آنتیموان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آنتیموان (به انگلیسی: Antimony) از عنصرهای شیمیایی جدول تناوبی است. نشانه کوتاه آن Sb و عدد اتمی آن ۵۱ است.[۱].این عنصر در متنهای کهن فارسی به نام روی سخته یا روی سخته مصری نامیده شده است.[۲]


قلعآنتیموانتلوریم
As

Sb

Bi
ظاهر
توسی نقره‌ای
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد آنتیموان, Sb, 51
تلفظ به انگلیسی /ˈæntɨmɵnɪ/
AN-ti-mo-neeIn the UK, the variable vowel /ɵ/ is usually pronounced as a schwa [ə]; in the US, it is generally a full [oʊ].</ref>
نام گروهی برای عناصر مشابه شبه فلزات
گروه، تناوب، بلوک ۱۵۵, p
جرم اتمی استاندارد 121.760 g·mol−۱
آرایش الکترونی &#91;Kr&#93; 4d10 5s2 5p3
الکترون به لایه 2, 8, 18, 18, 5 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت جامد
چگالی (نزدیک به r.t.) 6.697 g·cm−۳
چگالی مایع در m.p. 6.53 g·cm−۳
نقطه ذوب 903.78 K, 630.63 °C, 1167.13 °F
نقطه جوش 1860 K, 1587 °C, 2889 °F
گرمای هم‌جوشی 19.79 kJ·mol−1
گرمای تبخیر 193.43 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی 25.23 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k
دما (کلوین) 807 876 1011 1219 1491 1858
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن 5, 3, -3
الکترونگاتیوی 2.05 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن
(more)
1st: 834 kJ·mol−1
2nd: 1594.9 kJ·mol−1
3rd: 2440 kJ·mol−1
شعاع اتمی 140 pm
شعاع کووالانسی 139±5 pm
شعاع واندروالانسی 206 pm
متفرقه
ساختار کریستالی trigonal
مغناطیس دیامغناطیس[۳]
مقاومت الکتریکی (20 °C) 417 nΩ·m
رسانایی گرمایی (300 K) 24.4 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی (25 °C) 11 µm·m−1·K−1
سرعت صوت (سیم نازک) (20 °C) 3420 m/s
مدول یانگ 55 GPa
مدول شیر 20 GPa
مدول باک 42 GPa
سختی موس 3.0
سختی برینل 294 MPa
عدد کاس 7440-36-0
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های آنتیموان
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP
121Sb 57.36% 121Sb ایزوتوپ پایدار است که 70 نوترون داردs
123Sb 42.64% 123Sb ایزوتوپ پایدار است که 72 نوترون داردs
125Sb syn 2.7582 y β 0.767 125Te

خواص فیزیکی عنصر آنتیموان :

  • عدد اتمی: ۵۱
  • جرم اتمی: ۱۲۱٫۷۵
  • نقطه ذوب : C° ۶۳۰٫۶۳
  • نقطه جوش : C° ۱۵۸۷
  • شعاع اتمی : Å ۱٫۵۳
  • ظرفیت: ۳و۵
  • رنگ: خاکستری سیاه
  • حالت استاندارد: جامد
  • رنگ: خاکستری نقره‌ای درخشان
  • نقطه ذوب: 903.78 K (1167.13 °F)
  • حالت: جامد
  • نقطه جوش: 1860 K ( 2889 °F )
  • جنس : شبه فلز
  • شعاع اتم: Å ۱٫۵۳
  • کاشف: Tholden
  • شعاع کووالانس: 138 pm
  • عدد اتمی: 51
  • شعاع الکترووالانس:
  • عدد جرمی:
  • رسانایی الکتریکی: 2.88 * 106/m اهم
  • نام یا شماره گروه: 15 -VA
  • رسانایی گرمایی : W/m*K24.3
  • دور تناوب: 5
  • ظرفیت گرمای ویژه: 210 J/kg*K
  • نام بلوک: p
  • حجم مولی: 18.19 ש6-10متر مکعب بر مول
  • آرایش الکترون: Kr4d10 5s2 5p3
  • الکترونگاتیوی: 2.05 درجه پاولینگ
  • جرم حجمی: 6697 kg/m3
  • اعداد اکسایش: ±1 اسیدی ملایم

آنتیموان نیز همچون آلوتروپ، شبه فلزش دارای جلای فلزی سفید مایل به آبی و بسیار شکننده است. همچنین ساختار بلورین دارد و بلافاصله پوسته پوسته می شود. آنتیموان خالص و ترکیباتش بسیار سمی است؛ پس باید در کار با آنها احتیاط لازم را به کار بست. منبع اصلی آنتیموان کانی به نام استیبنیت است که سولفیدی از آن عنصر است. همچنین در کانی های دیگر از جمله آلمینیت و گهگاهی به صورت خالص یافت می شود گر چه تا قرن هفدهم کسی نتوانسته بود آن را به شکل خالص از کانی جدا کند. آنتیموان در دمای اتاق با هوا واکنش نمی‌دهد اما روی شعله بلافاصله با نور درخشانی می سوزد و مقادیر فراوانی گاز های سفید تولید می کند. آنتیموان رسانایی ضعیف برای گرما و الکتریسیته است و به همین دلیل جز سازنه مناسبی در مواد نیمه رسانای میکروالکترونیکهاست.

پانویس[ویرایش]

  1. جدول تناوبی عناصر(مندلیف) جرارد چشر انتشارات شباهنگ
  2. حبیش تفلیسی- بیان الصناعات، تصحیح ایرج افشار در «فرهنگ ایران زمین»- سال ۱۳۳۶، ص330. + رک لغتنامه دهخدا، ذیل «روی سخته»
  3. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.