زبان‌های کناره دریای خزر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
زبان‌های خزری
پراکندگی جغرافیایی: ساحل جنوبی دریای خزر
خانواده زبان: زبان‌های هندواروپایی
تقسیمات:
Caspian and Semnani languages.svg

زبان‌های کنارهٔ دریای خزر جزو دسته زبان‌های ایرانی شمال‌غربی‌اند، که در شمال ایران و آذربایجان بدانان تکلم می‌شود و به سه گروه کلی گیلکی، مازندرانی (تبری) و تالشی تقسیم شده‌اند. هیچ‌یک از این زبانها زبان رسمی نیستند. باید توجه کرد که نه تنها بین گیلکی و مازندرانی تفاوت‌های زیاد وجود دارد بلکه هر یک از این دو گونه زبانی دارای لهجه‌های فراوانند.[۱]

تاتی که درشمال غرب ایران به کار می‌رود و تاکستانی را شامل می‌شود، و نیز سمنانی، زبان شهر سمنان هم جز این خانواده هستند.[۲]

نقشهٔ مناطق دارای زبان‌های شمالی در دهستان‌های ایران، کشیده شده توسط جهاد سازندگی در سال ۱۹۸۶ میلادی

زبان‌ها، گویش‌ها یا لهجه‌هایی که امروزه در کناره دریای مازندران به کار می‌روند علاوه بر دو گونه اصلی به نام‌های مازندرانی (تبری) و گیلکی، انواع زیر را شامل می‌شوند: تالشی، تاتی، گالشی و دیلمی. گونه اخیر لهجه ایی از گیلکی است که امروزه در کوهستان‌ها به کار می‌رود.[۳]

اقوام ساکن در منطقه ایی که امروزه به نام گیلان و مازندران معروف است و در جنوب دریای مازندران قرار گرفته در طول تاریخ به نام‌های مختلفی نامیده شده‌اند، این نامها عبارتند از: کادوس (کادوش)، تپور، مارد (آمارد، گیل، دیلم، کاس، کاس سی، کاس پی، هیرکانی، گل (جل)، گادوزی، تات، گالش، تالشی، گیلک، مازندرانی، طبری، طبرستانی و جز آن.[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. شانزده
  2. Dalby، Andrew. Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. Columbia University Press، 2004. 226. 
  3. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. بیست و دو
  4. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. نوزده