گوگرد دی‌اکسید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گوگرد دی‌اکسید
نام‌های دیگر Sulfurous anhydride

Sulfur(IV) oxide

شناساگرها
CAS 7446-09-5 YesY
پاب‌کم 1119
کم‌اسپایدر 1087 YesY
UNII 0UZA3422Q4 YesY
شماره EINECS 231-195-2
شماره UN 1079, 2037
KEGG D05961 YesY
MeSH Sulfur+dioxide
ChEBI CHEBI:18422 YesY
ChEMBL CHEMBL1235997 N
شماره RTECS
WS4550000
بیلشتین 3535237
Gmelin Reference 1443
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول شیمیایی
SO2
جرم مولی
‎ 64.066 g mol−1
Exact mass 63.961899934 g mol−1
شکل ظاهری Colorless gas
چگالی 2.6288 kg m−3
دمای ذوب
‎-72 °C, 201 K, -98 °F
دمای جوش
‎−10 °C, 263 K, 14 °F
محلول در آب 94 g dm−3[۱]
فشار بخار 237.2 kPa
اسیدی (pKa) 1.81
خاصیت بازی (pKb) 12.19
گرانروی 0.403 cP (at 0 °C)
ساختار
گروه فضایی C2v
شکل هندسی Digonal
شکل مولکولی Dihedral
قطب‌ها 1.62 D
ترموشیمی
آنتالپی استاندارد
تشکیل
ΔfHo298
-296.81 kJ mol−1
آنتروپی مولار
استاندارد
So298
248.223 J K−1 mol−1
خطرات
EU Index 016-011-00-9
طبقه‌بندی EU Toxic T
شماره ایمنی R۲۳, R۳۴, R50
شماره نگهداری (S1/2), , S26, S36/37/39, S45
لوزی آتش
NFPA 704.svg
0
3
0
LD50 3000 ppm (30 min inhaled, mouse)
ترکیبات مرتبط
مرتبط با گوگرد اکسیدs مونواکسید گوگرد
تری اکسید سولفور
ترکیبات مرتبط ازن
سلنیوم دی‌اکسید
سولفورو اسید
دی‌اکسید تلوریم
 N (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

گوگرد دی‌اکسید یک ترکیب شیمیایی به شکل گاز در دمای اتاق با فرمول شیمیایی SO2 میباشد. این ماده توسط آتشفشان‌ها و بسیاری از فعالیت‌های صنعتی تولید می شود. سوختن نفت و ذغال سنگ به علت وجود ترکیبات گوگردی در آنها با تولید این گاز همراه است. معمولاً کاتالیزگرهایی چون NO2 در جو باعث واکنش این گاز با بخار آب موجود در هوا و تشکیل اسید سولفوریک می شود. این گاز بی رنگ سمی دارای جرم مولی ۶۴٫۰۷ گرم بر مول، چگالی ۲٫۵۵۱ گرم بر لیتر، نقطهٔ ذوب ۷۵٫۵- درجهٔ سانتی گراد و نقطهٔ جوش ۱۰٫۰- درجهٔ سانتی گراد است و اشتعال زا نیست.

ساختمان[ویرایش]

مولکول گوگرد دی اکسید یک مولکول دارای رزونانس می باشد. رزونانس این مولکول بین دو پیوند S-O می‌باشد و سه ساختار رزونانسی آن در شکل نشان داده شده اند. طول پیوند S-O در مولکول سولفور دی اکسید (۱۴۳٫۱ پیکومتر) از طول پیوند S-O سولفور مونو اکسید(۱۴۸٫۱ پیکومتر) کوتاه تر است. به این معنی که انرژی این پیوند در مولکول SO2 بیشتر است و دانشمندان به این دلیل به وجود ساختار رزونانسی این مولکول پی برده اند. Sulfur-dioxide-resonance-2D.png

واکنش‌ها[ویرایش]

گوگرد دی اکسید به راحتی با مواد قلیایی واکنش می دهد و نمک‌های سولفیت را به وجود می آورد

SO2 + 2 NaOH → Na2SO3 + H2O

همچنین این ماده با هالوژن‌ها واکنش می دهد و نمک‌های هالیدی را به وجود می آورد.

SO2 + Cl2 → SO2Cl2

ساخت[ویرایش]

این ماده با سوختن گوگرد ایجاد می شود.

S8 + 8 O2 → 8 SO2

هیدروژن سولفید و ترکیبات زیست کره هم مانند گوگرد حین سوختن گوگرد دی اکسید تولید می کنند.

2 H2S + 3 O2 → 2 H2O + 2 SO2

گرمادهی به کانی‌های سولفیدی نیز این گاز را آزاد می کند.

4 FeS2 + 11 O2 → 2 Fe2O3 + 8 SO2
2 ZnS + 3 O2 → 2 ZnO + 2 SO2
HgS + O2 → Hg + SO2

این گاز فراورده جانبی ساخت کلسیم سیلیکات(در فرایند ساخت سیمان) است. در این فرایند کلسیم سولفات همراه با شن و کُک گرمادهی می شود.

2 CaSO4 + 2 SiO2 + C → 2 CaSiO3 + 2 SO2 + CO2

استفاده‌ها[ویرایش]

سولفوریک اسید[ویرایش]

این گاز در ساخت سولفوریک اسید استفاده می شود. برای این کار ابتدا آن را به گوگرد تری اکسید تبدیل می کنند.

نگه دارنده[ویرایش]

این گاز در برخی مواقع به عنوان نگه دارندهٔ مواد خشک به ویژه میوه‌های خشک استفاده می شود. چرا که ظاهر میوه را خوب حفظ می کند.

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گوگرد دی‌اکسید موجود است.

ویکی‌پدیای انگلیسی