علاءالدوله سمنانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
علاءالدوله سمنانی
پرونده:Sheikh Alaoddoleh Semnani.jpg
سردیس علاءالدوله سمنانی در تالار آفتاب سمنان
زادروز ذی‌الحجه ۶۵۹ ق.
بیابانک، شهرستان سرخه
درگذشت ۲۲ رجب ۷۳۶ (۷۷ سالگی)
برج احرار، صوفی‌آباد سرخه
ملیت ایرانی پرچم ایران
پیشه امور دیوانی ایلخانان
لقب شاه
مذهب تصوف اسلامی
والدین شرف‌الدین محمد،
خواهر رکن‌الدین صاین
گفتاورد گر بنده کنی ز لطف آزاد-ی را
بهتر که هزار بنده آزاد کنی

شیخ ابوالمکارم رکن‌الدین علاءالدوله احمد بن محمد بن احمد بیابانکی سمنانی از بزرگان تصوف ایرانی و از شاعران و نویسندگان سده‌های هفتم و هشتم هجری قمری بود.

وی در زمان اباقا و ارغون‌شاه ایلخانی دارای مشاغل دیوانی و سیاسی مهم بود.

سلوک و صحبت با شیخ عبدالرحمن اسفراینی از روندهای مهم در زندگی روحانی علاءالدوله بود. شیخ علاءالدوله سمنانی در تصوف معتقد به میانه‌روی بود و در زمینه اجرای دستورهای دین اسلام و سازگاری باورها با اصول دین سخت‌گیر بود.

علاءالدوله مردی ثروتمند بود و چندین بار نیز سفر حج را انجام داد. گسستن کامل او از خدمات درباری در سال ۷۰۵ ق. و با اجازهٔ الجایتوخان (۷۱۶-۷۰۳ ق.) صورت گرفت. پس از سال ۷۲۰، علاءالدوله در خانقاه سکاکیه معتکف شد.

خواجوی کرمانی از ارادتمندان او بود و گردآوری دیوان اشعار علاءالدوله سمنانی را نیز به وی نسبت داده‌اند.

آرامگاه[ویرایش]

آرامگاه شیخ علاءالدوله سمنانی در روستای صوفی‌آبادسرخه قرار دارد.

آثار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

بر پایهٔ داده‌های در: سمنانی، شیخ علاءالدوله، دیوان کامل اشعار فارسی و عربی شیخ علاءالدوله سمنانی، به اهتمام عبدالرفیع حقیقت، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران، ۱۳۶۴. (بخش مقدمه: صص یک-نوزده).

