پرش به محتوا

یاسر عرفات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یاسر عرفات
عرفات در ۱۹۹۶
نخستین رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین
دوره مسئولیت
۵ ژوئیه ۱۹۹۴ – ۱۱ نوامبر ۲۰۰۴
نخست‌وزیرمحمود عباس
احمد قریع
پیش ازروحی فتوح (سرپرست)
محمود عباس
نخستین رئیس‌جمهور فلسطین
دوره مسئولیت
۲ آوریل ۱۹۸۹ – ۱۱ نوامبر ۲۰۰۴
پس ازمحمود عباس
احمد قریع
پیش ازروحی فتوح (سرپرست)
محمود عباس
سومین رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین
دوره مسئولیت
۴ فوریه ۱۹۶۹ – ۲۹ اکتبر ۲۰۰۴
پس ازیحیی حموده
پیش ازمحمود عباس
اطلاعات شخصی
زاده
محمد عبدالرئوف عرفات القدوة الحسینی

۴/۲۴ اوت ۱۹۲۹
قاهره، مصر
درگذشته۱۱ نوامبر ۲۰۰۴ (۷۵ سال)
کلمر، او-دو-سن، فرانسه
ملیتفلسطینی
حزب سیاسیفتح
همسر(ان)سها عرفات (ا. ۱۹۹۰)
فرزندان۱
محل تحصیلدانشگاه شاه فؤاد یکم
تخصصمهندس عمران
امضا
لقب(ها)أبو عمّار[۱]

محمد عبدالرئوف عرفات القدوة الحسینی (۴/۲۴ اوت ۱۹۲۹ – ۱۱ نوامبر ۲۰۰۴) معروف به یاسر عرفات و با کنیه أبو عمار، رهبر سیاسی فلسطینی بود. او از ۱۹۶۹، سومین رئیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین، از ۱۹۸۹، نخستین رئیس‌جمهور فلسطین و از ۱۹۹۴، نخستین رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین بود که این مسئولیت‌ها را تا زمان مرگش برعهده داشت. عرفات همچنین یکی از اعضای بنیان‌گذار حزب سیاسی فتح بود که از ۱۹۵۹ تا ۲۰۰۴ رهبری آن را بر عهده داشت. او از لحاظ ایدئولوژیک یک ملی‌گرا و سوسیالیست بود.

عرفات از پدر و مادری فلسطینی در قاهره، مصر زاده شد. او بخش عمدهٔ دوران جوانی خود را در مصر گذراند و در دانشگاه شاه فؤاد یکم به تحصیل پرداخت. او در دوران دانشجویی تحت تأثیر افکار ضدصهیونیستی و ملی‌گرایانه عرب قرار گرفت. وی در مخالفت با تشکیل دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ در جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل در کنار اخوان‌المسلمین به مبارزه پرداخت. به‌دنبال شکست نیروهای عرب، عرفات به قاهره بازگشت و از سال ۱۹۵۲ تا ۱۹۵۶ به‌عنوان رئیس اتحادیه کل دانشجویان فلسطین مشغول به خدمت شد.

عرفات در اواخر دههٔ ۱۹۵۰ جنبش فتح را پایه‌گذاری کرد. این سازمان شبه‌نظامی به‌دنبال برچیدن اسرائیل و جایگزینی آن با کشوری فلسطینی بود. فتح در چند کشور عربی فعالیت می‌کرد و از طریق این کشورها حملاتی به اهداف اسرائیلی داشت. در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ عرفات در جهان شناخته شد. او در سال ۱۹۶۷ به سازمان آزادی‌بخش فلسطین پیوست و در سال ۱۹۶۹ به‌عنوان رئیس مجلس ملی فلسطین انتخاب شد. حضور فزایندهٔ فتح در اردن منجر به درگیری نظامی با دولت ملک حسین در سال ۱۹۷۰ شد. در نتیجه این سازمان در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ به لبنان رفت. در آنجا فتح کمک‌کنندهٔ جنبش ملی لبنان طی جنگ داخلی لبنان بود و به حملات خود به اسرائیل ادامه داد. در نتیجه این سازمان به هدف اصلی تهاجمات اسرائیل در جریان درگیری ۱۹۷۸ جنوب لبنان و جنگ ۱۹۸۲ لبنان تبدیل شد.

از سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۹۳ عرفات در تونس اقامت داشت و رویکردش را از درگیری آشکار با اسرائیلی‌ها به مذاکره تغییر داد. او در سال ۱۹۸۸ حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت شناخت و به‌دنبال چاره دو کشوری برای درگیری فلسطین و اسرائیل بود. او در سال ۱۹۹۴ به فلسطین بازگشت و در شهر غزه مستقر شد و به ترویج خودمختاری سرزمین‌های فلسطینی پرداخت. او در یک سری مذاکرات با دولت اسرائیل برای پایان دادن به درگیری بین این کشور و سازمان آزادی‌بخش فلسطین شرکت کرد. این مذاکرات شامل کنفرانس مادرید در سال ۱۹۹۱، پیمان‌های اسلو در سال ۱۹۹۳ و نشست سران کمپ دیوید ۲ در سال ۲۰۰۰ می‌شد. موفقیت مذاکرات در اسلو باعث شد که عرفات در سال ۱۹۹۴ در کنار اسحاق رابین و شیمون پرز، نخست‌وزیران اسرائیل، جایزه صلح نوبل را دریافت کند. در آن زمان با گسترش حماس و دیگر رقبای ستیزه‌جو، پشتیبانی از فتح در میان فلسطینی‌ها کاهش یافت. در اواخر سال ۲۰۰۴ عرفات پس از اینکه بیش از دو سال به‌وسیلهٔ ارتش اسرائیل در محوطهٔ رام‌الله خود کمابیش محبوس بود، به کما رفت و درگذشت. در حالی که علت مرگ عرفات همچنان موضوع گمانه‌پردازی باقی مانده است، تحقیقات تیم‌های روسی و فرانسوی مشخص کرد که هیچ سوء قصدی در کار نبوده است.[۲][۳][۴]

عرفات همچنان شخصیتی بحث‌برانگیز است. فلسطینی‌ها عموماً او را شهیدی می‌دانند که به نماد آرمان‌های ملی مردم خود تبدیل شد. اسرائیلی‌ها او را تروریست دانسته‌اند.[۵][۶][۷][۸] رقبای فلسطینی، از جمله اسلام‌گرایان و چندین چپ‌گرای سازمان آزادی‌بخش فلسطین، مکرراً او را به‌عنوان شخصی مفسد یا بیش از حد مطیع در اعطاء امتیاز به دولت اسرائیل محکوم کردند.

اوایل زندگی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تولد و کودکی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
عرفات (راست) به همراه خواهرش خدیجه و برادرش فتحی در قاهره، ۱۹۴۲

عرفات در قاهره، مصر،[۹] در ۴[۱۰][۱۱] یا ۲۴ اوت ۱۹۲۹ به دنیا آمد.[۱۲][۱۳]: 269  پدرش، عبدالرئوف القدوه الحسینی — که از خویشاوندان دور محمد امین الحسینی، مفتی اعظم سابق اورشلیم — بود،[۱۴][۱۵] یک فلسطینی اهل شهر غزه بود که مادرش، یعنی مادربزرگ پدری عرفات، مصری بود. پدر عرفات برای ۲۵ سال در دادگاه‌های مصر برای ادعای زمین‌های خانوادگی در مصر به عنوان بخشی از ارثیه‌اش مبارزه کرد اما ناموفق بود.[۱۶] او به عنوان یک تاجر پارچه در منطقهٔ السکاکینی قاهره، که از لحاظ مذهبی مختلط بود، کار می‌کرد. عرفات دومین فرزند کوچک از هفت فرزند بود و به همراه برادر کوچکترش فتحی، تنها فرزندانی بودند که در قاهره به دنیا آمدند. اورشلیم اقامتگاه خانوادگی مادر او، زهوه ابوالسعود، بود که در سال ۱۹۳۳، زمانی که عرفات چهار ساله بود، بر اثر بیماری کلیوی درگذشت.[۱۷]

نخستین سفر عرفات به اورشلیم زمانی بود که پدرش که نمی‌توانست به تنهایی هفت فرزند را بزرگ کند، یاسر و برادرش فتحی را به خانوادهٔ مادرشان در محلهٔ المَغارِبة شهر قدیم فرستاد. آنها چهار سال با عمویشان سلیم ابوالسعود زندگی کردند. در سال ۱۹۳۷، پدرشان آنها را فرا خواند تا توسط خواهر بزرگترشان، عنام، مراقبت شوند. عرفات رابطهٔ رو به وخامتی با پدرش داشت. هنگامی که او در سال ۱۹۵۲ درگذشت، عرفات در مراسم خاکسپاری شرکت نکرد و پس از بازگشت به غزه نیز از قبر پدرش دیدن نکرد. خواهر عرفات، عنام، در مصاحبه‌ای با آلن هارت، زندگینامه‌نویس عرفات، گفت که عرفات به شدت توسط پدرش کتک خورده بود زیرا به محلهٔ یهودیان در قاهره می‌رفت و در مراسم مذهبی شرکت می‌کرد. هنگامی که از عرفات پرسید چرا دست از این کار برنمی‌دارد، پاسخ داد که می‌خواهد ذهنیت یهودیان را مطالعه کند.[۱۷]

تحصیلات

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سال ۱۹۴۴، عرفات در دانشگاه ملک فؤاد اول ثبت نام کرد و در سال ۱۹۵۰ فارغ‌التحصیل شد.[۱۷] در دانشگاه، با یهودیان به بحث می‌پرداخت و نشریات تئودور هرتسل و دیگر صهیونیست‌های برجسته را مطالعه می‌کرد.[۱۸] تا سال ۱۹۴۶، او ناسیونالیست عرب بود و شروع به تهیهٔ سلاح برای قاچاق به فلسطینِ تحت قیمومت، برای استفادهٔ نیروهای نامنظم در کمیته عالی عرب و شبه‌نظامیان ارتش جهاد مقدس کرد.[۱۹]

عرفات (مرکز راست) در دوران دانشجویی مهندسی در دانشگاه ملک فؤاد اول در مصر، دههٔ ۱۹۵۰

در طول جنگ ۱۹۴۸ اعراب و اسرائیل، عرفات دانشگاه را ترک کرد و به همراه دیگر اعراب، سعی کرد وارد فلسطین شود تا به نیروهای عرب در حال جنگ با نیروهای اسرائیلی و علیه ایجاد دولت اسرائیل بپیوندد. در طول جنگ، ظاهراً عرفات به عنوان واسطه در تهیهٔ سلاح برای نیروهای مفتی اورشلیم، امین الحسینی، عمل کرد.[۲۰] با این حال، به جای پیوستن به صفوف فدائیان فلسطین، عرفات در کنار اخوان‌المسلمین جنگید، اگرچه به این سازمان نپیوست. او در نبرد در منطقهٔ غزه (که صحنهٔ اصلی نبرد نیروهای مصری در طول درگیری بود) شرکت کرد. در اوایل سال ۱۹۴۹، جنگ به نفع اسرائیل رو به پایان بود و عرفات به دلیل کمبود پشتیبانی لجستیکی به قاهره بازگشت.[۱۷]

پس از بازگشت به دانشگاه، عرفات مهندسی عمران خواند و از سال ۱۹۵۲ تا ۱۹۵۶ به عنوان رئیس اتحادیه کل دانشجویان فلسطین خدمت کرد. در اولین سال ریاست او بر اتحادیه، نام این دانشگاه پس از کودتای افسران آزاد که ملک فاروق اول را سرنگون کرد، به دانشگاه قاهره تغییر یافت. در آن زمان، عرفات با مدرک کارشناسی مهندسی عمران فارغ‌التحصیل شده بود و برای جنگ در کنار نیروهای مصری در طول بحران سوئز فراخوانده شد. با این حال، او هرگز واقعاً نجنگید.[۱۷] بعداً در همان سال، در کنفرانسی در پراگ، او یک چفیه سفید یکدست بر تن کرد—متفاوت از چفیه با طرح دیگری که بعداً در کویت به کار برد و به نماد او تبدیل شد.[۲۱]

نام

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نام کامل عرفات محمد عبدالرحمن عبدالرئوف عرفات القدوه الحسینی بود. محمد عبدالرحمن نام کوچک او، عبدالرئوف نام پدرش و عرفات نام پدربزرگش بود. القدوه نام قبیلهٔ او و الحسینی نام قبیله‌ای بود که القدوه‌ها به آن تعلق داشتند. قبیلهٔ الحسینی در غزه مستقر بود و با قبیلهٔ معروف الحسینی در اورشلیم، که سایر اعضای برجستهٔ خانواده شامل محمد امین الحسینی می‌شود، ارتباطی ندارد.[۱۷][۱۴][۱۵]

از آنجایی که عرفات در قاهره بزرگ شد، رسم حذف بخش محمد یا احمد از نام کوچک رایج بود. مصریان برجسته‌ای مانند انور سادات و حسنی مبارک چنین کردند. با این حال، عرفات همچنین عبدالرحمن و عبدالرئوف را نیز از نام خود حذف کرد. در اوایل دههٔ ۱۹۵۰، عرفات نام یاسر را برگزید و در سال‌های اولیهٔ فعالیت چریکی خود، نام مستعار ابو عمار را به خود گرفت. هر دو نام به عمار بن یاسر، یکی از صحابه اولیهٔ محمد، پیامبر اسلام، مرتبط هستند. اگرچه او بیشتر نام‌های موروثی خود را حذف کرد، اما عرفات را به دلیل اهمیت آن در اسلام حفظ کرد.[۱۷]

تأسیس جنبش فتح

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در کویت چندی از دوستان فلسطینی وی به پیش او آمدند و پس از بررسی وضعیت آن زمان فلسطین تصمیم به ایجاد یک جنبش جدید برای آزادی فلسطین گرفتند و در ۱۰ اکتبر ۱۹۵۹ همراه با خلیل الوزیر و صلاح خلف و خالد حسن و فاروق قدومی جنبشی با نام فتح را که مخفف معکوس شده جمله حرکت تحریر فلسطین است، تأسیس کردند.[۲۲]

در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، جناح‌هایی در این گروه اقدام به ترور، بمب‌گذاری و هواپیماربایی کردند. عرفات از سخن گفتن دربارهٔ این کارها خودداری کرد و در عوض در سال ۱۹۷۴ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «من با شاخه زیتونی در یک دست و تفنگ مبارز آزادی در دست دیگر آمده‌ام. نگذارید شاخه زیتون از دستم بیفتد.»[۲۳]

در سال ۱۹۸۷ آمریکا سازمان آزادی‌بخش فلسطین را یک سازمان تروریستی اعلام و از ورود یاسر عرفات به این کشور جلوگیری کرد.[۲۳]

رابطه با ایران و عراق

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یاسر عرفات در کنفرانسی خبری در مشهد، ایران؛ به همراه ابراهیم یزدی و عبدالکریم هاشمی‌نژاد، بهمن ۱۳۵۷/فوریه ۱۹۷۹.

