‌گوید:

برای آشنایی بیشتر با زبان پهلوی باستان زبان کردی اورامی یک منبع مهم است. پهلوی با وزنی بخصوص و همانند گورانی خوانده می‌شده‌است وگاهی آن را پهلوی وبرخی اوقات آن را اورامه، اورامن و اورامنانیان می‌گفته‌اند.

شاید برای دریافت این موضوع که، اورمنان، همان گونهٔ فارسی (هورامه نان) اورامی است و با واژهٔ (هه ورامان) یکی است، به تلاش چندانی نیاز نباشد. هورامه‌نان – هورامانان = هور + امان (امدند) + آن – زمان طلوع خورشید. همچنان که می‌گویند: (به یانیان) بامدادان، (ئیواران) زمان عصر.

زبان کردی هورامی برای سده‌های طولانی زبان ادبی غالب در کردستان جنوبی (شامل استانهای کردستان، کرمانشاه، ایلام و بخش‌هایی از کردستان عراق) بوده‌است و بسیاری از شاعران کرد اشعار خود را به این زبان سروده‌اند که از میان آنها می‌توان به شاعران بزرگی مانند مولوی کرد (تاوگوزی)، صیدی هورامی، میرزا عبدالقادر پاوه‌ای و ... اشاره نمود. کتاب حدیقه سلطانی بسیاری از این شاعران را نامبرده و نمونه‌ای از اشعار آنها را ارائه کرده‌است. بسیاری از کتاب‌های اهل حق به این زبان نوشته شده‌اند که از جمله کهنترین کتاب‌های نگاشته شده به زبان کردی بوده و همچنین از جمله معدود کتاب‌های نوشته شده به زبان‌های ایرانی در سده‌های نخستین پس از اسلام می‌باشند. صدیق صفی زاده (بورکه یی) در مقدمه کتاب فرهنگ ماد-جلد نخست، تاریخچه ایی کوتاه از تاریخ ادبیات اورامی عرضه کرده‌است.