زبان بلوچی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
|
|
در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشدهاست.
شما میتوانید با افزودن منابع برطبق اصول اثباتپذیری و شیوهنامهٔ ارجاع به منابع، به ویکیپدیا کمک کنید.
مطالب بیمنبع احتمالاً در آینده حذف خواهند شد. |
بلوچی از زبانهای ایرانی شاخه شمال غربی است.
در زمانهای تاریخی نشانهٔ متکلمان به این زبان را در شمال ایران در ناحیه سمنان و خزر ایران میبینیم.[نیازمند منبع] بلوچی را به دو گروه اصلی تقسیم میتوان کرد: شرقی، یا شمال شرقی، و غربی، یا جنوب غربی، عمده بلوچها درسه کشور پاکستان ، ایران و افغانستان در سرزمینی نسبتا وسیع و گرم زندگی می کنند تعدادی ازآنان در ترکمنستان بسرمی برند مجموع قبایل بلوچ جمعیتی بالغ بر ده میلیون نفرتخمین زده می شوند. که بیشتر آنها در دو کشور پاکستان و ایران ساکن اند. اما این رقمها اعتبار قطعی ندارند. بلوچها دراکثرکشورهای جهان سکونت دارند که به دلایل مختلفی از سرزمین خود خارج شده اند. که بخشی ازآنها درکشورهای حوزه خلیج فارس وبرخی درممالک آفریقایی زندگی می کنند. بلوچهای افغانستان اغلب در ولایات هلمند ونیمروزبه سرمی برند. زبان بلوچی شاخه ای از زبان آریایی است.
[ویرایش] شباهت بلوچی با سیوندی
سیوندی زبان مردم سیوند واقع در ۷۵ کیلومتری شمال شیراز تنها زبانی در جنوب غرب ایران است که جز زبانهای ایرانی شمال غربی است. سیوندی از نظر صرف و نحو و واژگان بسیار به بلوچی شبیه است.
| Sivandi |
Baluchi |
فارسی |
| kap |
dap |
دهان |
| dim |
dim |
صورت |
| kowg |
kaug |
کبک |
| oshter |
hoshter |
شتر |
| qazuk |
qadduk |
سرگین غلطان |
| Espid |
Espiet |
سفید |
| shir |
chir |
زیر |
|
زبانهای ایرانی |
|
| شاخه |
زبانهای ایرانی غربی
|
|
| شمال غربی |
|
|
| جنوب غربی∗ |
|
|
| شاخه |
زبانهای ایرانی شرقی
|
|
| شمال شرقی |
|
|
| جنوب شرقی |
|
|
^ بلوچی به خاطر مهاجرت گویشورانش، از نظر جغرافیایی به جنوب شرق فلات ایران منتقل شدهاست. ^ شاخه جنوب غربی را شاخه فارسیتبار نیز میگویند.
^ بیشتر زبانشناسان، اوستایی را در مرز شاخههای غربی و شرقی دستهبندی میکنند.
|
|
|
زبانشناسی افغانستان |
|
هندواروپایی/
هندوایرانی |
|
|
|
شمال شرقی
|
|
|
|
شمال غربی
|
بلوچی (مل)
|
|
|
جنوب شرقی
|
پراچی* (ان) • اورمُری (ان)
|
|
|
جنوب غربی
|
|
|
|
|
|
کهته* (مل) • وایگَلی* (مح) • اَشکویی* (مح) • پارونی* (مح)
|
|
|
|
|
|
پشهای* (مل) • گَوَر-باتی (مح) • تیرو (تیراهی)* (ان)
|
|
|
هندی نو
|
|
|
|
|
| آلتایی |
|
|
| سامی |
|
|
| دراویدی |
|
|
| غیره |
|
عامیانه (argot)
|
|
|
|
ساختگی (sabir)
|
لازمی (مح)
|
|
|
متنوع
|
گویشهایی با خاستگاههای مختلف (گروههای سیار از قبیل «جَت» و غیره)
|
|
|
- در خارج از افغانستان گویشور ندارد؛ رس: رسمی؛ مل: ملی؛ مح: محلی؛ ان: گویشور بسیار کمی دارد (پراچی) و یا بسرعت در حال انقراض است (اورمُری، مغولی و اویغوری) و یا زبان مُرده است (تیرو و عربی)
|
|
[ویرایش] جستارهای وابسته