سزیم

گزنون → سزیم ← باریم Rb ↑ Cs ↓ Fr 55Cs جدول تناوبی
ظاهر
نقرهy gold
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	سزیم, Cs, 55
تلفظ به انگلیسی	/ˈsiːziəm/ SEE-zee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	فلزات قلیایی
گروه، تناوب، بلوک	۱, ۶, s
جرم اتمی استاندارد	132.9054519 g·mol−۱
آرایش الکترونی	[Xe] 6s1
الکترون به لایه	2, 8, 18, 18, 8, 1 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	1.93 g·cm−۳
چگالی مایع در m.p.	1.843 g·cm−۳
نقطه ذوب	301.59 K, 28.44 °C, 83.19 °F
نقطه جوش	944 K, 671 °C, 1240 °F
نقطه بحرانی	1938 K, 9.4 MPa
گرمای هم‌جوشی	2.09 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	63.9 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی	32.210 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k دما (کلوین) 418 469 534 623 750 940
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	1 (strongly basic oxide)
الکترونگاتیوی	0.79 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 375.7 kJ·mol−1
	2nd: 2234.3 kJ·mol−1
	3rd: 3400 kJ·mol−1
شعاع اتمی	265 pm
شعاع کووالانسی	244±11 pm
شعاع واندروالانسی	343 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	body-centered cubic
مغناطیس	پارامغناطیس
مقاومت الکتریکی	(20 °C) 205 Ω·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 35.9 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(25 °C) 97 µm·m−1·K−1
مدول یانگ	1.7 GPa
مدول باک	1.6 GPa
سختی موس	0.2
سختی برینل	0.14 MPa
عدد کاس	7440-46-2
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های سزیم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 133Cs 100% 133Cs ایزوتوپ پایدار است که 78 نوترون داردs 134Cs syn 2.0648 y ε 1.229 134Xe β− 2.059 134Ba 135Cs trace 2.3×106 y β− 0.269 135Ba 137Cs trace 30.07 y β− 1.174 137Ba

سزیم عنصر ۵۵ با نماد: Cs

خواص

سزیم نخستین عنصری است که با تجزیه طیفی کشف شد.از گروه فلزهای قلیایی است که در گروهIA و در دوره ششم جدول تناوبی جای دارد.دارای عدد اتمی ۵۵٬جرم اتمی 132.9055٬ظرفیت ۱ است ٬ایزتوپ پایدار ندارد.

مشخصات

فلزی است با جلای نقره‌ای که در جزیی بالاتر از دمای اتاق مایع می‌شود.در زیر نقطه ذوب٬جامد و نرم است٬به شدت فعال است.آب را تجزیه می‌کند و هیدروژن آزاد می‌کند که بلافاصله آتش می‌گیرد.همچنین با اکسیژن٬هالوژن‌ها٬گوگرد و فسفر به شدت واکنش می‌دهد که این واکنش با احتراق خود به خود همراه است.جرم حجمی آن ۱.۹۰ ٬نقطه ذوب ۲۸ ٬نقطه جوش ۷۰۵ درجه سانتی گراد، سختی مو 0.2 است.سزیوم از لحاظ نیروی محرکه برقی در بالاترین وضع قرار دارد ٬همچنین پایینترین نقطه ذوب را در میان فلزهای قلیایی داراست.در اسید ها و الکل محلول است. دارای سمیتی ضعیف و شعله ای بنفش است.

احتیاط

انفجار و آتش سوزی خطرناکی را سبب می‌شود. در هوای مرطوب خود به خود آتش می‌گیرد، در تماس با گوگرد یا فسفر احتمال انفجار می‌رود٬با مواد اکسید کننده به شدت واکنش می‌دهد٬در تماس با پوست سوختگی ایجاد می‌کند

طرز تهیه

ترکیبهای ان در طبیعت به ندرت یافت می‌شود.ان را از احیای ترموشیمیایی کلرید سزیوم با کلسیم یا به کمکم الکترولیز سیانید سزیوم مذاب به دست می‌آورند.کانی اصلی آنپولوسیت است.

کاربرد

در پیلهای فتوالکتریک٬در لوله‌های خلا به عنوان گاز ربا٬در ساعتهای اتمی٬واکنشهای ترموشیمی٬سوخت موشکها٬کاربرد دارد.درچشمه‌های الکترونی به عنوان یک ماده الکترون دهنده به کار می ورد. در شیمی صنعتی به عنوان کاتالیزور از آن بهره می‌گیرند.

نکته

در تعریف جهانی ثانیه آمده است: ((به مدت زمانی ثانیه می‌گویند که یک اتم سزیوم برانگیخته ۱۳۳ – ۹٬۱۹۲٬۶۳۱٬۷۷۰ بار نوسان کند))

نگارخانه

• 

  آمپول بزرگی حاوی بیش از یک کیلوگرم سزیم خالص.

• 

  سزیم

منابع

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم