قاضی نورالله شوشتری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Entrance to Dargah of Shaheed-e-Salis Qazi Nurullah Shustari at Dayalbagh, Agra
(مزار قاضی نورالله شوشتری)

سیدنورالله حسینی‌شوشتری (زاده:۹۵۶ شوشتر، درگذشت:۱۰۱۹ هند) معروف به قاضی نورالله شوشتری یا شهید ثالث فقیه اصولی، متکلم جدلی، محدث رجالی و شاعر و عالم شیعه عهد صفویه بود. وی در هند کشته شد.

زندگینامه[ویرایش]

قاضی نورالله شوشتری فرزند سید شریف الدین بسال ۹۶۵ در شهر شوشتر واقع در استان خوزستان کشور ایران به دنیا آمد. از آثا مشهور او «مجالس المؤمنین» است که حاوی موضوعاتی در جغرافیای اماکن و تاریخ شیعی است. او در این کتاب آورده که نجم الدین محمود حسینی مرعشی آملی از اجداد اوست که در قرن هشتم قمری از آمل به شوشتر هجرت کرده و در آن دیار (خوزستان) که معتزلی بودند تشیع را گسترش داده‌است. وی چندین کتاب فقهی را از پدر آموخت سپس در سال ۹۷۹ هـ.ق. راهی شهر مشهد شد. و در درس علامه محقق مولا عبدالواحد شوشتری حاضر شد. وی در سال ۹۹۲ یا ۹۹۳ ق روانه هند گشت و آهنگ شهر «آگره» نمود. در آن زمان -حکمرانی اکبرشاه- هندوستان روزگاری آرام داشت. اکبر شاه از نسل تیمور پسر همایون شاه دارای لیاقت و درایت بیکرانی بود و با تصرفاتش سلطنتی بزرگ تشکیل داد و علاقه زیادی به عمران و آبادی داشت و عنایت خاصی به مسائل فلسفی داشت اما عقیده چندان محکمی نسبت به دین خاصی نداشت. همین نگرش او موجب گشته بود که به فکر ارائه دینی مشترک از کل ادیان بیفتدو سپس هندوستان محل زندگی ملحدین گردد. قاضی نورالله شوشتری به هنگام ورود به آگره، نزد ابوالفتح مسیح الدین گیلانی طبیب حادق ایرانی و شاعر بزرگ -از مقربان اکبرشاه- رفت. قاضی نور الله در دستگاه اکبرشاه -گویا در شهر لاهور- به منصب قضا دست یافت و همزمان ۱۴۰ اثر از جمله سه اثر مشهور «احقاق الحق» و «صواعق المحرقه» و «الزام الناصب» را نوشت.[۱] آثار او جنبه علمی فقهی و ادبی داشت. گفته شده قاضی نورالله شوشتری اولین کسی است که فرهنگ شیعی را در هند رواج داده بود.[۲]

مرگ قاضی[ویرایش]

محدث قمی نحوه قتل و مرگ او را چنین می‌آورد:

«... قاضی نورالله مشغول به قضاوت و همچنین نویسندگی در خفاء بود تا اینکه سلطان اکبر از دنیا رفت و جهانگیر شاه بر تخت نشست. علمای دربار و مقرب درصدد فتنه و برانگیختن شاه علیه قاضی برآمدند و نزد او به سعایت پرداختند، که قاضی شیعه است و خود را ملزم به مذاهب اربعه نمی‌داند و فتوایش با فتوای مذهب امامیه تطبیق می‌کند. جهانگیر شاه بیان آنان را برای اثبات تشیع قاضی کامل ندانست و گفت: این دلیل کامل نیست چرا که او از اول قضاوت را به شرط اجتهاد خود پذیرفته است. آنان به حیله دیگری دست زدند. شخصی را وا داشتند تا به عنوان شاگرد نزد قاضی رفت‌وآمد کند و خود را شیعه معرفی کند. وی پس از رفت‌وآمد بسیار و جلب اطمینان قاضی، به نوشته‌های وی از جمله «مجالس المؤمنین» پی برد و درخواست آن نمود. وی کتاب را از قاضی گرفت و از آن نسخه‌ای برداشت و نزد علمای دربار برد. آنان نیز این کتاب را به عنوان سند تشیّع قاضی نورالله به جهانگیر شاه عرضه کردند و به سلطان گفتند که او در کتابش چنین و چنان گفته‌است و استحقاق اجرای حد دارد. جهانگیر شاه گفت: حدش چیست؟ آنان گفتند: ضربه زدن با شلاق... شاه کار را بر آنان واگذار کرد و آنان بلافاصله حد را اجرا کردند. قاضی نورالله در سال ۱۰۱۹ ق. در حالی که حدود هفتاد سال عمر داشت در زیر شلاق کشته شد. می‌گویند بر بدن قاضی نورالله با چوب خاردار آنچنان زدند که بدنش قطعه قطعه شد».[۳]

