ادوارد شواردنادزه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ادوارد شواردنادزه
دومین رئیس‌جمهور گرجستان
مشغول به کار
نوامبر ۱۹۹۵ – بوامبر ۲۰۰۳
پس از زویاد گامساخوردیا
پیش از نینو بورجادزه
وزیر امور خارجه اتحاد جماهیر شوروی
مشغول به کار
ژوئیه ۱۹۸۵ – دسامبر ۱۹۹۰
اطلاعات شخصی
تولد ۲۵ ژانویهٔ ۱۹۲۸(۱۹۲۸-01-۲۵)
ماماتی، گوریا، ماورای قفقاز شوروی
مرگ ۷ ژوئیه ۲۰۱۴ میلادی (۸۶ سال)
تفلیس، گرجستان
ملیت  گرجستان
حزب سیاسی اتحادیه شهروندان گرجستان
همسر نانولی شورادنادزه (متوفی)
فرزندان دو فرزند
پیشه ، سیاستمدار
تخصص نظامی
دین ارتدوکس گرجی[۱]
خدمت نظامی
سال‌های خدمت ۱۹۶۴-۱۹۷۲
درجه RAF A F6MajGen since 2010par.svg سرلشکر

ادوارد آمفروسییویچ شواردنادزه (به گرجی: ედუარდ ამბროსის ძე შევარდნაძე) (زاده ۲۵ ژانویه ۱۹۲۸ - درگذشته ۷ ژوئیه ۲۰۱۴) آخرین وزیر امور خارجه وقت اتحاد شوروی، دومین رئیس‌جمهور گرجستان و سیاست‌مداری گرجی بود، که در سال ۱۹۹۵ رئیس جمهور این کشور شد.[۲]

فعالیت‌های سیاسی پیش از استقلال کشورش[ویرایش]

ادوارد شواردنادزه در سال ۱۹۲۸ در روستای ماماتی حومه شهر لانچخوتی در غرب گرجستان به دنیا آمد و در سن ۱۸ سالگی به شاخه جوانان حزب کمونیست پیوست. او در سال ۱۹۷۲ به عنوان دبیر اول حزب کمونیست انتخاب شد. شواردنادزه از سال ۱۹۸۵ تا زمان فروپاشی شوروی وزیر امور خارجه بود و نقشی مهم در پایان دادن به دوره جنگ سرد و فروریختن دیوار برلین ایفا کرد. این پست با کنار رفتن آندره گرومیکو خالی شده بود. شواردنادزه در سال ۱۹۹۰ برای مدت کوتاهی از مقام وزارت خارجه کناره گرفت اما در سال ۱۹۹۱ و در آستانه فروپاشی شوروی دوباره به این پست بازگشت.[۳] برخی آمارها می‌گوید زمانی که وی وزیر امور داخلی گرجستان بود، وزارت تحت امر او ۲۵ هزار نفر را در جریان مبارزه با فساد دستگیر کرد که ۱۷ هزار نفرشان عضو حزب کمونیست بودند و هفتاد نفر هم عضو سرویس اطلاعاتی اتحاد شوروی، که به کا گ ب معروف بود.[۴]

دیدار با آیت‌الله خمینی[ویرایش]

در ۱۳ دی ۱۳۶۷ پیامی از طرف آیت‌الله خمینی توسط هیات منتخب رهبر وقت ایران در مسکو به آقای میخائیل گورباچف تحویل داده شده بود. در آن نامه آیت‌الله خمینی نوشته بود "از این پس کمونیسم را باید در موزه‌های تاریخ سیاسی جهان جستجو کرد" و رئیس جمهور وقت شوروی را به مطالعه متون اسلامی دعوت کرده بود. ادوارد شواردنادزه، در اواخر زمستان سال ۱۳۶۷ خورشیدی، به عنوان وزیر خارجه شوروی و برای رساندن پاسخ نامه میخاییل گورباچف، رئیس جمهور وقت شوروی به آیت‌الله خمینی به ایران سفر کرد. پاسخ نامه آقای گورباچف در روز هفتم اسفند ۱۳۶۷ توسط ادوارد شواردنادزه و در جماران تهران به اطلاع آیت الله خمینی رسید. شواردنادزه متن نامه را در حضور آیت الله خمینی خواند که در آن آقای گورباچف در پاسخی عمومی به نامه رهبر ایران از حسن همجواری و لزوم روابط مناسب دوکشور نوشته بود. آیت‌الله خمینی در پایان این جلسه خطاب به ادوارد شواردنادزه گفت: "ان‌شاالله سلامت باشند ولی به ایشان بگویید که من می‌خواستم جلوی شما یک فضای بزرگتر باز کنم. من می‌خواستم دریچه‌ای به دنیای بزرگ یعنی دنیای بعد از مرگ که دنیای جاوید است را برای آقای گورباچف باز کنم و محور اصلی پیام من آن بود. امیدوارم بار دیگر ایشان در این زمینه تلاش کنند. سفر شواردنادزه به ایران در نوع خود بی حاشیه نبود چرا که آیت الله خمینی در هنگام ملاقات با شواردنادزه رفتار دیپلماتیک معمول در آن زمان را رعایت نکرد. از آیت الله خمینی نقل است که گفته بود: "به پای شواردنادزه بلند نمی‌شوم". [۵][۶]

