گوگرد دی‌اکسید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گوگرد دی‌اکسید
Skeletal formula sulfur dioxide with assorted dimensions
Spacefill model of sulfur dioxide
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس 7446-09-5 YesY
پاب‌کم 1119
کم‌اسپایدر 1087 YesY
UNII 0UZA3422Q4 YesY
شمارهٔ ئی‌سی 231-195-2
شمارهٔ یواِن 1079 2037
KEGG D05961 YesY
MeSH Sulfur+dioxide
ChEBI CHEBI:18422 YesY
ChEMBL CHEMBL1235997 N
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس WS4550000
3535237
1443
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی SO2
جرم مولی 64.066 g mol−1
شکل ظاهری Colorless gas
چگالی 2.6288 kg m−3
دمای ذوب −۷۲ درجه سلسیوس; −۹۸ درجه فارنهایت; ۲۰۱ کلوین
دمای جوش
‎−10 °C, 263 K, 14 °F
انحلال‌پذیری in water 94 g dm−3[۱]
فشار بخار 237.2 kPa
اسیدی (pKa) 1.81
خاصیت بازی (pKb) 12.19
گرانروی 0.403 cP (at 0 °C)
ساختار
گروه فضایی C2v
Digonal
شکل مولکولی Dihedral
لحظهٔ دوقطبی 1.62 D
ترموشیمی
248.223 J K−1 mol−1
-296.81 kJ mol−1
خطرات
شاخص ئی‌یو 016-011-00-9
طبقه‌بندی ئی‌یو Toxic T
کدهای ایمنی R۲۳, R۳۴, R50
شماره‌های نگهداری (S1/2), , S26, S36/37/39, S45
لوزی آتش
Flammability code 0: Will not burn. E.g., water Health code 3: Short exposure could cause serious temporary or residual injury. E.g., chlorine gas Reactivity code 0: Normally stable, even under fire exposure conditions, and is not reactive with water. E.g., liquid nitrogen Special hazards (white): no codeNFPA 704 four-colored diamond
LD50 3000 ppm (30 min inhaled, mouse)
ترکیبات مرتبط
مرتبط با گوگرد اکسیدs مونواکسید گوگرد
تری اکسید سولفور
ترکیبات مرتبط ازن
سلنیوم دی‌اکسید
سولفورو اسید
دی‌اکسید تلوریم
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 N (بررسی) (چیست: YesY/N؟)
Infobox references

گوگرد دی‌اکسید یک ترکیب شیمیایی به شکل گاز در دمای اتاق با فرمول شیمیایی SO2 میباشد. این ماده توسط آتشفشان‌ها و بسیاری از فعالیت‌های صنعتی تولید می شود. سوختن نفت و ذغال سنگ به علت وجود ترکیبات گوگردی در آنها با تولید این گاز همراه است. معمولاً کاتالیزگرهایی چون NO2 در جو باعث واکنش این گاز با بخار آب موجود در هوا و تشکیل اسید سولفوریک می شود. این گاز بی رنگ سمی دارای جرم مولی ۶۴٫۰۷ گرم بر مول، چگالی ۲٫۵۵۱ گرم بر لیتر، نقطهٔ ذوب ۷۵٫۵- درجهٔ سانتی گراد و نقطهٔ جوش ۱۰٫۰- درجهٔ سانتی گراد است و اشتعال زا نیست.

ساختمان[ویرایش]

مولکول گوگرد دی اکسید یک مولکول دارای رزونانس می باشد. رزونانس این مولکول بین دو پیوند S-O می‌باشد و سه ساختار رزونانسی آن در شکل نشان داده شده اند. طول پیوند S-O در مولکول سولفور دی اکسید (۱۴۳٫۱ پیکومتر) از طول پیوند S-O سولفور مونو اکسید(۱۴۸٫۱ پیکومتر) کوتاه تر است. به این معنی که انرژی این پیوند در مولکول SO2 بیشتر است و دانشمندان به این دلیل به وجود ساختار رزونانسی این مولکول پی برده اند. Sulfur-dioxide-resonance-2D.png

واکنش‌ها[ویرایش]

گوگرد دی اکسید به راحتی با مواد قلیایی واکنش می دهد و نمک‌های سولفیت را به وجود می آورد

SO2 + 2 NaOH → Na2SO3 + H2O

همچنین این ماده با هالوژن‌ها واکنش می دهد و نمک‌های هالیدی را به وجود می آورد.

SO2 + Cl2 → SO2Cl2

ساخت[ویرایش]

این ماده با سوختن گوگرد ایجاد می شود.

S8 + 8 O2 → 8 SO2

هیدروژن سولفید و ترکیبات زیست کره هم مانند گوگرد حین سوختن گوگرد دی اکسید تولید می کنند.

2 H2S + 3 O2 → 2 H2O + 2 SO2

گرمادهی به کانی‌های سولفیدی نیز این گاز را آزاد می کند.

4 FeS2 + 11 O2 → 2 Fe2O3 + 8 SO2
2 ZnS + 3 O2 → 2 ZnO + 2 SO2
HgS + O2 → Hg + SO2

این گاز فراورده جانبی ساخت کلسیم سیلیکات(در فرایند ساخت سیمان) است. در این فرایند کلسیم سولفات همراه با شن و کُک گرمادهی می شود.

2 CaSO4 + 2 SiO2 + C → 2 CaSiO3 + 2 SO2 + CO2

با استفاده از سدیم متا بی سولفات

H2SO4 + Na2S2O5 → 2 SO2 + Na2SO4 + H2O

استفاده‌ها[ویرایش]

سولفوریک اسید[ویرایش]

این گاز در ساخت سولفوریک اسید استفاده می شود. برای این کار ابتدا آن را به گوگرد تری اکسید تبدیل می کنند.

نگه دارنده[ویرایش]

این گاز در برخی مواقع به عنوان نگه دارندهٔ مواد خشک به ویژه میوه‌های خشک استفاده می شود. چرا که ظاهر میوه را خوب حفظ می کند.

منابع[ویرایش]

ویکی‌پدیای انگلیسی