خواب زمستانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک خفاش نروژی در خواب زمستانی

خواب زمستانی یا زمستان‌خوابی، حالت عدم فعالیت متابولیکی در حیوانات است. در این حالت، درجه حرارت بدن پایین می‌آید، تنفس آهسته‌تر می‌شود و سوخت و ساز بدن کند می‌گردد. دلیل این حالت در حیوانات، زنده ماندن در زمستان، بقاء در زمان کمبود غذا و بهره‌برداری از بافت چربی است. بسته به گونه حیوانات، درجه حرارت محیط و زمان سال، میزان خواب زمستانی متغیر است. فصل زمستان به طور معمول برای حیواناتی که در این فصل می خواهند به وسیله ی دوره های منقطع خواب زمستانی مشخص می شوند که توسط خصوصیات فردی درجه حرارت بدن به میزان عادی قابل برگشت است.فرضیه ای وجود دارد که حیواناتی که در فصل زمستان می خوابند نیاز به خوابیدن به طور آهسته در طول زمستان در مقایسه با شکل معمولیه خوابیدن دارند. و گاهی اوقات به منظور خوابیدن باید گرما دریافت کند. این فرضیه توسط سنجاب زمینی قطب شمال در برخی شواهد حمایت شده است. [۱]

خواب زمستانی پستانداران[ویرایش]

پستاندارانی که خواب زمستانی دارند عبارتند از: خفاش ها،برخی از گونه های سنجاب زمینی و جوندگان دیگر موش لِمور، خارپشت اروپایی و پستاندار حشره خوار و جانوران کیسه دار می باشند. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که فرایندهای مرگ کاذب روزمره و خواب زمستانی به شکل یک زنجیره هستند. برخی از گونه های خزندگان که گفته می شود خواب زمستانی را تحمل می کنند اما اتصال این پدیده در این حیوانات با خواب زمستانی روشن نیست. حیوانی مشهور در خواب زمستانی خرس است. هرچند خرس ها به طور واقعی خواب زمستانی حقیقی را ندارند. خرس ها در طول زمستان در حال خواب هستند. درجه افسردگی متابولیکی نسبت به پستانداران کوچکتر بسیار کمتر است. درجه حرارت بدن خرس نسبتاً ثابت و پایدار باقی می ماند از ۳۷ درجه سانتی گراد(۹۹ درجه فارنهایت)به حدود ۳۱ درجه سانتی گراد یا ۸۸ درجه فارنهایت کاهش می یابد. بسیاری از افراد ترجیح می دهند از اصطلاح رخوت زمستانی استفاده کنند. اما برخی دیگر آن را فقط به شکل های مختلفی از خواب زمستانی می دانند. خواب زمستانی سنجاب زمستانی ممکن است دمای ناحیه شکمی به پایین تر از صفر درجه سانتی گراد می رسد. حفظ درجه حرارت زیر صفرناحیه شکمی برای بیش از ۳ هفته در یک زمان انجام می شود هرچند درجه حرارت سر و گردن صفر درجه سانتی گراد یا بیشتر می باشد. قبل از ورود به خواب زمستانی اکثر گونه ها مقدار زیادی غذا می خورند و انرژی را در انباشته های چربی برای زنده ماندن در طول زمستان ذخیره می کنند. برخی از گونه های پستانداران خواب زمستانی دارند در حالی که حیوانات جوان آبستن که مدت کوتاهی بعد از توقف خواب زمستانی مادرشان به دنیا می آیند این خواب را ندارند. تا همین اواخر هیچ پستاندار اولیه ای و پستانداران نواحی گرمسیری که خوای زمستانی داشته باشند شناخته شده نبودند. فیزیولژیست حیوانی کاتری داسوان از دانشگاه فیلیپس ماربورد آلمان و همکارانش شواهدی از طبیعت در ۲۴ ژوئن ۲۰۰۴ مشاهده کردند که چربی دم میمون پوزه داره کوتوله ماداگاسکار که در سوراخ های درخت برای هفت ماه از سال به خواب زمستانی می رود. این جالب است زیرا درجه حرارت های زمستان مالاگاسی گاهی اوقات به بیش از ۳۰ درجه سانتی گراد (۸۶ فارنهایت) افزایش می یابد، بنابراین خواب زمستانی منحصراً در دماهای پایین محدود نشده است. خواب زمستانی این میمون لمور به شدت وابسته به رفتار حرارتی سوراخ درخت است: اگر سوراخ ضعیف عایق بندی شده باشد درجه حرارت بدن میمون لمون به طور گسترده ای در نوسان قرار می گیرد. اگر دما پایین آید و محیط به خوبی عایق بندی شده باشد درجه حرارت بدن ثابت باقی می ماند. و حیوان می تواند به طور منظم بیدار شود. داس من پی برد که کاهش سوخت و ساز در خواب زمستانی حیوانات لزوماً نباید درجه حرارت بدن پایین آید.

خواب زمستانی پرندگان[ویرایش]

از لحاظ تاریخی پلینیوس معتقد بود که پرستوها خواب زمستانی دارند و پرنده شناس گیلبرت به شواهدی طبیعی در تاریخ اشاره کرد. سیلبورن نیز به همان انداره به این شواهد اشاره کرد. پرندگان به طور معمول خواب زمستانی ندارند و به جای آن از اصطلاح مرگ کاذب استفاده می شود.(به جز یک استثنا به نام مرغ مگس خوار) یکی از پرندگانی که به خواب زمستانی معروف است مرغ مگس خوار می باشد.علاوه بر این موارد متعددی از پرندگان کوچک قادر به مرگ کاذب و طیف وسیعی از آن ها به صورت منظم دارای خواب زمستانی هستند. مرغ های مگس خوار، پرندگان تندرو و غیره همگی برای مدت کوتاهی (مثلاً بیش از طول یک شب) برای کاهش فعالیت های متابولیکی خود می خوابند که این به عنوان خواب زمستانی عمیق نمی‌باشد.

خواب زمستانی ماهی[ویرایش]

در طول قرن بیستم تصور می شد که کوسه ها به کف دریای شمال برای خواب زمستانی می روند. تحقیقات دکتر دیوید سیمز در سال ۲۰۰۳ این فرضیه ها را باطل کرد و نشان داد که کوسه ها به طور فعال فواصل بزرگ در تمام فصول را طی می کنند. ردیابی ناحیه ی طی شده با بیشترین مقدار پلانگتون ارزیابی می شود. کوسه ها می توانند برای مدت زمان طولانی بدون اکسیژن زنده بمانند حتی در دمای بیش از ۲۶ درجه سانتی گراد(۷۹ درجه فارنهایت)حیوانات دیگری که می توانند بدون اکسیژن مدت زمان طولی زنده بمانند عبارتند از: ماهی قرمز، لاک‌پشت گوش‌قرمز، قورباغه جنگلی و غاز.

خواب زمستانی مصنوعی[ویرایش]

نوشتار اصلی: حیات معلق

بسیاری از پروژه های تحقیقاتی در حال حاضر برای بررسی اثر خواب زمستانی در انسان انجام می شود.توانایی برای انسان ها به خواب زمستانی به چند دلیل از جمله صرفه جویی در زندگی مردم که به طور جدی بیمار یا مجروح هستند مفید خواهد بود و به طور موقت آن ها را با قرار دادن در خواب زمستانی تا زمان درمان می توانند نگه دارند(در مقایسه با کوما). علاوه بر این خواب زمستانی برای انسان در طی برنامه های مختلف ارایه شده که برای سفرهای بین سیاره ای در آینده مفید خواهد بود.

منابع[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Hibernation»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۰).