فاطمه معصومه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
امامزاده
فاطمه
Gonbad-fatemeh-masomeh.jpg
گنبد فاطمه معصومه در قم، ایران
نقش امامزاده ، خواهر امام رضا(ع) ، دختر امام موسی کاظم(ع)
نام فاطمه
زادروز تاریخ تولدش به طور دقیق مشخص نیست، ولی کتاب «مستدرک سفینه» تاریخ تولدش را روز ۱ ذیقعده سال ۱۷۳ بیان کرده[۱]
زادگاه مدینه[۲]
درگذشت ۱۰ ربیع‌الثانی سال ۲۰۱ قمری[۳][۴][۵][۶]
مدفن پیکر او را در جایی که آن زمان به باغ بابلان مشهور بود به خاک سپردند که هم اکنون زیارتگاهی باشکوه مشهور به حرم حضرت معصومه در قم است.
لقب(ها) معصومه(س) ، حضرت معصومه(س)
پدر امام موسی کاظم(ع)
مادر ام البنین نجمه
طول عمر ۲۸ سال

مختصات: ‏۴۴٫۳۶″ ۵۲′ ۵۰°شرقی ‏۳۰٫۳۶″ ۳۸′ ۳۴°شمالی / ۵۰٫۸۷۸۹۸۸۹غرب ۳۴٫۶۴۱۷۶۶۷جنوب / -۵۰٫۸۷۸۹۸۸۹;-۳۴٫۶۴۱۷۶۶۷

شیعه
Hadith Ali.svg
عقاید
اصول توحید • نبوت • معاد یا قیامت
عدل • امامت
فروع نماز • روزه • خمس • زکات • حج • جهاد • امر به معروف • نهی از منکر • تولی • تبری
عقاید برجسته مهدویت: غیبت (غیبت صغری، غیبت کبریانتظار، ظهور و رجعت • بداء • شفاعت و توسل • تقیه • عصمت • مرجعیت، حوزه علمیه و تقلید • ولایت فقیه • متعه • شهادت ثالثه • جانشینی محمد • نظام حقوقی
شخصیت‌ها
چهارده معصوم محمد • فاطمه • علی • حسن • حسین • سجاد • باقر • صادق • کاظم • رضا • جواد (تقی) • هادی (نقی) • عسکری • مهدی
صحابه سلمان فارسی • مقداد بن اسود • ابوذر غفاری • عمار یاسر • بلال حبشی • جعفر بن ابی‌طالب • مالک اشتر • محمد بن ابوبکر • عقیل • عثمان بن حنیف • کمیل بن زیاد • اویس قرنی • ابوایوب انصاری • جابر بن عبدالله انصاری • ابن عباس • ابن مسعود • ابوطالب • حمزه • یاسر • عثمان بن مظعون • عبدالله بن جعفر • خباب بن ارت • اسامة بن زید • خزیمة بن ثابت • مصعب بن عمیر • مالک بن نویره • زید بن حارث
زنان: فاطمه بنت اسد • حلیمه • زینب • ام کلثوم بنت علی • اسماء بنت عمیس • ام ایمن • صفیه بنت عبدالمطلب • سمیه
علما روحانیان شیعه
مکان‌های متبرک
مکه مکرمه و مسجد الحرام • مدینه منوره، مسجد النبی و بقیع • بیت‌المقدس و مسجد الاقصی • نجف اشرف، حرم علی بن ابی‌طالب و مسجد کوفه • کربلای معلی و حرم حسین بن علی • کاظمین و حرم کاظمین • سامرا و حرم عسکریین • مشهد مقدس و حرم علی بن موسی‌الرضا
دمشق و زینبیه • قم و حرم فاطمه معصومه  • شیراز و شاه چراغ • آستانه اشرفیه و سید جلال‌الدین اشرف • ری و شاه عبدالعظیم
مسجد • امامزاده • حسینیه
روزهای مقدس
عید فطر • عید قربان (عید اضحی) • عید غدیر • محرّم (سوگواری محرمتاسوعا، عاشورا و اربعین)  • عید مبعث • میلاد پیامبر • تولد ائمه  • ایام فاطمیه
رویدادها
رویداد مباهله • غدیر خم • سقیفه بنی‌ساعده • فدک • رویداد خانه فاطمه • قتل عثمان • جنگ جمل • جنگ صفین • جنگ نهروان • واقعه کربلا • مؤتمر علماء بغداد • حدیث ثقلین • حدیث کساء • آیه تطهیر • شیعه‌کُشی
کتاب‌ها
قرآن • نهج‌البلاغه • صحیفه سجادیه
کتب اربعه: الاستبصار • الکافی • تهذیب‌الاحکام • من‌لایحضره‌الفقیه
مصحف فاطمه • مصحف علی • اسرار آل محمد
وسائل الشیعه • بحار الأنوار • الغدیر • مفاتیح الجنان
مجمع البیان • تفسیر المیزان • کتب شیعه
شاخه‌ها
دوازده‌امامی (اثنی‌عشری) • اسماعیلیان • زیدیه
منابع اجتهاد
کتاب (قرآن) • سنت (روایات پیامبر و ائمه) • عقل • اجماع
ضریح فاطمه معصومه در قم، ایران
گنبد فاطمه معصومه در قم، ایران

