بی‌بی مریم بختیاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سردار مریم بختیاری
بی‌بی مریم بختیاری
00175104.jpg
سردار مریم بختیاری در سال ۱۳۱۳ خورشیدی
زادروز ۱۲۵۳
درگذشت ۱۳۱۶ خورشیدی
اصفهان
آرامگاه تخت فولاد، تکیه بختیاری‌ها، اصفهان
ملیت ایرانی
تبار بختیاری
شناخته‌شده برای از زنان مبارز عصر مشروطیت
لقب سردار مریم بختیاری
جنبش جنبش مشروطه، جنبش زنان
همسر فتح‌الله خان
فرزندان علی‌مردان خان، محمد علی خان، مصطفی قلی خان
والدین حسینقلی خان ایلخانی
خویشاوندان خواهر علیقلی خان سردار اسعد
اهدای بالاترین نشان پادشاهی آلمان از کنسول آلمان در ایران

بی‌بی مریم ایلخان بختیاری دختر حسینقلی خان ایلخانی، خواهر علیقلی خان سردار اسعد و مادر علیمردان خان بختیاری، محمدعلی‌خان و مصطفی‌ قلی‌خان (فرزند فتح‌الله‌خان) بود.[۱] او از پیشگامان مطالبه حقوق زنان و مدافعان ملی ایران در برابر اشغالگران روس و انگلیس در جنگ جهانی اول بود.

زندگی[ویرایش]

او از زنان باسواد و روشنفکر عصر خود بود و به طرفداری از حقوق زنان برخاست. وی فنون اردوکشی نظامی و لشکر داری را از پدر و برادرانش آموخت و به در جنگ جهانی اول به کار بست. او از سرمایه مادی و معنوی خانواده خود برای تشکیل یک هنگ ملی برای مبارزه با اشغالگران روس و انگلیس در جنگ جهانی اول استفاده کرد.[۲]

نقش بی‌بی مریم در فتح تهران[ویرایش]

بی‌بی مریم، یکی از مشوقین اصلی سردار اسعد بختیاری برای فتح تهران محسوب می‌شد. وی طی نامهها و تلگرافهای مختلف بین سران ایل و سخنرانیهای مهیج و گیرا، افراد ایل را جهت مبارزه با استبداد صغیر (استبداد محمدعلی شاهی) آماده می‌کرد و همواره، به عنوان یکی از شخصیت‌های ضداستعماری و استبدادی عصر قاجار مطرح بوده‌است.

بی‌بی مریم بختیاری، قبل از فتح تهران، مخفیانه با عده‌ای سوار وارد تهران شده و در خانه پدری حسین ثقفی منزل کرد. به مجرد حمله سردار اسعد به تهران، پشت بام خانه را -که مشرف به میدان بهارستان بود- سنگربندی نمود و با عده‌ای سوار بختیاری، از پشت سر با قزاق‌ها مشغول جنگ شد.

او شخصاً تفنگ به دست گرفت و با قزاقان جنگید. نقش او در فتح تهران، میزان محبوبیتش را در ایل افزایش داد و طرفداران بسیاری یافت، به طوری که به لقب سرداری مفتخر شد.

حمایت از آزادیخواهان مشروطه[ویرایش]

منزل او مأمن و پناهگاه بسیاری از آزادیخواهان عصر مشروطه بود. به طوری که هنگام فتح اصفهان توسط روس‌ها (در جنگ جهانی اولفن کاردف، شارژ دافر سابق آلمان، به خانه سردار مریم بختیاری پناه برد و مدت سه ماه و نیم در پناه او بود، تا اینکه پس از شکست بختیاری‌ها از روس‌ها و کشته شدن ۵۸ نفر راهی کرمانشاه شد و از آنجا به برلن رفت.

به پاس حمایت‌های سرسختانه، بی‌بی مریم از ویلهلم دوم (امپراتور آلمان) کمان تمثال میناکاری و الماس نشان و همچنین صلیب آهنین خود را، که مهمترین نشان دولت آلمان بود برای او فرستاد و وی تنها زنی بود که در دنیا توانست به دریافت این نشان نائل آید.[نیازمند منبع] جریان مبارزات سردار مریم بختیاری با انگلیس‌ها در طی قرارداد ۱۹۱۹ و کودتای ۱۲۹۹ همچنان ادامه یافت به طوری که دکتر محمد مصدق، حاکم فارس در زمان کودتای ۱۲۹۹، پس از مخالفت و عزل از اصفهان راهی بختیاری شد و مدتها مهمان بی بی مریم بود.[نیازمند منبع]

درگذشت[ویرایش]

سردار مریم بختیاری، در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، سه سال پس از اعدام علی‌مردان خان در اصفهان در گذشت.[نیازمند منبع] او در تکیه بختیاری‌های تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. حیدری، محسن. مقدمه ای بر شناخت زندگی و اندیشه سردار مریم بختیاری. تهران: تمتی، 1393. 133. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۹۵۲۱۶-۳-۰. 
  2. حیدری، محسن. مقدمه ای بر شناخت زندگی و اندیشه سردار مریم بختیاری. تهران: تمتی، 1393. 147. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۹۵۲۱۶-۳-۰. 
  • ابوالفتح اوژن بختیاری، تاریخ بختیاری (تهران، بی نا، ۱۳۴۵) ص ۲۱۹
  • حیدری محسن، مقدمه ای بر شناخت زندگی و اندیشه سردار مریم بختیاری (تهران، تمتی، 1393)
  • رالف گارثویث، بختیاری در آئینه تاریخ ترجمه مهراب امیری (تهران، سهند، ۱۳۴۵) ص ۲۲۸–۲۲۷
  • نورالله دانشور علوی، جنبش وطن پرستان اصفهان و بختیاری (تهران، آنزان، ۱۳۷۷) ص ۱۷۹
  • سپهر. عبدالحسین: ایران در جنگ بزرگ (تهران، بانک ملی، ۱۳۳۶) ص۳۰۸–۳۰۴
  • بختیاری، مریم: خاطرات سردار مریم بختیاری از کودکی تا آغاز انقلاب مشروطه (تهران، آنزان، ۱۳۸۲) ص۲۱
  • بانو سردار مریم بختیاری
  • پور بختیار، غفار، بختیاری نامه، تهران،انتشارات آنزان:۱۳۸۴