زبان بلوچی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بلوچی
بلوچی baločî Balóćí
سخن‌گویان پاکستان, ایران, افغانستان, ترکمنستان, امارات, عمان, آفریقا/زنگبار
کل سخن‌گو ۲۰،۰۰۰،۰۰۰میلیون
خانواده‌های زبانی هندواروپایی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در پاکستان (بلوچستان پاکستان)
تنظیم کننده آکادمی بلوچی (پاکستان)
کدهای زبان
ISO 639-1 هیچکدام
ISO 639-2 bal
ISO 639-3 balMacrolanguage
individual codes:
bgp – Eastern Balochi
bgn – Western Balochi
bcc – [[]]

بلوچی از زبانهای ایرانی شاخه شمال باختری است. این زبان توسط مردم بلوچ در کشورهای ایران، پاکستان، افغانستان و ترکمنستان و برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و دریای مکران گویش می‌شود.

پیشینه[ویرایش]

زبان بلوچی از زبان‌های ایرانی شمال باختری است و با زبان‌های تاتی، کردی و تالشی نزدیکی زیادی دارد.[۱] برای همین به نظر می‌رسد گویشوران این زبان در گذشته دور از نواحی شمالی ایران امروزی به بلوچستان کنونی کوچیده باشند.

گویش‌ها[ویرایش]

بلوچی را به دو گروه اصلی تقسیم می‌توان کرد: شرقی، یا شمال شرقی، و غربی، یا جنوب غربی، عمده بلوچها درسه کشور پاکستان، ایران و افغانستان در سرزمینی نسبتاً وسیع و گرم زندگی می‌کنند تعدادی ازآنان در ترکمنستان بسر می‌برند مجموع قبایل بلوچ جمعیتی بالغ بر ده میلیون نفرتخمین زده می‌شوند. که بیشتر آنها در دو کشور پاکستان و ایران ساکن اند. اما این رقمها اعتبار قطعی ندارند. بلوچها دراکثرکشورهای جهان سکونت دارند که به دلایل مختلفی از سرزمین خود خارج شده‌اند. که بخشی ازآنها درکشورهای حوزه خلیج پارس و برخی درکشورهای آفریقایی زندگی می‌کنند. بلوچهای افغانستان اغلب در دو ولایت هلمند و نیمروز بسر می‌برند.

غربی (رخشانی)
  • رخشانی سرحدی
  • رخشانی افغانستان
  • رخشانی ترکمنستان
  • رخشانی پنجگوری
  • رخشانی کلاتی
  • رخشانی سراوانی
جنوبی (مکرانی)
  • لاشاری
  • کچی
  • کراچی
گویش‌های جنوبی یا سلیمانی
  • بوگتی (بامبور)
  • مری رند (سیبی) که چاکربر‌های سیب را شامل می‌شود
  • دوکمی-مزاری
  • مندوانی & گویش جاتووی سند غربی

نوشتار[ویرایش]

تا پیش از سده نوزدهم میلادی زبان بلوچی دارای کتابت نبود و برای نوشتار زبان پارسی را بکار می‌بردند. با این وجود بلوچی در میان محاکم بلوچ رواج داشت. پس از آن برپایه خط اردو خطی برای بلوچی پیشنهاد شد و بعدها گسترش یافت.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

Wikimedia Incubator
پروژه
زبان بلوچی test مربوط به ویکی‌پدیا در بنیاد ویکی‌مدیا موجود است .
Wikimedia Incubator
پروژه
زبان بلوچی test مربوط به ویکی‌پدیا در بنیاد ویکی‌مدیا موجود است .

منابع[ویرایش]