ایبریا

پادشاهی ایبریا و کولخیس

ایبریا (به گرجی: იბერია) (تلفظ: Iberia) نام باستانی گرجستان شرقی است که یونانیان و رومیان باستان برای آن برگزیدند. که حدود ۳۰۰۰ سال پیش، توسط نیاکان گرجی های امروزی که با شکست از مادها عده ای از آن ها از اورارتو مهاجرت کردند، بنا نهاده شد.

تاریخ

در میانه قرن هشتم پیش از میلاد حضرت عیسی (ع)، دیائوخی در نتیجه قدرت گرفتن اورارتو فروپاشید. غلبه کول ها (کولخیس) و مخالفت آنها با تائو ها (دیائوخی) نیز در این امر سهیم بود. قسمتی از سرزمین دیائوخی به کول ها واگذار شد. مدتی بعد کشمکش بین کول ها و اورارتو آغاز شد و کول ها شکست خوردند.

قلمرو اورارتو در زمان خود وسیع ترین امپراتوری به شمار می رفت. در قرن هفتم پیش از میلاد مسیح، همزمان با آغاز دوره ضعف اورارتو، آریایی ها پادشاهی ماد را تاسیس کردند. با قدرت گرفتن ماد و شکست خوردن اورارتو، مادها حوالی ارمنستان امروزی ساکن شدند که نتیجه ترکیب این دو قوم (گرجی و آریایی) قوم ارمنی بود. در اوسط قرن ششم پیش از میلادحضرت عیسی (ع) هخامنشیان جایگزین مادها، در حکومت بر جنوب گرجستان باستان شدند.

قرن های ششم تا چهارم پیش از میلاد، دوره استحکام قبایل کارتلی، عمدتاً ساکنان گرجستان شرقی شد. کشمکش بین بین کنفدراسیون های مختلف گرجی در نهایت منتج به تشکیل پادشاهی «ایبریا» به پایتختی «متسختا» شد.

ایبریا در سنگ‌نبشتهٔ شاپور یکم در کعبه زردشت واقع در نقش رستم بنام ویروزان، یکی از استان‌های ساسانیان یاد شده‌است.

جستارهای وابسته

• گرجستان
• کارتلی
• کولخیس
• اورارتو

منابع

• امیراحمدیان، بهرام. گرجستان. تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۷۵.
• وزارت امور خارجه، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی . گرجستان. چاپ اول. تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۸۸.
• سازمان جغرافیایی ن.م؛اداره اطلاعات جغرافیایی. چاپ اول. تهران: انتشارات سهره-زیتون سبز، ۱۳۹۰.
• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «ایبری قفقازی»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۰ ژوئن ۲۰۰۸).
• دانشنامه ایرانیکا، جلد هشتم، سرواژهٔ "ĒRĀN,ĒRĀNŠAHR"، دیوید مک‌کنزی، کوستامزا، کالیفرنیا، ۱۹۹۷

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ایبریا موجود است.