پالادیم

رودیم → پالادیم ← نقره Ni ↑ Pd ↓ Pt 46Pd جدول تناوبی
ظاهر
نقرهy white metallic
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	پالادیم, Pd, 46
تلفظ به انگلیسی	/pəˈleɪdiəm/ pə-LAY-dee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	فلزات واسطه
گروه، تناوب، بلوک	۱۰, ۵, d
جرم اتمی استاندارد	106.42 g·mol−۱
آرایش الکترونی	[Kr] 4d10
الکترون به لایه	2, 8, 18, 18 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	12.023 g·cm−۳
چگالی مایع در m.p.	10.38 g·cm−۳
نقطه ذوب	1828.05 K, 1554.9 °C, 2830.82 °F
نقطه جوش	3236 K, 2963 °C, 5365 °F
گرمای هم‌جوشی	16.74 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	362 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی	25.98 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k دما (کلوین) 1721 1897 2117 2395 2753 3234
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	0, +1, +2, +4, +6 (mildly basic oxide)
الکترونگاتیوی	2.20 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 804.4 kJ·mol−1
	2nd: 1870 kJ·mol−1
	3rd: 3177 kJ·mol−1
شعاع اتمی	137 pm
شعاع کووالانسی	139±6 pm
شعاع واندروالانسی	163 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	face-centered cubic
مغناطیس	پارامغناطیس
مقاومت الکتریکی	(20 °C) 105.4 nΩ·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 71.8 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	(25 °C) 11.8 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک)	(20 °C) 3070 m/s
مدول یانگ	121 GPa
مدول شیر	44 GPa
مدول باک	180 GPa
نسبت پواسون	0.39
سختی موس	4.75
سختی ویکر	461 MPa
سختی برینل	37.3 MPa
عدد کاس	7440-05-3
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های پالادیم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 100Pd syn 3.63 d ε - 100Rh γ 0.084, 0.074, 0.126 - 102Pd 1.02% 102Pd ایزوتوپ پایدار است که 56 نوترون داردs 103Pd syn 16.991 d ε - 103Rh 104Pd 11.14% 104Pd ایزوتوپ پایدار است که 58 نوترون داردs 105Pd 22.33% 105Pd ایزوتوپ پایدار است که 59 نوترون داردs 106Pd 27.33% 106Pd ایزوتوپ پایدار است که 60 نوترون داردs 107Pd trace 6.5×106 y β− 0.033 107Ag 108Pd 26.46% 108Pd ایزوتوپ پایدار است که 62 نوترون داردs 110Pd 11.72% 110Pd ایزوتوپ پایدار است که 64 نوترون داردs

منابع

پالادیوم(Palladium) از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Pd و عدد اتمی آن ۴۶ است، و یکی از فلزات کمیاب نقره‌ای و سفید از گروه پلاتین می‌باشد. پالادیوم از نظر شیمیایی همانند پلاتین بوده، از معادن مس و نیکل بدست می‌آید و در تهیه کاتالیزورهای صنعتی و همچنین جواهرات استفاده می‌شود. تاریخچه پالادیوم در سال ۱۸۰۳ توسط "William Hyde Wollaston" کشف شد. این عنصر توسط "Wollaston" دو سال بعد از کشف سیارک پالاس، نامگذاری شد.اسم این عنصر برگرفته از الهه یونانی خرد، پالادیون یا پالاس است. Wollaston این عنصر را در یک معدن پلاتین در آمریکای جنوبی کشف کرد. او این عمل را با حل کردن مواد دریافت شده از معدن در محلول Aqua Regia و خنثی سازی محلول با اضافه کردن هیدروکسید سدیم NaOH که با اضافه کردن mercuric Cyanide باعث ته‌نشین شدن Ammonium Chloroplatinate و شکل گیری Palladium Cynide می‌شد، انجام داد. وی در آخر با گرم کردن ترکیب بدست آمده، فلز پالادیوم را بدست آورد. The six platinum group metals are ruthenium, rhodium, palladium, osmium, iridium, and platinum. روزگاری ترکیب کلریدپالادیوم برای درمان مرض سل به میزان ۰٫۰۶۵ گرم در روز تجویز می‌شد. این ترکیب، عوارض جانبی زیادی داشت و فورا داروهای موثر دیگر جایگزین آن شدند. پیدایش پالادیوم هم به صورت فلز آزاد و هم به صورت آلیاژ با طلا و پلاتین و دیگر فلزات این گروه در محل کوه‌های اورال استرالیا، اتیوپی و آمریکای شمالی و جنوبی یافت می‌شود. با این حال، اکثر پالادیوم مصرفی بدلیل صرفه اقتصادی از معادن نیکل و مس در آفریقای جنوبی و Ontario دریافت می‌شود، چرا که حجم بالای این فعالیتها عمل دریافت پالادیوم را به‌صرفه می‌کند. خصوصیات قابل توجه پالادیوم یک فلز سفید و نرم است که شبیه پلاتین بوده، در مجاورت هوا سیاه نمی‌شود. این فلز با چگالی اندک خود، پایین‌ترین نقطه ذوب را در میان فلزات گروه پلاتین دارد. این فلز در زمانی که به آن حرارت داده شود، به میزان زیاده کشیده و نرم شده، در دمای سخت سفت و محکم می‌شود. پالادیوم به‌شدت با ترکیبات گوگردی و اسید نیتریک ترکیب شده، به‌آرامی در اسید هیدروکلریک حل می‌شود. همچنین این فلز در دماهای معمولی با اکسیژن ترکیب نمی‌شود.