تأسیس سازمان آزادی‌بخش فلسطین از جانب محمدرضاشاه پهلوی محکوم شده بود؛ زیرا شاه در آن هنگام از اسرائیل حمایت می‌کرد. ایران و اسرائیل با سازمان آزادی‌بخش فلسطین به مخالفت برخاستند و شکل‌گیری چنین سازمانی را تهدیدی برای منطقه خاورمیانه قلمداد کردند. در مقابل، سازمان آزادی‌بخش با همه مخالفان شاه روابط برقرار کرد، به طوری که بسیاری از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران را برای آموزش نظامی در اردوگاه‌های خود پذیرفت.[۲۴]

مسعود رجوی و یاسر عرفات در سال ۱۳۵۸

۶ روز پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، یاسر عرفات نخستین مهمان خارجی ایران بود.[۲۵][۲۶]هواپیمای او با وجود تعطیلی فرودگاه مهرآباد بر زمین نشست و به محض ورود در پاسخ به دلیل اطلاع ندادن سفرش گفت: «آدم برای رفتن به خانه‌اش اجازه نمی‌گیرد، من هم اجازه نگرفتم.» ابوعمار سپس به مدرسه علوی رفت و با سید روح‌الله خمینی دیدار کرد.[۲۷] او سپس به بهشت زهرا رفت و در سخنرانی خود گفت؛ «به موشه دایان گفتم آمریکا مال تو، من به ایران تکیه می‌کنم.» او یک هفته در ایران ماند و به مشهد و خوزستان هم سفر کرد.[۲۸]

با آغاز جنگ ایران و عراق، عرفات که روابط نزدیکی با هردو طرف درگیر داشت و نیز این جنگ را به زیان خود و به سود اسرائیل می‌دانست، در ۲ مهر ۱۳۵۹ با مقامات عراق و چند روز بعد در تهران با رئیس‌جمهور (ابوالحسن بنی‌صدر) و نخست‌وزیر (محمدعلی رجایی) دیدار کرد تا آن‌ها را نسبت به پذیرش میانجی‌گری متقاعد کند.[۲۹] پیشنهاد عرفات برای حل مسالمت‌آمیز بحران این بود که عراق در اسرع وقت، نیروهایش را از خاک ایران بیرون بکشد و ادعاهای ارضی خود را تا حل مباحث مورد اختلاف به تعویق بیندازد و در مقابل، ایران نیز انجام مذاکره در یک کشور بی‌طرف را با حضور یک کشور ثالث بپذیرد.[۳۰] این پیشنهاد توسط ایران رد شد.

در جریان جنگ ایران و عراق، ایران و سوریه به هم نزدیک‌تر شدند و به دلیل اختلافاتی که با سازمان آزادی‌بخش فلسطین پیدا کرده بودند، به حمایت از گروه‌های فلسطینی مخالف یاسر عرفات برخاستند.[۳۱] یاسر عرفات هم از صدام حسین حمایت کرد.[۳۲][۳۳] عرفات با وجود قطع روابط با ایران، روابط خود را با مجاهدین خلق ایران حفظ کرد.[۳۴]

عرفات در زمان حمله عراق به کویت از صدام حسین حمایت کرد. این اقدام او باعث کاهش حمایت از او در بین کشورهای حاشیه خلیج فارس شد.[۳۵]

مذاکرات صلح فلسطین و اسرائیل

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
عرفات پس از امضای پیمان اسلو با دولت اسرائیل، با نخست‌وزیر وقت اسرائیل اسحاق رابین دست داد، در بین آن‌ها رئیس وقت جمهور آمریکا، بیل کلینتون ایستاده است. تاریخ: ۱۳ سپتامبر ۱۹۹۳

عرفات در سال ۱۹۷۴ در سازمان ملل متحد دربارهٔ مواضع خود سخن گفت:

من این‌جا در حضور همه شما می‌گویم که ما میل نداریم که حتی یک قطره از خون اعراب یا یهود (فرق نمی‌کند) بر زمین ریخته شود… امروز من آمده‌ام با یک شاخه زیتون در یک دست و تفنگ رزمنده راه آزادی در دست دیگر، کاری نکنید که شاخه زیتون از دست من رها شود

— یاسر عرفات، سخنرانی معروف عرفات در سازمان ملل، ۱۹۷۴،[۳۶]
لحظه اهداء جایزه صلح نوبل به اسحاق رابین، شیمون پرز و یاسر عرفات در سال ۱۹۹۴ در اسلو، نروژ

عرفات در آغاز دههٔ ۱۹۹۰ دولت اسرائیل را به رسمیت شناخت و در مذاکرات صلح فلسطین و اسرائیل، معروف به پیمان‌های اسلو (شماره‌های یک و دو) با نخست‌وزیر وقت اسرائیل، اسحاق رابین شرکت کرد. به دنبال صلح نخستین با اسرائیل (پیمان اسلو ۱)، مناطق خودگردان فلسطین موقتاً تشکیل شد تا در آینده کشور مستقل فلسطینی بشود. وی در سال ۱۹۹۴ همراه با اسحاق رابین و شیمون پرز (وزیر امور خارجه دولت رابین) به خاطر پیمان اسلو میان اسرائیل و فلسطین، جایزه صلح نوبل گرفت.[۳۷] عرفات به عنوان نخستین رئیس‌جمهور فلسطین و محمود عباس به عنوان نخست‌وزیر فلسطین تعیین شدند. در سال ۱۹۹۵ عرفات و رابین، پیمان اسلو ۲ را امضا کردند. در این معاهده مناطق مختلف کرانه باختری و نوار غزه به سه دستهٔ الف، ب و ث تقسیم شده و حکومت خودگردان در سطح محدودی از قدرت اجرایی و مسئولیت ادارهٔ مناطق الف و ب بهره‌مند شد. همچنین چشم‌انداز مذاکرات برای دستیابی به یک توافق نهایی برای حل کامل مناقشات دو طرف بر مبنای قطعنامه‌های ۲۴۲ و ۳۳۸ شورای امنیت ترسیم شد. اسحاق رابین به دلیل تلاش برای صلح با فلسطین، توسط افراط‌گرایان اسرائیل، خائن به آرمان‌های اسرائیل نام گرفت و توسط یک یهودی افراطی در سال ۱۹۹۵ در اسرائیل ترور شد.

علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در محکوم کردن مذاکرات عرفات با دولت اسرائیل گفت:

مذاکرات به اصطلاح صلحی است که بین گروهی از فلسطینی‌ها، یعنی همین عرفات و دارودسته او، با اسرائیلی‌ها در جریان است؛ یعنی قضیه سازش و حکومت به‌اصطلاح خودمختار فلسطینی و از این حرف‌ها. این هم یکی از آن زشت‌ترین فریب‌ها و ترفندهای اسرائیلی‌هاست که متأسفانه عدّه‌ای از مسلمانان و عدّه‌ای از خود فلسطینی‌ها به دام آن افتاده‌اند.

— علی خامنه‌ای، ۱۰ دی ۱۳۷۸[۳۸]

پس از ترور رابین، عرفات به مذاکره با دولت بنیامین نتانیاهو در ۱۹۹۷ پرداخت که موفقیتی نداشت. او در سال ۲۰۰۰ با دولت ایهود باراک مذاکره کرد و با اسرائیل پیمان کمپ دیوید ۲ را بست. اما نهایتاً این مذاکرات هم شکست خوردند.

بقای سیاسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تصاویری از عرفات در حال سخنرانی و دیدار با رهبران کشورهای مختلف

طولانی بودن بقای شخصی و سیاسی عرفات، از نظر بسیاری از مفسران و تحلیلگران غربی، نشانه‌ای از تسلط او بر جنگ نامتقارن و مهارتش به‌عنوان یک تاکتیک‌پرداز تلقی می‌شد؛ به‌ویژه با توجه به خطرات بسیار زیاد موجود در عرصهٔ سیاست خاورمیانه و تعداد بالای ترورها در این منطقه.[۳۹] برخی از مفسران معتقدند که بقای عرفات تا حد زیادی به این دلیل بود که اسرائیل بیم داشت اگر او ترور شود یا حتی توسط اسرائیل بازداشت شود، به شهید آرمان فلسطین تبدیل شود.[۴۰] گروهی دیگر معتقدند که اسرائیل از اقدام علیه عرفات خودداری می‌کرد، زیرا نگران بود که حماس و دیگر جنبش‌های اسلام‌گرا در مقایسه با فتح، حمایت بیشتری به دست آورند. همچنین، شبکهٔ پیچیده و شکنندهٔ روابط میان ایالات متحده، اسرائیل، عربستان سعودی و دیگر کشورهای عربی در طولانی شدن دوران رهبری عرفات در میان فلسطینیان نقش داشت.[۳۹]

