محمداسماعیل دولابی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
محمداسماعیل دولابی

محمداسماعیل دولابی
زادروز ۱۲۸۲ خورشیدی
تهران
درگذشت ۹ بهمن ۱۳۸۱ خورشیدی
تهران
آرامگاه صحن عتیق حرم حضرت معصومه
قم
محل زندگی تهران،
ملیت پرچم ایران ایران
نام‌های دیگر اسماعیل
مذهب شیعه دوازده‌امامی
وبگاه
دولابی

محمداسماعیل دولابی معروف به حاج اسماعیل دولابی (زادهٔ ۱۲۸۲ - درگذشتهٔ ۹ بهمن ۱۳۸۱)، عارف عرفی‌گرای شیعی بود. و در جلساتی که سال‌ها در تهران برگزار می‌کرد به بیان مفاهیم عرفانی به روش تخاطب دو سویه (با مخاطب) بازگو می‌کرد. وی در آرامگاه فاطمه معصومه در قم به خاک سپرده شد.

زندگی‌نامه[ویرایش]

محمداسماعیل دولابی در روستای دولاب از توابع تهران زاده شد. در جوانی به شغل کشاورزی اشتغال داشت و در عین حال به صورت آزاد به دانش‌آموزی در جلسات علمای دینی معاصر مانند آیت‌الله سید محمد شریف شیرازی، آیت‌الله شاه‌آبادی، آیت‌الله تقی بافقی، شیخ غلامعلی قمی و شیخ محمدجواد انصاری پرداخت.
محمداسماعیل دولابی در محافل پیرامون خود نماینده درک متفاوت و فراگیری از دین با تکیه بر مفاهیم محبت و زیبایی بود و این بیان جدید باعث جذب جوانان و قشر تحصیل‌کرده در جلسات هفتگی وعظ او بود.

دیدگاه‌ها[ویرایش]

از آنجا که وی سلوک معنوی را از خود آغاز کرده بود مطالب وی بیشتر بیان زندگی‌نامه عرفانی و شرح حال خویش است. و روش و ابزار و اسلوب سلوک وی بیشتر بر پایه «محبت» استوار است. :

دنیا غیر از دیوانه همه عاشق‌اند، ولو اغلب عشق مجازند، اما همان عشق هم پیش خدا شریف است، مجاز هم پلی به‌سوی حقیقت است و از حقیقت سر در می‌آورد.

وی «مرگ‌اندیش نیست و مرگ را ویران می‌کند» دیدگاه او پیرامون مرگ دو وجه دارد یکی آنکه این رویداد را ملاقات با خداوند ارزیابی می‌کند و از سوی دیگر آنرا هماره همراه انسان می‌داند:

موت همیشه همراه ماست. وقتی می‌خوابیم گویا می‌میریم و آنرا تمرین می‌کنیم. وقتی که نفس را بیرون می‌دهیم، در حقیقت می‌میریم و با نفس دیگر ادامه حیات می‌دهیم.... وقتی جان دادن خیلی خوب وقتی است، هنگام تجلی خداست... با نزدیک شدن به آن مست می‌شوند به همبن خاطر بدان سکرات گفته می‌شود.

وی مرگ خواه نیست اما آمادگی برای آنرا سبب استفاده بهتر از عمر می‌داند: «آمادگی موت خوب است نه زود مردن، بعد از این آمادگی، عمر دنیا بسیار پر ارزش خواهد بود. حضرت امیر فرمود یک ساعت دنیا را به همه آخرت نمی‌دهم.»

او دنیا و آخرت را به شب و روز تشبیه می‌کند: «دنیا شب صرف است و قیامت روز صرف و برزخ بین الطلوعین است. شیعیان دراین دنیا بین الطلوعین را طی می‌کنند.» او چندان از ارزش دنیا می‌کاهد و آنرا سایه‌ای از آخرت می‌پندارد که حتی آنرا شایسته نکوهش هم نمی‌داند:«دنیا آن قدر خیالی است که اگر با خیالت همراه من بیایی، یک باره می‌بینی که جان داده‌ای و آمده‌ای آن طرف.»

شیوه‌ها[ویرایش]

دیدگاه‌ها و سلوک عرفانی وی گذشته از همه مفاهیم عرفان اسلامی دیدگاه‌هایی نو دارد. روش‌ها و آداب توصیه شده توسط وی ساده‌است:«او هیچ مشقی را برای رسیدن به هیچ چیز تجویز نمی‌کند. رهیافت او تماشا در فضای آرامش است.»[۱]

طوبی درختی است در خانه حضرت زهرا (س) که هر شاخه‌اش در بهشت در خانه یک مومن است و او هر چه اشتها دارد از آن شاخه بهره می‌برد. آیا آن محبتی که به خوبان داری طوبی نیست؟ اگر خدا را دوست دارید مال این شجره است. هر چه میل دارید از آن می‌گیرید. هروقت یادش می‌کنی از هر غمی راحت می‌شوی.

آثار[ویرایش]

از گفتارهای وی کتابی موضوعی با نام «مصباح‌الهدی» توسط یکی از شاگردان و دوستداران وی (مهدی طیب) گردآوری شده‌است که در زمان حیات دولابی توسط خود وی ایراداتی از این مجموعه گرفته شد. سخنان دولابی در کتاب مصباح الهدی توسط طیب دستخوش تغییرات اندکی شد که این موضوع باعث شد طیب اجازه چاپ این کتاب را با نام آقای دولابی از دست بدهد.

سری کتاب‌های طوبای محبت تا سال ۱۳۹۱، شش جلد می‌باشند که توسط فرزند او، محمد دولابی توسط انتشارات محبت چاپ و توزیع شدند. جلد یک این کتاب در زمان حیات دولابی به چاپ رسید. انتشارات محبت، چاپ آثار محمداسماعیل دولابی را بر عهده دارد. طوبای محبت تنها کتابی است که سخنان دولابی بدون هیچ تغییر و دخل و تصرفی در آن موجود می‌باشد. کتاب دیگری با عنوان (طوبای کربلا) توسط دوستداران وی با اقتباس از کتاب‌های طوبای محبت موجود می‌باشد. این کتاب، سخنان دولابی در مورد امام حسین (علیه السلام) و کربلا می‌باشد که از سری کتاب‌های طوبای محبت جمع‌آوری شده است.

سوال در مورد جانشین وی[ویرایش]

دولابی چون علم و عرفان خود را توسط خودسازی فردی به دست آورده بود و این علم را از کسی یاد نگرفته بود به همین دلیل هیچ وقت کسی را بعنوان جانشین خود تعیین نکرد و همه را از این کار منع می‌داشت.

منابع[ویرایش]

  1. احمد شهدادی. «سپهر تماشا/ درنگی در بصیرتهای مشرقی عارف معاصر محمد اسماعیل دولابی»(فارسی)‎. خردنامه همشهری شماره ۵، ۷ آبان ۱۳۸۲. 
  • طوبای محبت: مجموعه سخنرانی‌های حاج اسماعیل دولابی، انتشارات محبت، تهران، ۱۳۸۳.

پیوند به بیرون[ویرایش]