ابراهیم ادهم

ابواسحاق ابراهیم بن اَدهم بن سلیمان بن منصور البلخی العجلی ، متولد سال ۱۰۰ هجری و در گذشته سال ۱۶۱ هجری، اهل بلخ و از صوفیان بنام می باشد.

فقر و سلوک

دربارهٔ علت روی آوردن ابراهیم ادهم به سلوک و فقر داستان‌های زیادی روایت شده است، که یکی از آنها این است که می گویند در ابتدا ابراهیم پادشاه بلخ بود، روزی چشمش به مردی افتاد که در زیر سایه کاخ او نشسته بود و دیری نپائید که تکه نان خشکی از خورجین خود بیرون آورد و شربتی نوشید و سپس به پشت خوابید. ابراهیم از دیدن این صحنه مانند آدمی که از خواب بیدار شود از خواب غفلت بیدار شد و دست از لباس پادشاهی برداشت و راه فقر و سلوک را در پیش گرفت.

پس از این ماجرا ابراهیم ادهم از بلخ بیرون آمد و به قولی نُه سال در غار(هفت غار) دامنه بینالود نیشابور سکونت می گزیند و ناشناس زندگی می کند و بعد از اینکه شناخته می شود از نیشابور بطرف مکه و مدینه و به خدمت امام محمد باقر می رسد و در مکه از دنیا می رود.

بررسی احوال و اقوال

وی از طلایه داران تصوف به شمار می رود و مقارنه هایی بین احوال وی و بودا می توان یافت.تبار وی بیشتر در برزخ تاریخ و افسانه است و زندگی وی دارای دو بخش مهم است: بیداری و زهدورزی. قوت حلال و فقر و فتوت پایه های زندگی و احوال وی را تشکیل می دهد. داستان بیداری وی در آثار و تذکره های مهم عرفانی نقل شده است. درباره احوال و اقوال وی پژوهشی به نام ابراهیم ادهم - از پادشاهی تا ... - به قلم دکتر حسن نصیری جامی از سوی انتشارات مولی نشر یافته است. این کتاب شامل بیست گفتار و گزیده‌ای از اقوال ابراهیم ادهم است و در دو پیوست آن به داستان ادهم پینه دوز و ابراهیم ادهم های دیگر در ادب و عرفان ایران اشاره شده است.

منابع

• طبقات الصوفیه، خواجه عبدالله انصاری، مقدمه و تصحیح:دکتر محمد سَروَر مولایی، ویرایش اول، چاپ دوم، انتشارات توس، 1386، تهران.
• تاریخ علمای نیشابور(از قرن اول هجری تا کنون)، ابوالقاسم کمالی، چاپ اول، نشر طلایی، پاییز1386، تهران.
• ابراهیم ادهم: از پادشاهی تا ...، به قلم دکتر حسن نصیری جامی، چاپ اول، انتشارات مولی، 1390، تهران.

مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به ابراهیم ادهم در ویکی‌گفتاورد موجود است.