اسرائیل در چندین نوبت تلاش کرد عرفات را ترور کند، اما هیچ‌گاه ترجیح نداد مستقیماً از مأموران خود استفاده کند؛ در عوض، معمولاً تلاش می‌کرد فلسطینیانی را که به فرد موردنظر نزدیک بودند، به همکاری وادارد؛ اغلب با استفاده از باج‌گیری.[۴۱] به گفتهٔ آلن هارت، تخصص موساد در زمینهٔ ترور، استفاده از سموم بوده است.[۴۱] بر اساس گفته‌های ابو ایاد، در سال ۱۹۷۰ دو تلاش برای جان عرفات توسط موساد اسرائیل و ادارهٔ اطلاعات نظامی اسرائیل انجام شد.[۴۲] در سال ۱۹۷۶، ابو سعید، یک مأمور فلسطینی که برای موساد کار می‌کرد، در طرحی برای قرار دادن گلوله‌های سمی که ظاهری شبیه دانه‌های برنج داشتند در غذای عرفات، به کار گرفته شد. ابو ایاد توضیح می‌دهد که ابو سعید پس از آنکه دستور اجرای این طرح را دریافت کرد، اعتراف کرد و گفت که نمی‌تواند این نقشه را عملی کند، زیرا: «اول از همه، او یک فلسطینی بود و وجدانش اجازه نمی‌داد این کار را انجام دهد.»[۴۳] عرفات در مصاحبه‌ای با مجلهٔ تایم در سال ۱۹۸۸ ادعا کرد که به دلیل ترس از ترور شدن توسط اسرائیلی‌ها، هرگز دو شب پیاپی در یک مکان نمی‌خوابید.[۴۴]

تلاش‌ها برای به حاشیه راندن

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تلاش‌های مداوم دولت اسرائیل برای یافتن رهبر دیگری از میان فلسطینیان که بتواند نمایندهٔ مردم فلسطین باشد، به نتیجه نرسید. عرفات از حمایت گروه‌هایی برخوردار بود که با توجه به سوابق خود او، معمولاً انتظار می‌رفت نسبت به همکاری با او یا حمایت از او بسیار محتاط باشند. مروان برغوثی، یکی از رهبران گردان‌های شهدای الاقصی، در جریان انتفاضهٔ دوم به‌عنوان گزینه‌ای احتمالی برای جانشینی عرفات مطرح شد؛ اما اسرائیل او را به اتهام دست داشتن در قتل ۲۶ غیرنظامی بازداشت کرد و او به پنج بار حبس ابد محکوم شد.[۴۵]

سرانجام، عرفات در ۲ مه ۲۰۰۲، پس از مذاکرات فشرده‌ای که به یک توافق انجامید، اجازه یافت مقر خود را ترک کند. بر اساس این توافق، شش عضو جبههٔ خلق برای آزادی فلسطین (PFLP)، از جمله دبیرکل این سازمان، احمد سعدات، که اسرائیل در پی بازداشت آنها بود و در مقر عرفات پناه گرفته بودند، به نیروهای بین‌المللی در اریحا تحویل داده می‌شدند. پس از تحویل افراد تحت تعقیب، محاصره پایان یافت.[۴۶] در کنار این توافق، از عرفات نیز خواسته شد که از فلسطینیان بخواهد حملات علیه اسرائیلی‌ها را متوقف کنند. عرفات چنین درخواستی را در ۸ مه مطرح کرد. در ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۲، ارتش اسرائیل برای منزوی کردن عرفات، بخش عمده‌ای از مقر او را با استفاده از بولدوزر زرهی تخریب کرد.[۴۷][۴۸][۴۹] در مارس ۲۰۰۳، عرفات تحت فشارهای آمریکا سمت نخست‌وزیری خود را به محمود عباس واگذار کرد.[۵۰]

کابینهٔ امنیتی اسرائیل در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۳ تصمیم گرفت که «اسرائیل برای برداشتن این مانع [عرفات]، به شیوه و در زمانی و به روش‌هایی که جداگانه تصمیم‌گیری خواهد شد، اقدام خواهد کرد».[۵۱] برخی از اعضای کابینه و مقام‌های اسرائیلی به مرگ عرفات اشاره کردند یا دربارهٔ آن اظهارنظرهایی داشتند،[۵۲][۵۳][۵۴] و ارتش اسرائیل نیز آماده‌سازی‌هایی را برای احتمال اخراج عرفات در آیندهٔ نزدیک آغاز کرده بود.[۵۵][۵۶] این اقدامات باعث نگرانی بسیاری دربارهٔ جان عرفات شد. فعالان صلح اسرائیلی گوش شالوم، اعضای کنست و دیگران وارد مقر ریاست‌جمهوری شدند و آماده بودند تا به‌عنوان سپر انسانی عمل کنند.[۵۷] این مقر تا زمانی که عرفات، اندکی پیش از مرگش، به یک بیمارستان در فرانسه منتقل شد، تحت محاصره باقی ماند.

در ۲۰۰۴، بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، عرفات را به‌عنوان طرف مذاکره کنار گذاشت و گفت او «به‌عنوان رهبر شکست خورده است». بوش همچنین عرفات را متهم کرد که زمانی که محمود عباس نخست‌وزیر بود، در تضعیف او نقش داشته است. عباس در همان سالی که این سمت را به دست آورده بود، از نخست‌وزیری استعفا داد.[۵۸] رابطهٔ عرفات با رهبران دیگر کشورهای عربی نیز پیچیده و دوگانه بود. حمایت رهبران عرب از عرفات معمولاً هرگاه او تحت فشار اسرائیل قرار می‌گرفت، افزایش پیدا می‌کرد؛ برای مثال، در سال ۲۰۰۳، زمانی که اسرائیل اعلام کرد در اصل تصمیم گرفته است عرفات را از کرانهٔ باختری که تحت کنترل اسرائیل بود، خارج کند.[۵۹] عرفات در مصاحبه‌ای با شبکه رسانه‌ای الجزیره، در پاسخ به پیشنهاد شارون مبنی بر تبعید دائمی او از سرزمین‌های فلسطینی، گفت: «آیا این سرزمین اوست یا سرزمین ما؟ ما پیش از آنکه پیامبر ابراهیم بیاید، اینجا مستقر شده بودیم، اما به‌نظر می‌رسد آن‌ها [اسرائیلی‌ها] تاریخ یا جغرافیا نمی‌فهمند.»[۵۹]

روابط با حماس و دیگر گروه‌های شبه‌نظامی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

توانایی عرفات در سازگار شدن با شرایط جدید تاکتیکی و سیاسی، احتمالاً با ظهور سازمان‌های حماس و جهاد اسلامی فلسطین به چالش کشیده شد. این گروه‌ها، که جنبش‌های اسلام‌گرایی بودند و سیاست‌های مخالف سازش با اسرائیل را دنبال می‌کردند، اغلب به اهداف غیرنظامی و غیرنظامی — مانند مراکز خرید و سالن‌های سینما — حمله می‌کردند تا آسیب روانی و تلفات غیرنظامی را افزایش دهند. در دههٔ ۱۹۹۰، به نظر می‌رسید این گروه‌ها توانایی عرفات برای حفظ یک سازمان ملی‌گرای متحد با هدف تشکیل یک کشور را تهدید می‌کردند.[۳۹]

در مارس ۲۰۰۲، حمله‌ای که توسط افراد مسلح حماس انجام شد، به کشته شدن ۲۹ غیرنظامی اسرائیلی که مشغول برگزاری مراسم عید پسح بودند، انجامید؛ در میان کشته‌شدگان افراد سالخوردهٔ بسیاری نیز حضور داشتند.[۶۰] در واکنش به این حمله، اسرائیل عملیات دیوار دفاعی را آغاز کرد؛ یک عملیات نظامی گسترده که شهرهای اصلی کرانهٔ باختری را هدف قرار داد. محمود زهار، یکی از رهبران حماس در غزه، در سپتامبر ۲۰۱۰ اظهار کرد که عرفات در سال ۲۰۰۰ زمانی که احساس کرده بود مذاکرات با اسرائیل به نتیجه نخواهد رسید به حماس دستور داده بود آنچه خودش «عملیات نظامی» می‌نامید، علیه اسرائیل انجام دهد.[۶۱]

برخی از مقام‌های دولت اسرائیل در سال ۲۰۰۲ اظهار نظر کردند که شاخهٔ مسلح فتح، یعنی گردان‌های شهدای الاقصی، برای رقابت با حماس حملات خود علیه اسرائیل را آغاز کرده بود.[۶۲] در ۶ مه ۲۰۰۲، دولت اسرائیل گزارشی منتشر کرد که بخشی از آن بر اساس اسنادی بود که بنا بر ادعای دولت اسرائیل، در جریان یورش نیروهای اسرائیلی به مقر عرفات در رام‌الله به دست آمده بودند. طبق این گزارش، اسناد شامل نسخه‌هایی از مدارکی بود که ظاهراً عرفات آنها را امضا کرده و در آنها تأمین مالی فعالیت‌های گردان‌های شهدای الاقصی را مجاز دانسته بود. این گزارش، عرفات را در «برنامه‌ریزی و اجرای حملات تروریستی» دخیل می‌دانست.[۶۳]

معاملات مالی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بر اساس پیمان‌های صلح اسلو، اسرائیل متعهد شد درآمد حاصل از مالیات بر ارزش افزودهٔ کالاهایی را که فلسطینیان خریداری می‌کردند، به خزانهٔ فلسطین واریز کند. تا سال ۲۰۰۰، این مبالغ مستقیماً به حساب‌های شخصی عرفات در بانک لومی در تل‌آویو منتقل می‌شد.[۶۴]

در اوت ۲۰۰۲، رئیس اطلاعات نظامی اسرائیل ادعا کرد که ثروت شخصی عرفات حدود ۱٫۳ میلیارد دلار آمریکا است.[۶۵] در ۲۰۰۳، صندوق بین‌المللی پول (IMF) حسابرسی‌ای از تشکیلات خودگردان فلسطین انجام داد و اعلام کرد که عرفات ۹۰۰ میلیون دلار از بودجهٔ عمومی را به حساب بانکی ویژه‌ای انتقال داده که خودش و مشاور ارشد اقتصادی و مالی تشکیلات آن را کنترل می‌کردند. با این حال، صندوق بین‌المللی پول ادعا نکرد که تخلفی رخ داده است، و به‌صراحت گفت که بیشتر این بودجه برای سرمایه‌گذاری در دارایی‌های فلسطین، چه در داخل و چه در خارج، استفاده شده بود.[۶۶][۶۷]

با این حال، در سال ۲۰۰۳، تیمی از حسابداران آمریکایی — که خودِ وزارت دارایی عرفات آن‌ها را استخدام کرده بود — بررسی امور مالی عرفات را آغاز کردند. این تیم در نتیجه‌گیری‌هایش ادعا کرد که بخشی از ثروت رهبر فلسطینی در یک سبد سرمایه‌گذاری مخفی به ارزش نزدیک به ۱ میلیارد دلار قرار دارد؛ سبدی با سرمایه‌گذاری در شرکت‌هایی مثل کارخانهٔ بطری‌سازی کوکا کولا در رام‌الله، یک شرکت تلفن همراه تونسی، و صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در آمریکا و جزایر کیمن. رئیس این تحقیق گفت: «هرچند پول این سبد از بودجهٔ عمومی مانند مالیات‌های فلسطینی می‌آمد، عملاً هیچ‌یک از آن برای مردم فلسطین استفاده نشد؛ همه‌اش را عرفات کنترل می‌کرد. و هیچ‌یک از این معاملات علنی نشد.»[۶۴] تحقیقی که دیوان کل محاسبات انجام داد گزارش کرد که عرفات و سازمان آزادی‌بخش فلسطین حتی در زمانی که او علناً ادعای ورشکستگی می‌کرد، بیش از ۱۰ میلیارد دلار دارایی داشتند.[۶۸]

هرچند عرفات زندگی فروتنانه‌ای داشت، دنیس راس — مذاکره‌کنندهٔ پیشین خاورمیانه برای رؤسای‌جمهور جرج اچ. دابلیو. بوش و بیل کلینتون — گفت که «پول جیبی» عرفات یک نظام گستردهٔ حمایت‌گری مالی را تأمین می‌کرد که به نوپاتریمونیالیسم معروف است. به گفته سلام فیاض — یکی از مقام‌های سابق بانک جهانی که عرفات در سال ۲۰۰۲ او را به عنوان وزیر دارایی تشکیلات خودگردان فلسطین منصوب کرد — انحصارهایی که عرفات بر برخی کالاها ایجاد کرده بود، به‌درستی می‌توانست نوعی گران‌فروشی و سوءاستفاده مالی از مردم خودش تلقی شود؛ «به‌ویژه در غزه که فقیرتر است؛ و این چیزی است که کاملاً غیرقابل‌قبول و غیراخلاقی است.» فیاض ادعا می‌کند که عرفات به‌تنهایی ۲۰ میلیون دلار از منابع مالی عمومی را صرف پرداخت به رهبری نیروهای امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین، یعنی امنیت پیشگیرانه فلسطین، کرده است.[۶۴]

فؤاد شُبَکی، که پیش‌تر از دستیاران مالی یاسر عرفات بود، به سرویس امنیت داخلی اسرائیل، شاباک، گفت که عرفات چندین میلیون دلار از پول‌های کمک مالی را برای خرید سلاح و حمایت از گروه‌های مسلح استفاده کرده است.[۶۹] در جریان عملیات نظامی اسرائیل موسوم به دیوار دفاعی، ارتش اسرائیل در مقر عرفات در رام‌الله، پول‌های جعلی و اسنادی را کشف کرد. این اسناد نشان می‌دادند که عرفات در سال ۲۰۰۱ شخصاً پرداخت‌هایی را به افراد مسلح تنظیم تأیید کرده بود.[۷۰] در مقابل، فلسطینی‌ها ادعا کردند که پول‌های جعلی، از عناصر مجرم و گروه‌های جنایتکار ضبط شده بود.[۷۱]

تلاش‌های ناموفق اسرائیل برای ترور

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دولت اسرائیل طی چندین دهه تلاش کرد عرفات را ترور کند. از جمله این تلاش‌ها، اقدام برای رهگیری و سرنگون کردن هواپیماهای شخصی و هواپیماهای مسافربری تجاری بود که گمان می‌رفت عرفات با آنها سفر می‌کند.[۷۲] این عملیات ترور در ابتدا به «قیصریه» (Caesarea)، واحدی از سازمان موساد که مسئول بسیاری از عملیات‌های ترور هدفمند اسرائیل بود، واگذار شد. گفته می‌شد سرنگون کردن یک هواپیمای مسافربری در حریم هوایی بین‌المللی و بر فراز آب‌های بسیار عمیق، گزینه مناسب‌تری است؛ زیرا در این صورت پیدا کردن لاشه هواپیما و در نتیجه انجام تحقیقات دربارهٔ حادثه دشوارتر می‌شد.[۷۲] پس از حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲، آریل شارون، وزیر دفاع اسرائیل، یک نیروی ویژه با نام رمز «ماهی شور» (Salt Fish) تشکیل داد که هدایت آن را دو متخصص عملیات ویژه، مئیر داگان و رافی ایتان، بر عهده داشتند. مأموریت این نیرو، زیر نظر گرفتن تحرکات عرفات در لبنان و کشتن او بود؛ زیرا شارون عرفات را «قاتل یهودیان» و نمادی مهم می‌دانست. از دیدگاه او، نمادها در جنگ علیه یک سازمان تروریستی به اندازه تعداد کشته‌شدگان اهمیت داشتند. نیروی ویژه «ماهی شور» اقدام به طراحی و اجرای بمباران ساختمان‌هایی کرد که تصور می‌شد عرفات و رهبران ارشد سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO) در آنها اقامت دارند. این عملیات بعدها به «عملیات گلدفیش» (Operation Goldfish) تغییر نام داد. در یکی دیگر از تلاش‌های ناموفق برای کشتن عرفات، مأموران اسرائیلی روزنامه‌نگار اسرائیلی آوری آونری را تا محل دیدارش با عرفات تعقیب کردند. گفته می‌شود در سال ۲۰۰۱، زمانی که شارون نخست‌وزیر اسرائیل بود، او متعهد شد که تلاش‌ها برای ترور عرفات را متوقف کند. با این حال، پس از آنکه اسرائیل در مارس ۲۰۰۴ در ترور موفقیت‌آمیز احمد یاسین، یکی از بنیان‌گذاران جنبش حماس، نقش داشت، شارون در آوریل ۲۰۰۴ اعلام کرد که «این تعهد من دیگر وجود ندارد.»[۷۲]

