داستانک

داستان فلَش، داستانک یا داستان کوتاه کوتاه (به انگلیسی: Flash Fiction)‏ قالبی در داستان نویسی است که در چند خط یا حداکثر یک صفحه نوشته می‌شود و در پی یک کشف ضربه‌زننده است. این کشف می‌تواند غافلگیر کردن خواننده و ایجاد شوک، شوخی و یا نمایش لحظه‌ای زیبا باشد.

در فارسی می‌توان آن را «داستان ناگهان»، «داستان لحظه»، و «داستان آنی» ترجمه کرد.

برای تبدیل داستان کوتاه به داستانک لازم است که نویسنده بخش اصلی داستان کوتاه را در نظر بگیرد و آن را خلاصه کند. داستانک از طرح اولیه‌ای که برای نوشتن یک رمان و یا داستان کوتاه در ذهن نویسنده شکل می‌گیرد هم کوتاه تر و خلاصه تر است. ایجاز مهم‌ترین صنعت ادبی در نوشتن داستانک است و نویسنده‌ای که می‌خواهد داستانک بنویسد حتماً باید از نحوه ایجاز اطلاع داشته باشد تا با چیدن درست و مناسب کلمات داستانک را شکل دهد.

نمونه داستانک

۱) «ای پدر ما که در آسمانی». لئاندرو اوروینا. اسدالله امرایی. در ۵۸ کلمه:

گروهبان که از خواهر و مادر بچه بازجویی می‌کرد، سروان دست بچه را گرفت و با خود به اتاق دیگر برد.
گفت: بابات کجاست؟
بچه زیرلب گفت: رفته آسمان.
سروان با تعجب پرسید: چی؟ مرده؟
بچه گفت: نه. هر شب از آسمان پایین می‌آید، با ما شام می‌خورد.
سروان چشم گرداند و درِِ کوچکی را در سقف دید.

۲) کفش بچه‌گانه تقریباً نو، برای فروش... .(۶ کلمه)

۳) غنچه با همه‌ی دلتنگی، لبان خویش را برای بوسیدن آماده می‌کند و گل با همه‌ی پریشانی قهقهه سر می‌دهد. (۱۹ کلمه) از مجموعه‌ی سنگریزه‌ها نوشته‌ی دکتر قدمعلی سرامی

چشم شقی (مثنوی مولوی)
غم مخور از دیده، کان عیسی تّراست
چپ مَرو، تا بخشدت دو چشمِ راست
دوستی به پارسایی گفت: «این قدر گریه نکن. می ترسم به چشمانت آسیب برسد.» پارسا گفت: « از دو حال بیرون نیست، یا این چشمانم جمال حق را مشاهده می کند یا نمی کند. اگر جمال حق را ببیند که فدا کردن دو چشم کم ترین چیز است و اگر نبیند همان بهتر که کور باشد.»
(بازنویسی شده توسط محمد حسین مکارم از کتاب شرح درد اشتیاق) منبع

در زبان فارسی

فارسی

در سال‌های اخیر نوشتن داستان بسیار کوتاه در روزنامه‌ها و نشریات مختلف رایج شده و کتاب‌هایی نیز در این زمینه چاپ شده‌است. از جمله این کتاب‌ها مجموعه داستانک چای بریز خانم نوشتهٔ مهدی موسوی می‌باشد که توسط یگانه وصالی به انگلیسی نیز ترجمه شده‌است. همچنین می توان از مجموعه داستان های مینیمال شرق غمگین نوشته علی توکلی نام برد.

نمونه:

• داستان خلاقیت نوشته میترا داور

استعدادیابی

برمن هم مثل همۀ آدم­ها، استعدادهای خاصی دارد. مثلاً از بچگی همیشه دوست داشت، دکمۀ آیفن درِ آپارتمان را او فشار دهد. بعدتر، شاگرد اتوبوس شد و کارش این شد که کنار راننده بنشیند و هرگاه که به ایستگاه ­رسیدند، دکمه ­ایی را فشار دهد که منجر به باز شدن درهای اتوبوس شود. حالا هم که مدتی است جنگ آغاز شده، به استخدام ارتش درآمده و دستیار خلبان شده. کارش تفاوت زیادی نکرده؛ کنار خلبان می­ نشیند و هر چند لحظه یک بار، دکمۀ مخصوصی را فشار می­ دهد. با هر بار فشار دادن دکمه، درهای زیرین هواپیما باز شده و چند بمب ویرانگر بر سر شهرهای بیگانه فرود می­آید. برایش مهم نیست. او فقط دکمه را فشار می­ دهد.

از کتاب شرق غمگین / علی توکلی / نشر اخوان

ترجمه‌ها

تاکنون چندین مجموعه داستانک به فارسی ترجمه شده‌است.

• ۱۳۸۵ - داستان‌های برق‌آسا. ریموند کارور، جامیکا کینکید، ریچارد شلتون، رولان توپور. پژمان طهرنیان. مان کتاب.
• ۱۳۸۴ - مجموعه داستان‌های مینی‌مال. ژان کوکتو، تام هاوکینزز، لئاندرو اوروینا،.... اسدالله امرایی. نشر مشکی.
• ۱۳۸۳ - داستان‌های ۵۵ کلمه‌ای. گردآورنده: استیو ماس. ترجمه: گیتا گرکانی. انتشارات کاروان.

انواع داستانک

• داستان کوتاه کوتاه. زیر ۲۵۰ کلمه.
• داستان برق‌آسا (به انگلیسی: Flash Fiction)‏. بین ۲۵۰ تا۷۵۰ کلمه.

داستان برق‌آسا (به انگلیسی: Flash Fiction) نوعی داستانک یا داستان بسیار کوتاه‌است. حجم داستان برق‌آسا بین ۲۵۰ کلمه، حداکثر حجمی که جروم استرن برای مسابقه سالانهٔ «بهترین داستان کوتاهِ کوتاه» می‌پذیرد، و ۷۵۰ کلمه متغیر است. از داستان ناگهانی (به انگلیسی: sudden fiction)‏ بسیار کوتاه‌تر است.

• داستان ناگهانی (به انگلیسی: sudden fiction)‏. حجم داستان‌های ناگهانی از داستان برق‌آسا بیشتر است اما از داستان کوتاه کمتر و حداکثر ۱۷۵۰ تا ۲۰۰۰ کلمه‌است.

جستارهای وابسته

• مینی‌مالیسم
• هایکو

پانویسها و منابع

• اوروینا، لئاندرو. «ای پدر ما که در آسمانی». نویسندگان گروهی. در گلوله، مجموعه داستان‌های مینی‌مال. ترجمهٔ اسدالله امرایی. تهران: نشر مشکی، ۱۳۸۴. ۲۴. ISBN ۹۶۴-۸۷۶۵-۰۷-۳. 
• طهرانیان، پژمان. «مقدمه». نویسندگان گروهی. در داستان‌های برق‌آسا (۱). ترجمهٔ پژمان طهرانیان. سعید طهرانیان، آناهیتا آتش‌بیز. تهران: مان کتاب، ۱۳۸۵. ۵. ISBN 964-96746-0-6. 

دنیای داستان کوتاه راستانک(rastanak.ir)

پیوند به بیرون

• داستانک های آموزنده و اخلاقی
• نمونه‌هایی از چند داستانک زیبا
• مجموعه داستان‌های کوتاه فارسی و آثار نویسندگان جوان
• «چای بریز خانم!» به دنیای کتاب‌ها آمد
• مجموعه داستان های مینیمال شرق غمگین1
• مجموعه داستان های مینیمال شرق غمگین2