این فلز به طرز بسیار غیر معمول و عجیب خاصیت جذب هیدروژن را تا ۹۰۰ برابر حجم خود در دمای اتاق داشته، به نظر می‌رسد که احتمالا هیدرید پالادیوم را شکل می‌دهد: pd2H. اما هنوز ترکیب شمیایی واقعی آن آشکار نیست.

حالتهای معمولی اکسیداسیون پالادیوم +۲، +۳ و +۴ می‌باشد. اخیرا ترکیبات پالادیوم که در آن، این عنصر اکسیداسیون +۶ دارد هم بوجود آمد. کاربردها پالادیوم، کاتالیزورهای خوبی را شکل داده، مخصوصا در عمل تصفیه نفت، سرعت هیدروژن‌گیری و هیدروژن‌زدایی (Hydrogenation and Dehydrogenation) را زیاد می‌کند. همچنین آلیاژ آن، در جواهرسازی استفاده می‌شود.

طلای سفید، آلیاژی از طلا بوده که با اضافه کردن پالادیوم، رنگ خود را از دست می‌دهد.

پالادیوم نیز همانند طلا می‌تواند به ورقه‌های نازک تبدیل شود.

هیدروژن به‌راحتی در پالادیوم گرم شده منتشر می‌شود که در خالص‌سازی گازها کاربرد دارد.

در تجهیزات و سیستمهای Switching-Systems مخابراتی از پالادیوم استفاده می‌شود.

پالادیوم همچنین در دندانپزشکی، ساعت سازی و ساخت ابزار جراحی و اتصالات الکتریکی کاربرد دارد. ایزوتوپها پالادیوم طبیعی از شش ایزوتوپ تشکیل شده‌است. پایدارترین ایزوتوپهای رادیو اکتیوی Pd-107 با نیمه عمر ۶٫۵ میلیون سال، Pd-103 با نیمه عمر ۱۷ روز و Pd-100 با نیمه عمر ۳٫۶۳ روز روز می‌باشند. ۱۸ ایزوتوپ رادیواکتیوی دیگر از طریق وزن اتمی شان طبقه‌بندی می‌شوند. اکثر آنها به غیر از Pd-101 که نیمه عمرش ۸٫۴۷ ساعت و Pd-109 که نیمه عمرش ۱۳٫۷ ساعت و Pd-112 که نیمه عمرش ۲۱ ساعت است، بقیه نیمه عمری کمتر از نیم ساعت دارند.

ویژگی‌های فیزیکی این عنصر:

• عدد اتمی: ۴۶
• جرم اتمی: ۱۰۶٫۴
• نقطه ذوب: C° ۱۵۵۴٫۹
• نقطه جوش: C° ۲۹۶۳
• ظرفیت: ۱
• رنگ: سفید نقره‌ای متالیک

پیوند به بیرون

• پالادیوم، دانشنامهٔ رشد

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ پالادیم موجود است.