زندگی شخصی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در سال ۱۹۹۰، عرفات با سهی طویل، یک مسیحی فلسطینی، زمانی که او ۶۱ ساله و سهی ۲۷ ساله بود، ازدواج کرد. مادر سهی، او را در فرانسه به عرفات معرفی کرد و پس از آن او به عنوان منشی او در تونس کار کرد.[۷۳][۷۴] پیش از ازدواج، عرفات پنجاه یتیم جنگی فلسطینی را به فرزندی پذیرفته بود.[۷۵] در طول ازدواجشان، سهی بارها سعی کرد عرفات را ترک کند، اما عرفات جلوی آن را گرفت.[۷۶] سهی گفت که از ازدواجش پشیمان است و اگر دوباره می‌توانست انتخاب کند، هرگز با عرفات ازدواج نمی‌کرد.[۷۶][۷۷] در اواسط سال ۱۹۹۵، همسر عرفات در یک بیمارستان پاریسی دختری به دنیا آورد که نامش زهوه، برگرفته از نام مادر عرفات، شد.[۷۸]

بیماری و مرگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نخستین گزارش‌های پزشکان دربارهٔ وخامت سلامتی عرفات — که سخنگویش آن را آنفلوانزا خواند — در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۴ منتشر شد، پس از آنکه او در جریان جلسه‌ای با کارکنانش استفراغ کرد. وضعیت او در روزهای بعد بدتر شد.[۷۹] پس از دیدار پزشکان دیگر — از جمله تیم‌هایی از تونس، اردن و مصر — و موافقت اسرائیل با سفر او، عرفات با یک هلیکوپتر نظامی اردنی از رام‌الله به اردن و از آنجا با یک هواپیمای نظامی فرانسوی به فرانسه منتقل شد. او در بیمارستان نظامی پرسی در کلمر، حومهٔ پاریس، بستری شد.[۸۰][۸۱][۸۲] در ۳ نوامبر، او به‌تدریج به کمای عمیق‌تری فرورفت.[۸۳]

عرفات در ساعت ۰۳:۳۰ UTC روز ۱۱ نوامبر ۲۰۰۴ در سن ۷۵ سالگی مرده اعلام شد؛ علتی که پزشکان فرانسوی آن را یک خون‌ریزی گستردهٔ مغزی-عروقی (سکته هموراژیک) خواندند.[۸۴][۸۵] در ابتدا، مقامات ارشد فلسطینی از انتشار سوابق پزشکی عرفات خودداری کردند و همسر عرفات نیز با انجام کالبدشکافی مخالفت کرد، زیرا معتقد بود کالبدشکافی با احکام و سنت‌های اسلامی مغایرت دارد.[۸۶] پزشکان فرانسوی همچنین اعلام کردند که عرفات از یک اختلال خونی به نام انعقاد درون‌رگی منتشر رنج می‌برد؛ هرچند مشخص نیست که چه چیزی باعث ایجاد این وضعیت شده بود.[۸۷][۸۸] هنگامی که خبر مرگ عرفات اعلام شد، مردم فلسطین وارد دورهٔ سوگواری شدند. در سراسر کرانهٔ باختری و نوار غزه، صدای دعاهای قرآنی مربوط به سوگواری از بلندگوهای مساجد پخش می‌شد و در خیابان‌ها نیز لاستیک‌ها را آتش می‌زدند.[۸۹] تشکیلات خودگردان فلسطین و اردوگاه‌های آوارگان فلسطینی در لبنان، ۴۰ روز عزای عمومی اعلام کردند.[۸۰][۹۰]

در هنگام خاکسپاری وی نمایندگان بیش از ۵۰ کشور، از جمله آمریکا حضور داشتند.[۲۳]

بررسی علت مرگ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بر پایه یافته‌های تحقیقات آزمایشگاهی در سوئیس یاسر عرفات با پولونیم، مسموم شده بود. فرانسوا بشود، رئیس مؤسسه فیزیک پرتوی در دانشگاه لوزان گفت بررسی نمونه‌های زیست‌شناسی متمرکز بود که از وسایل شخصی و لباس‌های عرفات در بیمارستان نظامی پاریس گرفته شده و به همسر او سها عرفات تحویل داده شده بود. آقای بشود به شبکه خبری الجزیره گفته است: «نتیجه آن شد که آثار پولونیم روی این نمونه‌ها یافته شد.» البته به گفته رئیس تیم تحقیقات آزمایشگاه برای تأیید قطعی مسمومیت لازم است که عرفات نبش قبر شود و عنوان داشت: «اگر سهیٰ عرفات (بیوه یاسر عرفات) واقعاً می‌خواهد بداند چه بر سر همسرش آمده، باید نمونه‌برداری صورت بگیرد یعنی همسرش نبش قبر شود. خانم عرفات باید نمونه‌ای در اختیار ما بگذارد که غلظت بالای پلونیوم را نشان دهد.» باید گفت در زمان درگذشت عرفات، مقامات فلسطینی اسرائیل را متهم به مسموم‌سازی او کردند. یک تیم تحقیقاتی فلسطینی، یک سال پس از مرگ او احتمال ابتلای او به سرطان، ایدز و همچنین مسمومیت را رد کرد.[۹۱]

پولونیم در جسد عرفات

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تندیسی از یاسر عرفات در موزه مادام توسو لندن

در نوامبر ۲۰۱۲ گروهی از بازپرسان بین‌المللی بنا بر درخواست سهی عرفات (بیوه یاسر عرفات) مأمور شدند تا با نبش قبر وی و نمونه‌برداری از پیکر وی دوباره احتمال مرگ وی با مواد پرتوزا را بررسی نمایند. اینکار در تدابیر شدید امنیتی برگزار شد و متخصصانی از کشورهای فرانسه، روسیه و سوئیس مأمور بررسی نمونهٔ گرفته شده شدند.[۹۲]

متخصصان سوئیسی پس از آزمایش جسد یاسر عرفات اعلام کردند که در استخوان رهبر فلسطینی‌ها ۱۸ برابر اندازه معمول پرتوزایی یافته‌اند. متخصصان روسیه قبلاً وجود مواد پرتوزا در جسد عرفات را انکار کرده بودند. یک سال پس از کالبد شکافی جسد یاسر عرفات، کارشناسان سوئیسی اعلام کردند که در دنده و لگن خاصره عرفات ۱۸ برابر حد معمول ماده پرتوزا پولونیم وجود دارد. آن‌ها همچنین تأکید کردند که حتی در آن قسمت از خاک پیرامون جسد که مایعات پیکر عرفات را به خود جذب کرده به همین مقدار ماده پرتوزا وجود داشته است. روز ۱۵ اکتبر ۲۰۱۳ یعنی درست یک ماه پیش از اعلام نظر کارشناسان سوئیسی، همکاران روسی آن‌ها به خبرگزاری اینترفاکس گفتند که در جسد عرفات نشانی از پولونیم یافت نشده است. برای تحقیق پیرامون علت مرگ یاسر عرفات، هیئتی مرکب از متخصصان بیوپزشکی فرانسه، سوئیس و روسیه تشکیل شده بود. کارشناسان هر کشور قرار بود به صورت جداگانه روی یک سوم باقی‌مانده جسد عرفات تحقیق کنند. اما فرانسوی‌ها از این کار خودداری کردند.[۹۳]

