کفش‌دوزک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کفش‌دوزکان
Coccinella magnifica01.jpg
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: بندپایان
رده: حشرات
راسته: قاب‌بالان
بالاخانواده: پوسته‌نشین‌واران
تیره: کفش‌دوزکان
لاتریه، ۱۸۰۷
زیرخانواده‌ها

Chilocorinae
Coccidulinae
Coccinellinae
Epilachninae
Hyperaspidinae
Microweiseinae
Scymininae
Sticholotidinae

کفش‌دوزک یا پینه‌دوز یا به فارسی افغانستان فالبینک با نام تیره کوکسینلیدها (نام علمی: Coccinellidae)، جزء سوسک‌ها به حساب می‌آیند و اندازه‌ای معادل ۰٫۸ تا ۱۸ میلیمتر دارند. کفشدوزک از گروه جانوران قاب‌بال است؛ و پوشش روی بال‌ها قدرت پرواز آن‌ها را کاهش می‌دهد. کفشدوزک ابتدا بال‌های قاب‌مانند قرمز جلویی را از هم باز می‌کند و دو بال تاشده نازک و بلند که در زیر آن وجود دارد بیرون می‌آید و می‌تواند پرواز کند.

آن‌ها معمولاً به رنگ زرد، نارنجی، یا قرمز با لکه‌های کوچک سیاه بر روی بال‌پوششان، پاهایی سیاه رنگ و دارای دو شاخک در سر هستند. با تقریباً ۴۵۰۰ گونه، افراد خانوادهٔ کفش‌دوزک‌ها از قدیم نشانه بخت و اقبال بودند.

کفشدوزک مانند صیاد شته را شکار می‌کند و به عنوان غذا مصرف می‌کند. شته‌ها از شیرهٔ پروردهٔ گیاهان تغذیه می‌کنند و به عنوان یک آفت به مزارع آسیب می‌رسانند. بنابر این کفشدوزک با خوردن شته‌ها به نوعی برای انسان مفید است.

سودمندی[ویرایش]

پینه دوز-عکس پارک علوی قم.jpg

کفش‌دوزک برای زیست‌بوم بسیار سودمند است و آن‌ها را در کشاورزی رایج و بیشتر کشاورزی زیستی برای از میان بردن آفات و قارچ‌ها به کار می‌گیرند. کفش‌دوزک‌ها به‌ویژه در از بین بردن شته‌ها، یا شپش‌های گیاه بسیار مؤثرند و می‌توان از آن‌ها به‌عنوان روش دفع آفات بیولوژیک استفاده کرد. اما کفش‌دوزک‌هایی نظیر سوسک کدو و سوسک سویا نیز وجود دارند که به جای حشرات، گیاهان خوراکی را می‌خورند و آسیب قابل توجهی به باغ‌ها می‌رسانند.

انواع مختلف مفید و مضر کفش‌دوزک‌ها در ظاهر جذابند. این موجودات به نسبت کوچک، بیضی پهن یا نیم‌دایره هستند. گونه‌های بسیاری از گونه‌های کفش‌دوزک‌ها لعاب دارند، با سایه‌های مختلفی از قرمز و لکه‌های سیاه، معمولاً این موجودات شته‌خوار هستند. سایر گونه‌ها سیاه با لکه‌های قرمزند که بسیاری از این‌ها به پولک‌داران حمله می‌کنند. کفش‌دوزک‌های گیاه‌خوار بیشتر به رنگ زرد با لکهٔ سیاه هستند. در گویش محلی استان بوشهر، شهرستان دشتستان، روستای زیارت این حشره به دلیل داشتن خال‌های متعدد بر روی بال خود به خانو مشهور است.[۱]

تخم‌گذاری[ویرایش]

کالبدشناسی یک کفش‌دوزک

کفش‌دوزک‌ها برای تخمگذاری شته‌ها را شکار کرده و تخم‌های خود را در داخل شکم شته‌ها قرار می‌دهند. تخم‌های کفشدوزک، از مواد غذایی داخل شکم شته‌ها تغذیه نموده و رشد می‌کنند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • کتاب خاطرات آقای خالد مَشوَر از ایران، استان بوشهر، روستای زیارت دشتستان
  1. The new book of popular science, Animal Life. Ryan, Francis Joseph

http://www.irandoe.org/doeportal/tarh/?pid=2057[پیوند مرده]

پیوند به بیرون[ویرایش]