فاطمه معصومه، دختر موسی بن جعفر (هفتمین امام شیعه) و نجمه خاتون است. وی از شخصیت‌های مورد احترام شیعیان است و آرامگاهش در شهر قم در ایران است.

محتویات

زادروز [ویرایش]

تاریخ تولدش به طور دقیق مشخص نیست، ولی کتاب «مستدرک سفینه» تاریخ تولد او را طبق اسناد به دست آمده، در روز ۱ ذیقعده سال ۱۷۳ در شهر مدینه نوشته‌است.[۷]

سفر به ایران [ویرایش]

پس از آن که مامون خلیفه وقت، برادر فاطمه معصومه، علی بن موسی الرضا، را در سال ۲۰۰، از مدینه به مرو خواند، فاطمه معصومه همچون تعدادی از علویان، درسال ۲۰۱ هجری به ایران روی آورد. وقتی که به ساوه رسید، بیمار شد[۸]. در ساوه از همراهان خود پرسید که تا قُم چقدر فاصله‌است؟ گفتند که نزدیک است.گفت:مرا به شهر قم ببرید، زیرا از پدرم شنیدم که می‌فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ما است.

پسران سعد اشعری که از شیعیان برجسته بودند و نیز دیگر بزرگان شهر قم که از موضوع حرکت فاطمه معصومه به قم باخبر شده بودند، از وی استقبال باشکوهی به عمل آوردند[۹]. فاطمه معصومه به خانه موسی بن خزرج بن سعد اشعری وارد شد.

رحلت [ویرایش]

فاطمه معصومه تنها هفده روز در قم زنده ماند و پس از آن در سن ۲۸ سالگی، در حالی که هنوز ازدواج نکرده بود در ۱۰ ربیع‌الثانی سال ۲۰۱ قمری، درگذشت[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳]. پیکر او را در جایی که آن زمان به باغ بابلان مشهور بود به خاک سپردند که هم اکنون زیارتگاهی باشکوه مشهور به حرم حضرت معصومه است. پس از به پایان رسیدن مراسم دفن، موسی بن الخزرج سایبانی از حصیر و بوریا بر قبر او ساخت و این سایبان بر قرار بود تا زمانی که زینب دختر محمد بن علی جواد (امام نهم شیعه)، بر آن گنبدی بنا کرد.

زیارت [ویرایش]

زیارت آرامگاه فاطمه معصومه به شیعیان سفارش شده‌است. برای نمونه علی بن موسی الرضا در این خصوص گفته‌است:

کسی که مرقد مطهر حضرت معصومه را با دانایی و معرفت به حق او، زیارت کند، سزاوار بهشت می‌شود.

