بندپایان

بندپایان محدوده زمانی: ۵۴۰ تا ۰ میلیون سال پیش PreЄ Є O S D C P T J K Pg N کامبرین – Recent
Extinct and modern arthropods
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
زیرفرمانرو:	هوپس‌زیان
بالاشاخه:	Ecdysozoa
شاخه:	Arthropoda Latreille, 1829
Subphyla and Classes
Subphylum تریلوبیت تریلوبیت – trilobites (extinct) Subphylum قلاب‌داران عنکبوتیان – عنکبوتs, کژدمs, etc. تیغ‌دمان – horseshoe crabs, etc. Pycnogonida – sea spiders Eurypterida – sea scorpions (extinct) Subphylum Myriapoda صدپایان – صدپایانs هزارپا – هزارپاs Pauropoda – sister group to millipedes Symphyla – resemble centipedes Subphylum Crustacea آبشش‌پایان – آرتمیا etc. Remipedia – blind crustaceans خرچنگان – horseshoe shrimp آرواره‌پایان – کشتی‌چسبs, fish lice, etc. Ostracoda – seed shrimp Malacostraca – خرچنگ دریاییs, خرچنگs, میگو, etc. Subphylum شش‌پایان حشراتa – insects Entognatha – wingless

بندپایان معرف قدیمی ترین و غالب ترین اشکال حیاتی کره زمین بوده و از نظر کثرت تعداد گونه و تنوع سیستم‌های زندگی و ساختمانی که در زیرشاخه‌های بندپایان مشاهده می‌شوند در سلسله جانوران مقام اول را داد. شاخه بندپایان دارای بیش از ۸۰% گونه‌های شناخته شده در بین بی مهرگان و شامل ۷۵% گونه‌های سلسله جانوری است. مبدا پیدایش بندپایان احتمالا مربوط به پیش از دوره کامبرین در دوران اول و بیش از یک میلیارد سال قبل می‌باشد. شکل‌های اولیه بندپایان از جمله Trilobita و Gigantosteracea و Xiphosura عموما آبزی و دارای دستگاه تنفسی برانشی بوده‌اند و انتقال زندگی بندپایان به خشکی همزمان با تحول پوشش گیاهی زمین و پیدایش اولین نباتات آوندی در اواخر دوره سیلورین صورت گرفته‌است به طوری که اولین بندپایان زمین زی احتمالا دارای زندگی آبی و خشکی بوده‌اند (Amphibianes).

شاخه بند پایان دارای خصوصیات مشترکی هستند که عبارتند از:

1. بدنشان مفصلی و بند بند است. Segmented body

2. اسکلت بدن از نوع خارجی (Exoskeleton) و از جنس کیتین است.

۳. بعضی از مفصل‌های بدن دارای پیوست‌های زوجی بند بند است که دارای وظایف مختلفی می‌باشند.

۴. گردش خون آن‌ها باز است و دارای قلب و یک رگ در سطح پشتی بند می‌باشند.

۵. سیستم عصبی شامل یک مرکز عصبی یا مغز در ناحیه سر بوده که به زنجیره عصبی در ناحیه شکمی متصل است. این زنجیر دارای عقده‌های عصبی در نقاط مختلف بدن می‌باشد.

۶. لوله گوارش شامل سه قسمت ابتدایی، میانی و انتهایی است که قسمت‌های ابتدایی و انتهایی منشا اکتودرمی و قسمت میانی دارای منشا اندودرمی است.

در بررسی شاخه بندپایان و دسته بندی کلی این جانوران نظرات مختلفی وجود دارد که به بررسی جدیدترین این تقسیم بندی‌ها می‌پردازیم.

الف) شاخه بندپایان شامل ۵ زیرشاخه (Subphylum) است که عبارتند از:

1. سه کفه‌ای‌ها یا Trilobitomorpha

2. خرچنگ‌ها یا Crustacea

3. شش پایان یا Hexapoda

4. هزارپایان یا Myriapoda

5. کلیسرداران یا Chelicerata

بندپایان معرف قدیمی ترین و غالب ترین اشکال حیاتی کره زمین بوده و در سلسله جانوران بیشترین تعداد گونه و تنوع سیستم‌های زندگی و ساختمانی را دارا می‌باشند. این شاخه از جانوران شامل بیش از ۸۰٪ گونه‌های شناخته شده در بین بی مهرگان و ۷۵٪ گونه‌های سلسله جانوری می‌باشند. مبدا پیدایش بندپایان احتمالا به پیش از دوره کامبرین در دوران اول و بیش از یک میلیارد سال پیش می‌رسد. مطالعه آثار فسیل شده جانوران این دوره نشان می‌دهد که اشکال اولیه بندپایان مانند Trilobita و Gigantostracea و Xiphosurea عموما آبزی و دارای دستگاه تنفسی برانشی بوده‌اند. و انتقال زندگی بندپایان به خشکی همزمان با تحولات پوشش گیاهی زمین و پیدایش اولین نباتات آوندی در اواخر دوره سیلورین صورت گرفته‌است به طوری که اولین بندپایان زمین زی Amphibious و دارای زندگی آبی و خشکی بوده‌اند. مانند عقرب‌های اولیه یا Pleophonidae که در دوره سیلورین ظاهر شده‌اند و به نظر می‌رسد که فاقد استیگماتهای تنفسی و دارای صفحات برانشی مشخص بوده‌اند.

---

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بندپایان موجود است.

منابع

• شجاعی، محمود. ۱۳۸۱. حشره شناسی (مورفولوژی و فیزیولوژی)، چاپ پنجم، انتشارات دانشگاه تهران. ۳۹۶ صفحه.
• عبادی، رحیم. حشره شناسی و دفع آفات مقدماتی، چاپ دانشگاه صنعتی اصفهان. ۱۶۸ صفحه
• وبسایت آزمایشگاه گیاهپزشکی یاس اصفهان