شواردنادزه پس از استقلال گرجستان[ویرایش]

در سال ۹۲، گرجستان اولین رئیس جمهور خود، زویاد گامساخوردیا را در انتخابات برگزید. اما چند ماه بعد و در پی کودتا علیه دولت گامساخوردیا، عملا اداره امور به دوش شواردنادزه افتاد که پست ریاست مجلس و همچنین ریاست شورای ریاست گرجستان را به عهده داشت. او در سال ۱۹۹۵، رسما از طریق صندوق رای به عنوان دومین رئیس‌جمهور کشور تازه‌استقلال‌یافته گرجستان انتخاب شد. در سال ۲۰۰۰ بار دیگر به این مقام رسید. گرجستان تحت اداره شواردنادزه به غرب و بویژه به آمریکا بسیار نزدیک شد. او می خواست گرجستان عضو پیمان دفاعی آتلانتیک شمالی (ناتو) شود. دولت شواردنادزه از آمریکا کمک‌های اقتصادی و نظامی قابل توجهی دریافت کرد. وی گرجستان را در مسیر پایان دادن به بی‌ثباتی و جنگ داخلی رهبری کرد، اما در سال ۲۰۰۳ و جریان وقوع انقلاب گل رز به رهبری میخاییل ساکاشویلی، از مقام ریاست جمهوری استعفا داد و آخرین سال های عمر را، به دور از سیاست، در منزل مسکونی خود، واقع در تفلیس گذراند. وی خاطراتش را نیز منتشر کرد.[۷]

مرگ[ویرایش]

او بعد از یک دوره طولانی بیماری در روز دوشنبه ۷ ژوئیه ۲۰۱۴ در ۸۶ سالگی در تفلیس درگذشت. این خبر را ‘مارینا دویتاشویلی’، دستیار آقای شواردنادزه، در یک کنفرانس خبری اعلام کرده است.[۸][۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Kolstø, Pål. Political Construction Sites: Nation-Building in Russia and the Post-Soviet States, p. 70. Westview Press, Boulder, Colorado, 2000.
  2. تفلیس.کام: ادوارد شواردنادزه، دومین رییس جمهور گرجستان، درگذشت. دو شنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۳ - ۸ ژوئیه ۲۰۱۴.
  3. «ادوارد شواردنادزه درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. 
  4. شواردنادزه؛ از گلاسنوست تا دیدار با آیت‌الله خمینی بی‌بی‌سی فارسی
  5. «ادوارد شواردنادزه درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. 
  6. شواردنادزه؛ از گلاسنوست تا دیدار با آیت‌الله خمینی بی‌بی‌سی فارسی
  7. تفلیس.کام: ادوارد شواردنادزه، دومین رییس جمهور گرجستان، درگذشت. دو شنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۳ - ۸ ژوئیه ۲۰۱۴.
  8. تفلیس.کام: ادوارد شواردنادزه، دومین رییس جمهور گرجستان، درگذشت. دو شنبه ۱۷ تیر ۱۳۹۳ - ۸ ژوئیه ۲۰۱۴.
  9. ادوارد شواردنادزه، آخرین وزیر خارجه اتحاد شوروی درگذشت دویچه‌وله فارسی
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Eduard Shevardnadze»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۴).