زمان گذشته (زبان)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

زمان گذشته برای بیان وقوع رویداد یا وجود حالتی (بصورت مثبت یا منفی) در گذشته بکار می‌رود و دارای گونه‌های زیر است:

گذشتهٔ ساده[ویرایش]

برای بیان کاری که در گذشته به طور کامل انجام گرفته‌است به کار می‌رود.

  • ساختار: بن ماضی+ شناسه

مثال:رفتم، رفتی، رفت، رفتیم، رفتید، رفتند

گذشتهٔ زنده (ماضی نقلی)[ویرایش]

برای بیان کاری که در گذشته انجام گرفته و اینک پس‌آمد آن مورد نظر است.

  • ساختار: صفت مفعولی (بن ماضی+ه) + فعل‌های معین «ام، ای، است، ایم، اید، اند»

مثال:رفته‌ام، رفته‌ای، رفته است، رفته‌ایم، رفته‌اید، رفته‌اند

گذشتهٔ دور (ماضی بَعید)[ویرایش]

گذشته دور یا ماضی بعید برای بیان کاری که در گذشته پیش از کاری دیگر رخ داده‌است به کار می‌رود.

  • ساختار: صفت مفعولی (بن ماضی+ه) +ماضی ساده از مصدر «بودن»

مثال: رفته بودم، رفته بودی، رفته بود، رفته بودیم، رفته بودید، رفته بودند

گذشتهٔ پیوسته (ماضی اِستِمراری)[ویرایش]

گذشته پیوسته برای بیان کاری که در گذشته به صورت پیوسته ادامه داشته‌است یا بارها تکرار شده‌است بکار می‌رود.

  • ساختار:۱. می + ماضی ساده (می‌رفتم) ۲. همی +ماضی ساده (همی رفتم) ۳. ماضی ساده+ی (رفتمی) که این شکل در گذشته مرسوم بوده است.

مثال:می‌رفتم، می‌رفتی، می‌رفت، می‌رفتیم، می‌رفتید، می‌رفتند

گذشتهٔ درخواستی (ماضی اِلتِزامی)[ویرایش]

برای بیان کاری در گذشته همراه با احتمال، آرزو، یا التزام به کار می‌رود.

  • ساختار:صفت مفعولی (بن ماضی+ه) + صرف فعل کمکی «باش»

مثال:رفته باشم، رفته باشی، رفته باشد، رفته باشیم، رفته باشید، رفته باشند

گذشتهٔ بسیار دور (ماضی اَبعَد)[ویرایش]

برای بیان عملی در گذشته بسیار دور و بیشتر حکایت‌ها استفاده می‌شود.

  • ساختار:صفت مفعولی (بن ماضی+ه) +ماضی نقلی از مصدر بودن

مثال:رفته بوده‌ام، رفته بوده‌ای، رفته بوده است، رفته بوده‌ایم، رفته بوده‌اید، رفته بوده‌اند

گذشتهٔ زنده پیوسته (ماضی نقلی استمراری)[ویرایش]

فعلی که در گذشته بارها یا برای دوره‌ای انجام شده و اثر آن تا کنون نیز باقی است. یعنی تأثیر آن عمل هنوز زنده و قابل درک است.

  • ساختار:می+ماضی نقلی

مثال:می رفته‌ام، می‌رفته‌ای، می‌رفته است، می‌رفته‌ایم، می‌رفته‌اید، می‌رفته‌اند

گذشتهٔ یادآوری (ماضی مَلموس)[ویرایش]

فعلی که در گذشته در حال وقوع بوده و توسط فعل دیگری قطع شده است.

  • ساختار:ماضی ساده از مصدر داشتن + ماضی استمراری فعل مورد نظر

مثال:داشتم می‌رفتم، داشتی می‌رفتی، داشت می‌رفت، داشتیم می‌رفتیم، داشتید می‌رفتید، داشتند می‌رفتند

جستارهای وابسته[ویرایش]