زبان بلوچی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بلوچی
بلوچی baločî Balóćí
سخن‌گویان پاکستان, ایران, افغانستان, ترکمنستان, امارات, عمان
کل سخن‌گو 20،000،000میلیون
خانواده‌های زبانی هندواروپایی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در پرچم پاکستان (بلوچستان پاکستان)
تنظیم کننده آکادمی بلوچی (پاکستان)
کدهای زبان
ISO 639-1 هیچکدام
ISO 639-2 bal
ISO 639-3 balMacrolanguage
individual codes:
bgp – Eastern Balochi
bgn – Western Balochi
bcc – Southern Balochi

بلوچی از زبانهای ایرانی شاخه شمال باختری است. این زبان توسط مردم بلوچ در کشورهای ایران، پاکستان، افغانستان و ترکمنستان و برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و دریای عمان گویش می شود.

محتویات

پیشینه [ویرایش]

زبان بلوچی از زبان های ایرانی شمال باختری است و با زبان های تاتی، کردی و تالشی نزدیکی زیادی دارد.[۱] برای همین به نظر می رسد گویشوران این زبان در گذشته دور از نواحی شمالی ایران امروزی به بلوچستان کنونی کوچیده باشند.

گویش ها [ویرایش]

بلوچی را به دو گروه اصلی تقسیم می‌توان کرد: شرقی، یا شمال شرقی، و غربی، یا جنوب غربی، عمده بلوچها درسه کشور پاکستان ، ایران و افغانستان در سرزمینی نسبتاً وسیع و گرم زندگی می کنند تعدادی ازآنان در ترکمنستان بسر می برند مجموع قبایل بلوچ جمعیتی بالغ بر ده میلیون نفرتخمین زده می شوند. که بیشتر آنها در دو کشور پاکستان و ایران ساکن اند. اما این رقمها اعتبار قطعی ندارند. بلوچها دراکثرکشورهای جهان سکونت دارند که به دلایل مختلفی از سرزمین خود خارج شده‌اند. که بخشی ازآنها درکشورهای حوزه خلیج پارس و برخی درکشورهای آفریقایی زندگی می کنند. بلوچهای افغانستان اغلب در دو ولایت هلمند و نیمروز بسر می برند.

غربی (رخشانی)
  • رخشانی سرحدی
  • رخشانی افغانستان
  • رخشانی ترکمنستان
  • رخشانی پنجگوری
  • رخشانی کلاتی
  • رخشانی سراوانی
جنوبی (مکرانی)
  • لاشاری
  • کچی
  • کراچی
گویش های جنوبی یا سلیمانی
  • بوگتی (بامبور)
  • مری رند (سیبی)که چاکربر های سیب را شامل میشود
  • دوکمی-مزاری
  • مندوانی & گویش جاتووی سند غربی

نوشتار [ویرایش]

تا پیش از سده نوزدهم میلادی زبان بلوچی دارای کتابت نبود و برای نوشتار زبان پارسی را بکار میبردند. با این وجود بلوچی در میان محاکم بلوچ رواج داشت. پس از آن برپایه خط اردو خطی برای بلوچی پیشنهاد شد و بعدها گسترش یافت.

جستارهای وابسته [ویرایش]

منابع [ویرایش]