سلنیم

آرسنیک → سلنیم ← برم S ↑ Se ↓ Te 34Se جدول تناوبی
ظاهر
Black, gray, and red allotropes
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	سلنیم, Se, 34
تلفظ به انگلیسی	/sɨˈliːniəm/ si-LEE-nee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	نافلزات
گروه، تناوب، بلوک	۱۶, ۴, p
جرم اتمی استاندارد	78.96 g·mol−۱
آرایش الکترونی	[Ar] 4s2 3d10 4p4
الکترون به لایه	2, 8, 18, 6 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	(gray) 4.81 g·cm−۳
چگالی (نزدیک به r.t.)	(alpha) 4.39 g·cm−3
چگالی (نزدیک به r.t.)	(vitreous) 4.28 g·cm−۳
چگالی مایع در m.p.	3.99 g·cm−۳
نقطه ذوب	494 K, 221 °C, 430 °F
نقطه جوش	958 K, 685 °C, 1265 °F
نقطه بحرانی	1766 K, 27.2 MPa
گرمای هم‌جوشی	(gray) 6.69 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	95.48 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی	25.363 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k دما (کلوین) 500 552 617 704 813 958
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	6, 4, 2, 1, -2 (strongly اسیدic oxide)
الکترونگاتیوی	2.55 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 941.0 kJ·mol−1
	2nd: 2045 kJ·mol−1
	3rd: 2973.7 kJ·mol−1
شعاع اتمی	120 pm
شعاع کووالانسی	120±4 pm
شعاع واندروالانسی	190 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	hexagonal
مغناطیس	دیامغناطیس
رسانایی گرمایی	(300 K) (amorphous) 0.519 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(25 °C) (amorphous) 37 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک)	(20 °C) 3350 m/s
مدول یانگ	10 GPa
مدول شیر	3.7 GPa
مدول باک	8.3 GPa
نسبت پواسون	0.33
سختی موس	2.0
سختی برینل	736 MPa
عدد کاس	7782-49-2
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های سلنیم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 72Se syn 8.4 d ε - 72As γ 0.046 - 74Se 0.87% 74Se ایزوتوپ پایدار است که 40 نوترون داردs 75Se syn 119.779 d ε - 75As γ 0.264, 0.136, 0.279 - 76Se 9.36% 76Se ایزوتوپ پایدار است که 42 نوترون داردs 77Se 7.63% 77Se ایزوتوپ پایدار است که 43 نوترون داردs 78Se 23.78% 78Se ایزوتوپ پایدار است که 44 نوترون داردs 79Se trace 3.27×105 y β− 0.151 79Br 80Se 49.61% 80Se ایزوتوپ پایدار است که 46 نوترون داردs 82Se 8.73% 1.08×1020 y β−β− 2.995 82Kr

سِلِنیوم یکی از عنصرهای شیمیایی غیر فلزی و کمیاب است. عدد اتمی آن ۳۴ و نشانه اختصاری آن Se است.

این عنصر بیشتر به صورت ترکیب یافت می‌شود و به صورت خالص کمتر دیده می‌شود.

مصرف مقدار ریاد آن سمی است ولی در مقدار کم برای فعالیت سلول‌ها لازم است. بیشتر سلنیوم مورد نیاز بدن از مواد غدایی تامین می‌شود.

این ماده ضد اکساینده قوی است بنابراین از واکنش‌های شیمیایی زیان‌آور که در یاخته‌های بدن اتفاق می‌افتد، جلوگیری می‌کند. یاخته‌های حمایت شده بهتر قادرند در مقابل بیماریهایی نظیر بیماری قلبی، سرطان و اختلالات وابسته به سن از خود مقاومت نشان دهند.

پژوهش نشان داده‌است که مصرف سلنیوم به همراه ویتامین «ای» سلامت عمومی بدن را تقویت می‌کند و در درمان یا پیشگیری بسیاری از بیماریها مؤثر است.

منابع غذایی

بیشتر سلنیوم مورد نیاز بدن از رژیم غذایی تأمین می‌شود. مخمر آبجو و سبوس گندم، کره، ماهی و ماهی صدف، سیر، غلات، تخم آفتابگردان و آجیل منابع خوبی از سلنیوم هستند. همچنین سلنیوم در یونجه، ریشه باباآدم، دانه رازیانه، جینسنگ، برگ تمشک و بومادران یافت می‌شود.

منابع

برگرفته از پایگاه الکترونیکی خدمات پزشکی ایران (برداشت آزاد با ذکر منبع و دادن پیوند)