الگو:متن از کتاب علاءالدوله سمنانی، نوشته دکتر کاظم محمدی، از انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، تهران۱۳۸۲ {{جناب شیخ رکن¬الدّین علاءالدّوله ¬ی سمنانی، پیر بزرگ بیابانکی شخصیّتی که او را با القاب برجسته‌ای چون: الشیخ الامام العالم العارف، رکن الحق و الدّین، قدوهٔ ارباب الطریقه، مرشد الطلبه و السالکین، و... می‌دانند و این القابی است بزرگ که بزرگان عرفان و تصوّف به وی ارزانی داشته‌اند که دلالت بر شأن و شکوه عرفانی اوست سمرقندی در تذکره الشعراء در خصوص این عارف کامل می‌نویسد: شیخ العارف رکن الملّه و الدین علاءالدوله سمنانی و هو احمدبن محمّدبن احمد البیابانکی، کمال او از شرح مستغنی است. او رسوم صوفیه را احیاء داده و بعد از شیخ جنید بغدادی قدّس الله سرّه العزیز هیچ کس چون او در این طریق قدم ننهاد. // صص۱۸۸-۱۸۹. // شناخت علاءالدّوله برای کسانی که می¬خواهند با سلوک و عرفان آشنا شوند بسیار ضروری است، چه اندیشه¬های او و سلوکِ عینی و شیوه¬ی اداره¬ی سلسله¬ی او بازتاب¬های فراوانی در معاصران و بعدی¬ها به جای گذاشته، گذشته از شیوه¬های سلوک که خلوت و عزلت نوعی از آن است، برخی از مسائل اساسی و بنیادین تصوّف از ابداعات اوست و به همین خاطر است که شناخت او و آشنایی با افکار و آرای او برای کسی که خواهان شناخت تصوّف است، بسیار مهمّ و ضروری است. علاءالدّوله خود در یکی از رساله¬هایش در بیان صراط مستقیم و اطّلاع وی بر آن از میان راه¬های مختلفه، و بیان فرقه¬ی ناجیه از میان هر فرقه می¬نویسد: «و ممکن نیست هیچ¬کس را که بشناسد فرقه¬ی ناجیه و صراط مستقیم را مگر آن¬که اوّل و آخر حال مرا بداند.» با سلوکی که علاءالدّوله کرده و با همه¬ی اقشار جامعه از بالا تا پایین از عالمان تا عوام و از صاحب¬منصبان تا افراد عادی سروکار داشته، دانستن احوال او را برای طالبان حقیقت و کمال ضروری¬تر می-کند، چه بیش¬تر مشاهیر از عارفان به این وسعت با همگان تماس نداشته¬اند و برخی نیز سلوکشان سلوکی کاملاً انفرادی و تنها بوده‌است. نشست و برخاست با قشر وسیعی از مردم آن هم از هـر دسـت و آن هـم بـه طـور متوالی می¬تواند انسان راهبر را وسعتی ببخشد و از لحاظ باطنی نیرومندش بسازد. داشتن سعه¬ی صدر و گنجایش بالایی که سبب شود همه کس در دریای گسترده¬ی سینه و وجود بی¬آن¬که خللی ایجاد کنند، وارد شوند به راستی که از نعمت¬های بزرگ خداست و این نعمتی است که به برخی از سخته مردان و عارفان راستین به مانند علاءالدّوله نیز رسیده‌است. نشست و برخاست علاءالدّوله با گروه¬های مختلف، و اندیشه¬های متـفاوت چالـش¬هایی که با هرکدام برای رسیدن به حقیقت و اثبات حقّانیّت حق داشته برای عصر ما از لحاظ فرهنـگی و اجتمـاعی می¬تواند بسیار مهم و مفید باشد. کافی است که از زندگانی اجتماعی و فرهنگی علاءالدّوله این نکته را وام بگیریم که آدمی می¬تواند مخاطب پیام¬های غیبی باشد و با خداوند جهان¬آفرین می¬تواند رابطه برقرار نماید و هم می¬تواند بر آن اسـاس خـط¬مشی زندگی و سلوک عرفانی و اجتماعی خود را برپا کند. هرچند که آشنایی با علاءالدّوله آشنایی با بسیاری از مسائل مهم فکری و فرهنگی نیز هست. ضمن این¬که خود شیخ یک تاریخ سیّار از سیاسیـون، اجتماعـیون و حاکـمان و... نـیز مـی¬تواند باشد. لذا شناخت علاءالدّوله شناخت یک برهه از زمان ایران است، زمانی که از آغاز ورود او به حکومت و تا تهی کردن خرقه را شامل می¬شود. این مقوله در کم¬تر کسی مصداق پیدا می¬کند. و کار بزرگ او که از جامه¬ی حاکمان با اراده¬ی خویش بیرون می¬آید و لباس بندگان خدای را برای رسیدن و معرفت و دیدن حق و حقیقت به تن می¬کند از کارهای شگرفی است که کم¬تر کسی به آن می¬رسد. زندگانی علاءالدّوله از گونه¬ی زندگانی بودا و ابراهیم ادهم است. او نیز بسان آن دو بزرگ، صاحب مکنت و سلطنت و حکومت بوده و از لحاظ سیاسی و اجتماعی شخصیّتی بزرگ به حساب می¬آمده‌است و چونان بودا و ادهم به یک¬باره با بازشدن چشم باطن و دیده¬ی حقیقی غیر قابل انکار، ترک جاه و مقام کرده، خلوت گزیده و به خود پرداخته‌است. خودی که با شناختن آن به شناخت خدا ره می-یابد و بدان شناخت به کشف بسیاری از حقایق راه می¬برد. امّا به راستی که کاری صعب و دشوار است به یک¬باره دست از این پُست و مقام شستن و تن به ریاضت و سختی دادن. بسیاری از نداری تن به خلوت و عزلت می¬دهند و ریاضت را که به طور طبیعی هم به آنان راه داشته اختیار می¬کنند و این البتّه که گریزناپذیر است و آن¬هم ناگفته نماند سخت و دشوار است، چرا که بسیاری از کسانی که در فقر و سختی به سر می¬برند از آرزوهایشان فراغت از سختی و رسیدن به مکنت و راحتی است، باری کار کسانی چون ابراهیم ادهم و بودا و علاءالدّوله که از این بابت بسیار به هم شبیـه¬اند بسیار سخت است و چون اقدامشان اقدامی بـزرگ اسـت، البتـّه که چالـش¬های نفسانی بزرگی هم در راه ایشان وجود داشته‌است. درگیری با این نفسانیّات و چالش با شیطان و هواهای نفس از اموری بسیار مشکل است و کم¬تر کسی است که در این مبارزه بتواند پیروز شود و حال آن¬که این سـه بزرگ¬مردِ عارف در این چالش بزرگ پیروز شدند، نه خواهش¬های نفس آنان را سُست کرد و نه وسوسه¬های گوناگون شیطانِ پیر ایشان را از کارشان منصرف نمود. به هر جهت اثری که هم اکنون مقابل دیدگان شماست یکی دیگر از این نوشته¬های عرفانی است و امید است که بتواند راه¬گشای راه بسیاری از عزیزانی باشد که میل به شناخت، فهم و سلوک عرفانی دارند. این نوشتار نه تنها به معرفی این عارف بزرگ مسلمان ایرانی پرداخته بلکه شامل یک دوره مباحث بنیادین و اساسی سلوک و عرفان و تصوّف نیز هست. و لذا کسانی که طالب شناخت مفاهیم عرفانی¬اند و از سلوک عملی می¬خواهند آگاهی درست حاصل کنند می¬توانند از آن بهره برگیرند و آنان که میل به شناخت یک عارف دارند و دربند آنند تا با زندگی عارفان آشنا شوند، بازهم می¬توانند از آن بهره بگیرند.}} ضمناً قابل ذکر است که آقای دکتر کاظم محمّدی کتابی کاملاً تحقیقی در باره زندگی این عارف بزرگ با نام «علاءالدوله سمنانی» نوشته‌اند که در سال ۱۳۸۰ از سوی انتشارات وزارت ارشاد اسلامی به انتشار رسیده‌است.}}

همین طور در شهر گرمسار مؤسسه آموزش عالی به همین نام وجود دارد با آدرس www.asihe.ac.ir