سید محسن حکیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سید محسن حکیم
Sayyed Mohsen Hakim 05.jpg
شناسنامه
نام کامل سید محسن طباطبائی حکیم
لقب حکیم
زادروز ۱۳۰۶ هجری قمری
۱۸۸۹ میلادی
زادگاه نجف، عراق
تاریخ مرگ ۲۷ ربیع‌الاول ۱۳۹۰ ه‍جری قمری
۱۳۴۹ هجری شمسی
۱۹۷۰ میلادی
محل مرگ نجف، عراق
دین اسلام
مذهب شیعه دوازده‌امامی
اطلاعات سیاسی
پست‌ها رئیس حوزه علمیه نجف
شاگردان سید محمدمهدی بجنوردی
سید محمدهاشم غضنفری خوانساری

سید محسن طباطبائی حکیم (۱۳۰۶هـ.ق – ۱۳۹۰ هـ.ق) فقیه ، اصولی ، مرجع تقلید شیعه امامیه و زعیم حوزه علمیه نجف بود. وی پس از درگذشت حسین بروجردی در سال ۱۳۴۰ مرجعیت عامه شیعیان را به مدت بیش از ۹ سال بر عهده داشت.[۱]

سید محسن حکیم فرزند سید مهدی حکیم مرجع تقلید شیعیان بنت جُبَیْل لبنان بود. خانواده حکیم پس از درگذشت او مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را بنیان نهادند. محمدباقر حکیم و عبدالعزیز حکیم (فرزندان محسن حکیم) رؤسای سابق و عمار حکیم (فرزند عبدالعزیز حکیم) رئیس کنونی مجلس اعلا هستند. وی کتابخانه‌ای در جنب مسجد هندی در ابتدای خیابان شارع الرسول در نجف تأسیس کرده‌است و مزار او نیز در همان‌جا می‌باشد.

مرجعیت[ویرایش]

پس از درگذشت میرزا محمدحسین نائینی (۱۳۱۵ش)، برخی مقلدان او به سید محسن حکیم رجوع کردند و پس از درگذشت سید ابوالحسن اصفهانی (۱۳۲۵ش)، مرجعیت او تثبیت شد. سید محسن حکیم پس از درگذشت آیت الله بروجردی در سال ۱۳۴۰ش، در جایگاه مؤثرترین مرجع شیعه قرار گرفت.[۲]

پس از کودتای عبدالکریم قاسم در عراق و به قدرت رسیدن او در ۱۳۳۷ش/ ۱۹۵۸م و ترویج افکار کمونیستی، حکیم با صدور فتوای معروف خود با عنوان «الشيوعيۀ كفر و الحاد» (مرام اشتراكي يا كمونيسم، كفر و الحاد است) به مبارزه با کمونیست های عراق پرداخت.[۳][۴]

به دنبال واقعه مدرسه فیضیه در نوروز ۱۳۴۲، سید محسن حکیم خطاب به مراجع و علمای شاخص مقیم ایران تلگرافی ارسال کرده و آنان را دعوت به مهاجرت به عتبات ‌کرد: [۵][۶]

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم. حوادث مولمه پی در پی و فجایع محزنه به ساحت علمای اعلام و روحانیت قم قلوب مومنین را جریحه‌دار و موجب تاثر شدید اینجانب گردیده است. وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون. امید است حضرات علما دسته‌جمعی مهاجرت به عتبات عالیات بنمایند تا بتوانم رای خود را درباره دولت صادر نمایم.

با این حال علمای قم در پاسخ به این پیشنهاد، مهاجرت را به صلاح ندانستند و حضور در ایران را ضروری قلمداد کردند.[۶][۷]

نامبرده علاقه زیادی به ساختن و تأسيس مدارس، كتابخانه‌ها، مساجد و ساير بناهاى علمى و دينى داشت. كتابخانه معروف او به نام «مكتبة الإمام الحكيم» در نجف اشرف، يكى از مجهزترين و مدرنترين كتابخانه‌هاى اسلامى است و بيش از يكصد شعبه در سراسر عراق دارد. به فرمان او مدارس و مساجد متعددى در نجف اشرف، بغداد، بصره و ساير نقاط عراق و كشورهاى ديگر اسلامى ساخته شده است.[۸][۴]

شاگردان[ویرایش]

علمای زیادی در محضر وی تلمذ نمودند که از جمله آنها:

تألیفات[ویرایش]

از تألیفات وی، حواشی بر کتاب عروةالوثقی تألیف آقاسید محمدکاظم یزدی است و همچنین کتاب مستمسک العروةالوثقی در دوازده مجلد، از آثار اوست.

درگذشت[ویرایش]

سید محسن حکیم در ٢٧ ربيع‌الاول ١٣٩٠ ق در هشتاد و چهار سالگي درگذشت. تشييع جنازه او كه در آن صدها هزار نفر شركت داشتند به تظاهرات وسيعي بر ضد رژيم بعث عراق تبديل شد. نماز میت را فرزند بزرگ او سید یوسف حکیم برگزار نمود و نامبرده را در نجف اشرف در جنب كتابخانه خود دفن كردند.[۸][۱۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. آیت‌الله سید محسن حکیم محمدحسن رجبی، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
  2. بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری،ج۵. تهران، ۱۳۵۷. ص۱۹۰. شابک ‎۹۶۴-۳۲۰-۱۳۹-۲. 
  3. عدنان ابراهیم سراج. الامام محسن ‌الحکیم: ۱۸۸۹ـ ۱۹۷۰م. بیروت، ۱۴۱۴/۱۹۹۳. صص ۲۱۷،۲۲۵،۳۲۰. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «سید محسن حکیم». دانشنامه اسلامی. 
  5. صفاءالدین تبرائیان. «روایت موثق از دیدار آیت‌الله حکیم و روح الله خمینی». مرکز اسناد انقلاب. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ دوانی، علی. نهضت روحانیون ایران،ج۳. تهران، ۱۳۶۰. صص۴۶-۴۴. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۱۹-۷۷۵-۸. 
  7. «ماجرای تلگراف آیت الله خمینی به آیت الله حکیم و رد پیشنهاد ایشان». ۱۳۹۳/۰۱/۲۳. 
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «آیت الله سید محسن حکیم». مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی. 
  9. [مهرورزیان، محمد رضا شمسا]. خاطرات آیت‌الله علی آل اسحاق. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1385. 53 و 58. شابک ‎۹۶۴-۴۱۹-۰۹۹-۸. 
  10. «علما و بزرگان». حوزه. 
  11. «یادی از آیت الله سید محسن حکیم (ره)». شیعه نیوز. ۱۳۸۸/۰۱/۰۹.