زبان‌های ایرانی غربی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
    1. گستره و شاخه‌های زبان‌های ایرانی

زبان‌های ایرانی شاخه غربی به دو گروه شمال غربی و جنوب غربی دسته بندی می‌شوند:

  1. آذری باستان
  2. زبان‌های ایران مرکزی
    • تفرش: آشتیانی، آمُره‌ای، کهکی، وفسی, گویش کلیمیان همدان, گویش کلیمیان بروجرد، گویش کلیمیان نهاوند، الویری-ویدری (الویری، ویدری)
    • شمال غربی: خوانساری (خوانساری، گویش کلیمیان خوانسار)، مَحَلاتی، وانِشانی، گویش کلیمیان گلپایگان
    • شمال شرقی: آرانی، بیدگُلی، دِلیجانی، نَشلَجی، ابوزِیدآبادی, قُهرودی، بادرودی، کامویی، جُوْشَقانی، میمه‌ای، ابیانه‌ای، زبان سویی / سُهی، Badi، نطنزی (نَطَنزی، فَریزَندی / فَریزهَندی، یارَندی / یارَنی)، کَشه‌ای، طاری، طَرْقی، گویش کلیمیان کاشان
    • جنوب غربی: گَزی، سِدِهی، اردِستانی، نُهوجی، سَجزی، جرقویه‌ای، رودَشتی، کَفرودی، کَفرانی / کَفرونی، گویش کلیمیان اصفهان
    • جنوب غربی: دری زرتشتی (یزدی، کرمانی، گویش کلیمیان یزد, گویش کلیمیان کرمان), نایینی (نایینی، انارَکی)، زِفره‌ای، وَرزَنه‌ای (ورزِنه‌ای)، تودِشْکی، Keyjani، آبْچویه‌ای
    • کویر: خوری، فَروی، فَرُّخی، مِهرْجانی
    • سیوندی: سیوندی، گویش‌های ایرانی شمال غربی استان فارس منحصر به استان فارس، به جز کُرُشی (جزء بلوچی)، عبدویی، کُرونی (جزء گویش‌های جنوبی کردی)
  3. کردی (گویش‌ها: سورانی (کردی مرکزی), کرمانجی (کردی شمالی), کردی جنوبی), لکی
  4. زازا-گورانی: گورانی (هَوْرامی/اورامی)، باجِلانی / باجَلانی, کرمانجکی (زازاکی شمالی), دیملی (زازاکی جنوبی), شَبَکی، سَرلی
  5. پارتی
  6. مادی
  7. زبان‌های کناره دریای خزر:
    1. گیلکی،
    2. تالشی،
    3. مازندرانی (گویش‌ها: سارَوی، بابُلی، آمُلی، Lafori؛ سالوسی، کِلاری، شَهسَواری؛ گرگانی†، دِلَندی / دَلَندی؛ شَهمیرزادی، خُلَردی، فیروزکوهی؛ اَستَرآبادی / اِستَرآبادی، کَتولی)
    4. سمنانی: سمنانی، سَنگسَری، لاسگِردی، سُرخه‌ای، افتری، بیابانکی
    5. تاتی (گویش‌ها: Chali، تاکِستانی، اِشتِهاردی، Khiaraji، اِبراهیم‌آبادی، دانِسفِهانی / دانِسفانی، سَگزآبادی، اِسفَرایِنی / اِسفَروَرینی، خوزنینی / خُزنینی؛ خوئینی، Balbavini، سِفیدکَمَری، Halabi، سَعدآبادی؛ خَلخالی، طارُمی؛ هَزَندی؛ Dizmari، کوهپایه‌ای، رودباری، اَلَموتی)
  8. بلوچی: بلوچی، کُرُشی، زبان بشاگردی
  9. گُذَرخانی، کَباته‌ای، کَجَلی، کَرینگانی (گویش آذری ذکر کرده‌اند)، خورش رستمی، مَراغه‌ای، رَزَجِردی، شاهرودی
  1. فارسی/پارسی: فارسی باستان†, فارسی میانه†، فارسی نو: فارسی ایران، فارسی افغانستان / دری (فارسی) (Madaglashti)، فارسی تاجیکی، فارسی هزارگی، فارسی جیدی، یهودی-بخارایی، فارسی خوزستانی، ایماقی، دَروازی، دِهواری، فارسی پهلوانی، دزفولی، سیستانی
  2. تاتی قفقاز: تاتی کلیمیان قفقاز / جهوری، زبان تاتی قفقاز
  3. لاری: گویش‌های استان فارس، گویش کلیمیان شیراز، لاری (لارستانی)
  4. لری: زبان لری (گویش‌ها: لری مینجایی، ممسنی، کُهکیلویه، لری بختیاریکمزاری

پیوند به بیرون[ویرایش]