در فوریه ۲۰۱۵ جنبش فتح گفت: «کمیته ویژه تحقیق دربارهٔ قتل یاسر عرفات، قاتل این رهبر فلسطینی را شناسایی کرده است و برای اطمینان از یافته‌های پژوهش به عمل آمده نیاز به زمان دارد». وی تصریح کرد: «اسرائیل مسئول ترور است. ولی ما به دنبال شخصی هستیم که مستقیماً اجرای طرح ترور را بر عهده داشته است.»[۹۴]

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ Helena Cobban (before Yasser Arafat's marriage): "Yasser Arafat is not married, but is called 'Abu 'Ammar' as an inversion of the name of the heroic early Muslim warrior 'عمار یاسر. The idea, presumably, that if Yasser Arafat had a son, he would or should be as heroic as the earlier Ammar [ibn Yasir]", The Palestinian Liberation Organisation: People, Power and Politics (Cambridge Middle East Library), p. 272, Retrieved 18 January 2021.
  2. ↑ "Yasser Arafat: French rule out foul play in former Palestinian leader's death". The Guardian. 16 March 2015.
  3. ↑ "France drops investigation into Arafat's death". The Jerusalem Post. 2 September 2015.
  4. ↑ "Yasser Arafat investigation: Russian probe finds death not caused by radiation". CBS News. 26 December 2013.
  5. ↑ Creed, Richard D. Jr. (2014). Eighteen Years in Lebanon and Two Intifadas: The Israeli Defense Force and the U.S. Army Operational Environment. Pickle Partners Publishing. p. 53. ISBN 978-1-78289-593-0.
  6. ↑ As'ad Ghanem Palestinian Politics after Arafat: A Failed National Movement:Palestinian Politics after Arafat, Indiana University Press, 2010 p.259.
  7. ↑ Kershner, Isabel (4 July 2012). "Palestinians May Exhume Arafat After Report of Poisoning". The New York Times. Retrieved 5 August 2012.
  8. ↑ Hockstader, Lee (11 November 2004). "A Dreamer Who Forced His Cause Onto World Stage". The Washington Post. Retrieved 31 October 2007.
  9. ↑ مشخص نیست؛ مورد اختلاف است؛ بیشتر منابع از جمله تونی واکر، اندرو گاورز، آلن هارت و سعید ک. ابوریش، قاهره را محل تولد عرفات می‌دانند، اما دیگران اورشلیم و همچنین غزه را نیز به عنوان زادگاه او ذکر کرده‌اند. برای اطلاعات بیشتر به زندگینامهٔ جایزهٔ نوبل و بی‌بی‌سی مراجعه کنید. برخی همچنین معتقدند که زادگاه اورشلیم ممکن است شایعه‌ای ناشناخته باشد که توسط کاگ‌ب ایجاد شده است (به کتابخانهٔ مجازی یهود مراجعه کنید).
  10. ↑ Kumaraswamy, P. R. (24 July 2009). The A to Z of the Arab-Israeli Conflict. Scarecrow Press. p. 26. ISBN 978-0-8108-7015-4.
  11. ↑ "Yasser Arafat Mausoleum". Alluring World. 17 March 2016. Retrieved 5 September 2019.
  12. ↑ Hart 1989, p. 67
  13. ↑ Dunn, Michael (2004). "Arafat, Yasir". In Mattar, Philip (ed.). Encyclopedia of the Modern Middle East & North Africa: A–C. Vol. 1. Detroit: Macmillan Reference. pp. 269–272. ISBN 978-0-02-865769-1. عرفات و خانواده‌اش همیشه اصرار داشته‌اند که او در 4 اوت 1929 در خانهٔ مادری‌اش در اورشلیم به دنیا آمده است. با این حال، یک ثبت تولد مصری وجود دارد که نشان می‌دهد او در مصر در 24 اوت 1929 به دنیا آمده است…
  14. 1 2 Sicherman, Harvey (January 2011). "Arafat, The Man Who Wanted Too Much". Orbis. 55 (3): 472–480. doi:10.1016/j.orbis.2011.04.012.
  15. 1 2 "The Father of Modern Terrorism - CBS News". www.cbsnews.com (in American English). 12 November 2004. Retrieved 30 November 2025.
  16. ↑ Brexel, Bernadette (2003). Yasser Arafat. Rosen Publishing Group. p. 12.
  17. 1 2 3 4 5 6 7 Aburish 1998, pp. 7–32
  18. ↑ "Yasser Arafat: Homeland a dream for Palestinian Authority Chief". CNN. Archived from the original on 18 November 2001. Retrieved 5 July 2012.
  19. ↑ Rubenstein & Leon 1995, p. 38
  20. ↑ Carrera, Bianca. "Yasser and Fathi Arafat remembered, 20 years after their deaths". Al Jazeera (in English). Retrieved 30 November 2025.
  21. ↑ Aburish 1998, p. 46
  22. ↑ ar:یاسر عرفات ویکی‌پدیای عربی
  23. 1 2 3 جرمی هاول (سرویس جهانی بی‌بی‌سی) (۹ بهمن ۱۴۰۳). «از احمد شرع تا عرفات و بگین؛ شبه‌نظامیانی که به عنوان دولتمرد پذیرفته شدند». بی‌بی‌سی فارسی.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  24. ↑ «معمای دیدار مریم رجوی و محمود عباس». BBC. ۲۰۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  25. ↑ Khomeini's Kingdom Qum بایگانی‌شده در ۱۸ دسامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine وبگاه تایم
  26. ↑ https://fararu.com/fa/news/223201/تصاویر-عرفات-اولین-میهمان-خارجی-انقلاب
  27. ↑ «گفتگو با یاسر عرفات (پیروزی انقلاب اسلامی و وضعیت فلسطین)». سایت جامع امام خمینی.
  28. ↑ گزارش تصویری، روزنامه اعتماد. ۲۱ بهمن ۱۳۸۵، شماره ۱۳۲۸ بایگانی‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine بازدید: ژانویه ۲۰۰۹
  29. ↑ روزنامه جمهوری اسلامی، 6 مهر ماه سال 1359
  30. ↑ روزنامه جمهوری اسلامی، 24 آذر ماه سال 1359
  31. ↑ Anoushiravan Ehteshami. , After Khomeini: Iranian Second Republic, London: Routledge, 1995, p.133
  32. ↑ Iran wants Hamas to help, but not win بایگانی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine وبگاه آسیا تایمز
  33. ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۸ سپتامبر ۲۰۱۶.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  34. ↑ [youtube.com/watch?v=AA0xADa5VW8 دیدار عرفات با رهبران مجاهدین خلق در دهه هفتاد]
  35. ↑ Proپرونده: Yasser Arafat وبگاه بی‌بی‌سی
  36. ↑ https://fa.wikisource.org/wiki/سخنرانی_یاسر_عرفات_در_سازمان_ملل_(۱۹۷۴)
  37. ↑ Yāsir ʿArafāt. (2009). In Encyclopædia Britannica. Retrieved January 30, 2009, from Encyclopædia Britannica Online: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/31844/Yasir-Arafat
  38. ↑ برگرفته از سایت رسمی علی خامنه‌ای
  39. 1 2 3 Aburish 1998, pp. 321–325
  40. ↑ Beyer, Lisa (12 November 2004). "A Life in Retrospect: Yasser Arafat". Time. p. 2. Archived from the original on 13 November 2004. Retrieved 24 August 2007.
  41. 1 2 Hart 1989, p. 27
  42. ↑ Hart 1989, p. 320
  43. ↑ Hart 1989, pp. 429–430
  44. ↑ Prager, Karsten; Murray J. Gart; Yasser Arafat (7 November 1988). "Interview: with Yasser Arafat: Knowing the Enemy". Time. Archived from the original on 26 November 2010. Retrieved 30 January 2010.
  45. ↑ "Profile: Marwan Barghouti". BBC News. 20 May 2004. Archived from the original on 11 June 2004. Retrieved 17 June 2024.
  46. ↑ "Arafat siege to end as handover agreed". The Daily Telegraph. London. 1 May 2002. Retrieved 17 June 2024.
  47. ↑ Taylor & Francis Group (2004) Europa World Year Book 2: Kazakhstan-Zimbabwe Published by Taylor & Francis, شابک ‎۱−۸۵۷۴۳−۲۵۵-X p 3314
  48. ↑ Schmemann, Serge (22 September 2002). "Arafat Remains Defiant Amid Rubble of His Compound". The New York Times. Retrieved 17 June 2024.
  49. ↑ Huggler, Justin (28 September 2002). "Israeli siege of Arafat 'is killing peace hope'". The Independent. Archived from the original on 1 June 2004. Retrieved 16 October 2013.