[نیازمند منبع]

احادیثی در رابطه او [ویرایش]

ان للّه حرماً و هو مکه ألا انَّ لرسول اللّه حرماً و هو المدینة ألا وان لامیرالمؤمنین علیه السلام حرماً و هو الکوفه الا و انَّ قم الکوفة الصغیرة ألا ان للجنة ثمانیه ابواب ثلاثه منها الی قم تقبض فیها امراة من ولدی اسمها فاطمه بنت موسی علیهاالسلام و تدخل بشفاعتها شیعتی الجنة با جمعهم (معنی:خداوند حرمی دارد که مکه‌است پیامبر حرمی دارد و آن مدینه‌است و حضرت علی حرمی دارد و آن کوفه‌است و قم کوفه کوچک است که از ۸ درب بهشت سه درب آن به قم باز می‌شود - زنی از فرزندان من در قم از دنیا می‌رود که اسمش فاطمه دختر موسی است و به شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت می‌شوند)[۱۴]
هرکس نتواند به زیارت من بیاید، برادرم را در ری یا خواهرم را در قم زیارت کند که ثواب زیارت مرا در می‌یابد.[۱۵]
الّا انَّ حرمی و حرم ولدی بعدی قم(معنی:آگاه باشید که حرم من و حرم فرزندان بعد از من قم است)[۱۶]

حدیثی نقل شده از او [ویرایش]

فاطمه معصومه این روایت را از دختر جعفر صادق نقل می‌کند که سلسله سندش در نهایت به فاطمه زهرا می‌رسد.

  • فاطمه زهرا، دختر محمد گفته‌است:
آیا فرمایش رسول خدا(ص) را در روز غدیر خم فراموش کرده‌اید که فرمود: هر کس من مولاى اویم، على مولاى اوست، و (آیافراموش کرده‌اید) دیگر فرمایش آن حضرت را که فرمود: تو براى من همانند هارون براى موسى هستى[۱۷]

جستارهای وابسته [ویرایش]

پانویس [ویرایش]

  1. مستدرک سفینه، شیخ علی نمازی، ج ۸، ص ۲۵۷.
  2. مستدرک سفینه، شیخ علی نمازی، ج ۸، ص ۲۵۷.
  3. تاریخ قم، حسن قمی، چ قم، ص ۲۱۳
  4. بحار الانوار، ج ۴۸، ص ۲۹۰
  5. اعیان الشیعه، چ بیروت، ج ۸، ص ۳۹۱
  6. انوار المشعشعین، ج ۱، ص ۲۰۸.
  7. مستدرک سفینه، شیخ علی نمازی، ج ۸، ص ۲۵۷.
  8. کتاب قم، چاپخانه مجلس، تهران، ص ۲۱۳.
  9. راهنمای زائر، انتشارات زائر (آستانه مقدس قم)، ۱۳۸۵
  10. تاریخ قم، حسن قمی، چ قم، ص ۲۱۳
  11. بحار الانوار، ج ۴۸، ص ۲۹۰
  12. اعیان الشیعه، چ بیروت، ج ۸، ص ۳۹۱
  13. انوار المشعشعین، ج ۱، ص ۲۰۸.
  14. بحار ج ۴۸ صفحه ۳۰۷
  15. زبدة التصانیف، ج ۶، ص ۱۵۹، به نقل از کریمه اهل بیت، ص ۳
  16. بحار ج ۶۰ صفحه ۲۱۶
  17. عوالم العلوم، ج ٢١، ص ٣۵٣ به نقل از اسنى المطالب ص ۴٩ تا ص ۵١. این روایت مدارک دیگرى هم دارد که در شرح مفصّل به آن پرداخته‌ایم.

پیوند به بیرون [ویرایش]

نگارخانه [ویرایش]

منابع [ویرایش]

  • راهنمای زائر، انتشارات زائر (آستانه مقدس قم)، ۱۳۸۵
  • چهل حدیث پیرامون فضیلت قم و اهل قم، دکتر سید جعفر طباطبائی امیری، انتشارات زائر (آستانه مقدس قم)،

۱۳۸۴