امروز مزار او در آگره هندوستان زیارتگاه مسلمانان علاقه‌مند شبه قاره است.[۴]

آثار[ویرایش]

  1. احقاق الحق و ازهاق الباطل.
  2. مجالس المومنین به زبان فارسی
  3. الصواعق المحرقة، به زبان عربی
  4. مصائب النواصب
  5. تحفه العقول
  6. حلّ العقول
  7. امرالعصمه
  8. دافعة الشقاق
  9. سحاب المطر
  10. سبعه سیاره
  11. الانفعالیه
  12. أجوبه مسائل السید حسن الغزنوی.
  13. الزام النواصب فی الردّ علی میرزا مخدوم الشریفی «این كتاب توسط استاد میرزا محمد علی چهاردهی گیلانی ترجمه شده و نوه دانشمند او به نام مرتضی مدرسی آن را چاپ كرده است».
  14. «القام الحجر» در رد ابن حجر.
  15. بحر الغزیر فی تقدیر الماء الكثیر « قاضی در این كتاب در مورد وزن و حجم آب كر تحقیق كرده است».
  16. بحر الغدیر فی اثبات تواتر حدیث الغدیر سنداً و مؤلفا و دلاله.
  17. «تفسیر القرآن» در چند جلد كه در نوع خود بی‌نظیر است.
  18. كتابی در تفسیر آیه رؤیا.
  19. حاشیه بر «شرح الكافیه» جامی در علم نحو.
  20. حاشیه بر «حاشیه چلپی» بر شرح التجرید اصفهانی.
  21. حاشیه بر «مطول» تفتازانی.
  22. حاشیه بر «رجال کشی» كه مطالب مفیدی در زمینه علم رجال در بر دارد.
  23. حاشیه بر «تهذیب الاحکام» شیخ طوسی (كه ناتمام مانده است).
  24. حاشیه بر «کنز العرفان» فاضل مقداد در آیات الاحکام.
  25. حاشیه بر حاشیه «تهذیب المنطق» دوانی.
  26. حاشیه بر مبحث «عذاب القبر» از شرح «قواعد العقاید».
  27. حاشیه بر «شرح مواقف» در علم کلام.
  28. حاشیه بر «رساله الاجوبه الفاخره».
  29. حاشیه بر «شرح تهذیب الاصول».
  30. حاشیه بر «مبحث الجواهر» از شرح تجرید علامه.
  31. حاشیه بر «تفسیر بیضاوی».
  32. حاشیه بر «الهیات» شرح تجرید.
  33. حاشیه بر «حاشیه القدیمیه».
  34. حاشیه بر «حاشیه الخطایی» در علم فصاحت و بلاغت.
  35. حاشیه دیگری بر «تفسیر بیضاوی».
  36. حاشیه بر «شرح الهدایه» در حکمت.
  37. حاشیه بر «شرح الشمسیه» از قطب الدین رازی در منطق.
  38. حاشیه بر «قواعد» علامه در فقه.
  39. حاشیه بر «تهذیب» از شیخ الطائفه شیخ طوسی.
  40. ‌ حاشیه بر «خطبه الشرایع» محقق حلی.
  41. حاشیه بر «هدایه» در فقه حنفی.
  42. حاشیه بر «شرح الوقایه» در فقه حنفی.
  43. حاشیه بر شرح «رساله آداب المطالعه».
  44. حاشیه بر شرح «تلخیص المفتاح» معروف به مختصر تفتازانی.
  45. حاشیه بر «شرح چغمینی در هیئت».
  46. حاشیه بر «مختلف علامه حلی» در فقه.
  47. حاشیه بر «اثبات الواجب الجدید» از علامه دوانی.
  48. حاشیه بر «تحریر اقلیدس» در هندسه.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. قاضی نور الله شوشتری (الشیعه) مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت
  2. بزرگداشت شهید رابع در دهلی نو
  3. قاضی نور الله شوشتری (الشیعه) مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت
  4. قاضی نور الله شوشتری (الشیعه) مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

منابع بیشتر[ویرایش]

http://www.pajoohe.com/25513/index.php?Page=definition&UID=28099

http://alaam.tahoor.com/page.php?id=10409

http://www.aboutorab.com/page.php?pid=204&id=772

پیوند به بیرون[ویرایش]