  50. ↑ Amayreh, Khalid (11 August 2003). "Arafat vs Abbas". Al-Ahram Weekly. Archived from the original on 11 August 2003. Retrieved 12 February 2023.
  51. ↑ "Excerpts: Israeli security cabinet statement". BBC. 11 September 2003. Retrieved 12 February 2023.
  52. ↑ Crean, Ellen (29 September 2003). "New Palestinian Cabinet OK'd". cbsnews.com. Associated Press. Retrieved 12 February 2023.
  53. ↑ Shlaim, Avi; Tribune, International Herald (24 September 2003). "Opinion | Israel and Palestine: The real obstacle to peace is Sharon, not Arafat". The New York Times. ProQuest 2229759458. Retrieved 12 February 2023.
  54. ↑ Crean, Ellen (15 September 2003). "Killing Arafat An Option". cbsnews.com. CBS. Associated Press. Retrieved 12 February 2023.
  55. ↑ "Mid-East 'On Edge of Abyss': Arafat Aide". Sky News. 11 September 2003. Archived from the original on 8 December 2015.
  56. ↑ "Israel's SAS prepares to snatch Arafat". The Sunday Times. 14 September 2003. Archived from the original on 8 December 2015. Retrieved 12 February 2023.
  57. ↑ Crean, Ellen (14 September 2003). "Arafat To Israel: Let's Talk Peace". cbsnews.com. Associated Press. Retrieved 12 February 2023.
  58. ↑ Hillman, G. Robert (19 September 2003). "Bush dismisses Arafat as Partner, Pushes for New Leader". The Dallas Morning News. Archived from the original on 13 October 2007. Retrieved 21 July 2007.
  59. 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Arafat Timeline وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  60. ↑ "Al-Aqsa Intifada timeline: 2002". BBC News. 29 September 2004. Retrieved 17 June 2024.
  61. ↑ Abu Toameh, Khaled (29 September 2010). "Arafat ordered Hamas attacks against Israel in 2000". The Jerusalem Post. Archived from the original on 8 October 2010. This was the first time that a senior Hamas official disclosed that some of the Hamas suicide bombings during the second intifada, which erupted 10 years ago, were ordered by Arafat. Until now it was widely believed that Arafat had only ordered his Fatah militiamen to carry out terror attacks on Israel.
  62. ↑ Bowen, Jeremy (7 November 2003). "Palestinian Authority funds go to militants". BBC News. Retrieved 17 June 2024.
  63. ↑ Naveh, Dani (6 May 2002). "The Involvement of Arafat, PA Senior Officials and Apparatuses in Terrorism against Israel- Corruption and Crime". Ministry of Foreign Affairs – The State of Israel. Archived from the original on 21 November 2014. Retrieved 5 July 2012.
  64. 1 2 3 McDermott, Tricia (7 November 2003). "Arafat's Billions: One Man's Quest To Track Down Unaccounted-For Public Funds". cbsnews.com. Retrieved 12 February 2023.
  65. ↑ Alon, Gideon; Hass, Amira (14 August 2002). "MI chief: terror groups trying hard to pull off mega-attack". Haaretz. Archived from the original on 1 October 2007. Retrieved 21 July 2007.
  66. ↑ "Arafat Diverted $900 Million to Private Account, IMF Says". Bloomberg News. 20 September 2003. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 8 September 2013.
  67. ↑ برای نمای کلی از اهمیت حیاتی بودجهٔ خارجی در فرایند صلح و استفادهٔ تشکیلات خودگردان از این کمک‌ها، بنگرید به Rex Brynen, A Very Political Economy: Peacebuilding and Foreign Aid in the West Bank and Gaza, United States Institute of Peace Press, 2000
  68. ↑ "Backgrounder: Corruption in the PLO's Financial Empire".[پیوند مرده]
  69. ↑ Katz, Yaakov (17 May 2006). "'Arafat used aid to buy weapons". The Jerusalem Post. Archived from the original on 7 October 2011. Retrieved 21 July 2007.
  70. ↑ "Documents seized during Operation Defensive Shield linking Arafat to Terrorism". Israel Ministry of Foreign Affairs. 15 April 2002. Archived from the original on 8 August 2004. Retrieved 13 July 2010.
  71. ↑ "Israel Claims Finding Evidence Against Arafat – 2002-04-03". VOA. 30 October 2009. Retrieved 17 June 2024.
  72. 1 2 3 Bergman, Ronen (23 January 2018). "How Arafat Eluded Israel's Assassination Machine". The New York Times. Retrieved 13 January 2019.
  73. ↑ Aburish 1998, pp. 246–247
  74. ↑ "Profile: Suha Arafat". BBC News. 11 November 2004. Retrieved 16 June 2024.
  75. ↑ "Milestones". Time. 19 December 1994.
  76. 1 2 "Arafat's widow tried to leave Palestinian leader 'hundreds of times'". The Daily Star. 9 February 2013. Archived from the original on 16 August 2018. Retrieved 11 February 2013.
  77. ↑ Winer, Stuart (10 February 2013). "Suha Arafat: I wish I'd never married him". The Times of Israel. Retrieved 16 June 2024.
  78. ↑ Aburish 1998, pp. 290
  79. ↑ "Ending of Yasser's Life". Palestine: The Mystery Country. Archived from the original on 30 September 2007.
  80. 1 2 Biles, Peter (12 November 2004). "Arafat's funeral held in Cairo: Mystery illness". BBC News. Retrieved 17 June 2024.
  81. ↑ Melman, Yossi (14 July 2011). "What killed Yasser Arafat?". Haaretz. Archived from the original on 24 December 2013. Retrieved 17 June 2024.
  82. ↑ "Frail Arafat arrives in France". The Guardian. 29 October 2004. Retrieved 17 June 2024.
  83. ↑ Lindgren, Jim (4 November 2004). "Arafat: If he is "brain-dead", he is dead". The Volokh Conspiracy. Agence France-Presse.
  84. ↑ "Hospitalization Report" (PDF). French Republic Ministry for Defence. 18 November 2004. Retrieved 17 June 2024.
  85. ↑ "Palestinians may exhume Yasser Arafat's body for tests". CBS News. 4 July 2012. Archived from the original on 4 July 2012. Retrieved 5 July 2012.
  86. ↑ Erlanger, Steven; Altman, Lawrence K. (8 September 2005). "Medical records say Arafat died from a stroke". The New York Times. Retrieved 17 June 2024.
  87. ↑ "Yasser Arafat medical records show health was blamed on gastroenteritis". The Daily Telegraph. London. 12 July 2012. Archived from the original on 11 January 2022. Retrieved 17 June 2024.
  88. ↑ Laub, Karin (12 July 2012). "New Arafat medical file released in death probe". Associated Press. Archived from the original on 17 July 2012. Retrieved 15 July 2012.
  89. ↑ Barzak, Ibrahim (11 November 2004). "Palestinians Mourn Death of Arafat". Chicago Tribune. Associated Press. Archived from the original on 22 December 2017. Retrieved 21 December 2017.
  90. ↑ Bennet, James (13 November 2004). "The Death of Arafat: An Emotion-Driven Flock Storms the Burial Ceremony". The New York Times. Retrieved 17 June 2024.
  91. ↑ احتمال فوت عرفات بر اثر مسمومیت رادیواکتیو
  92. ↑ آغاز عملیات نبش قبر یاسر عرفات خبرگزاری تابناک
  93. ↑ کارشناسان سوئیسی وجود پلونیوم در جسد عرفات را تأیید کردند ایسنا
  94. ↑ قاتل عرفات شناسایی شد خبرگزاری انتخاب

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=یاسر_عرفات&oldid=44540332»