آرایش الکترونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اوربیتال‌های اتمی

آرایش الکترونی نحوه چنیش الکترون‌ها در اوربیتال‌ها اطراف هسته اتم را نشان می‌دهد. و شیوه پر شدن زیر لایه‌ها به ترتیب زیر است:

۱s ۲s ۲p ۳s ۳p ۴s ۳d ۴p ۵s ۴d ۵p ۶s ۴f ۵d ۶p ۷s ۵f ۶d ۷p

در s حدأکثر ۲ الکترون در p حدأکثر ۶ الکترون در d حدأکثر ۱۰ و در f حدأکثر ۱۴ الکترون قرار می‌گیرد. به طور مثال آرایش الکترونی گالیوم که ۳۱ الکترون دارد به صورت زیر نوشته می‌شود:

۱s(۲)۲s(۲)۲p(۶)۳s(۲)۳p(۶)۴s(۲)۳d(۱۰)۴p(۱)

که البته به صورت مرتب شده و به شکل زیر نوشته می‌شود

۱s(۲)۲s(۲)۲p(۶)۳s(۲)۳p(۶)۳D(۱۰)۴s(۲)۴p(۱)

اصل آفبا[ویرایش]

اصل آفبا (به آلمانی: Aufbau)، به معنی ساختن یکی از اصول آرایش الکترونی است که می‌گوید:

در پرشدن اوربیتال‌ها ابتدا اوربیتال‌های با انرژی پایینتر پر می‌شوند و سپس اوربیتال‌های با انرژی بالاتر.

این اصل برای ۱۸ عنصر اول به خوبی صدق می‌کند. اما اصل مادلونگ که در سال ۱۹۳۶ و توسط اروین مادلونگ ارائه شد به خوبی تا ۱۰۰ عنصر اول صدق می‌کند[۱]

  1. Orbitals are filled in the order of increasing n+l;
  2. Where two orbitals have the same value of n+l, they are filled in order of increasing n.

از طریق این اصل ترتیب پرشدن اوربیتال‌ها بدین گونه است:

1s, 2s, 2p, 3s, 3p, 4s, 3d, 4p, 5s, 4d, 5p, 6s, 4f, 5d, 6p, 7s, 5f, 6d, 7s

استثناها[ویرایش]

دوره ۵   دوره ۶   دوره ۷
عنصر Z آرایش الکترونی   عنصر Z آرایش الکترونی   عنصر Z آرایش الکترونی
ایتریوم 39 [Kr] 5s2 4d1   لانتان 57 [Xe] 6s2 5d1   اکتینیوم 89 [Rn] 7s2 6d1
    سریوم 58 [Xe] 6s2 4f1 5d1   توریوم 90 [Rn] 7s2 6d2
    پرازئودیمیوم 59 [Xe] 6s2 4f3   پروتاکتینیوم 91 [Rn] 7s2 5f2 6d1
    نئودیمیوم 60 [Xe] 6s2 4f4   اورانیوم 92 [Rn] 7s2 5f3 6d1
    پرومتیوم 61 [Xe] 6s2 4f5   نپتونیوم 93 [Rn] 7s2 5f4 6d1
    ساماریوم 62 [Xe] 6s2 4f6   پلوتونیوم 94 [Rn] 7s2 5f6
    یوروپیم 63 [Xe] 6s2 4f7   امریسیم 95 [Rn] 7s2 5f7
    گادولینیوم 64 [Xe] 6s2 4f7 5d1   کوریوم 96 [Rn] 7s2 5f7 6d1
    تربیوم 65 [Xe] 6s2 4f9   برکلیوم 97 [Rn] 7s2 5f9
         
زیرکونیوم 40 [Kr] 5s2 4d2   هافنیوم 72 [Xe] 6s2 4f14 5d2    
نیوبیوم 41 [Kr] 5s1 4d4   تانتال 73 [Xe] 6s2 4f14 5d3    
مولیبدن 42 [Kr] 5s1 4d5   تنگستن 74 [Xe] 6s2 4f14 5d4    
تکنسیوم 43 [Kr] 5s2 4d5   رنیوم 75 [Xe] 6s2 4f14 5d5    
روتنیوم 44 [Kr] 5s1 4d7   اسمیوم 76 [Xe] 6s2 4f14 5d6    
رودیوم 45 [Kr] 5s1 4d8   ایریدیوم 77 [Xe] 6s2 4f14 5d7    
پالادیوم 46 [Kr] 4d10   پلاتین 78 [Xe] 6s1 4f14 5d9    
نقره 47 [Kr] 5s1 4d10   طلا 79 [Xe] 6s1 4f14 5d10    
کادمیوم 48 [Kr] 5s2 4d10   جیوه 80 [Xe] 6s2 4f14 5d10    
ایندیم 49 [Kr] 5s2 4d10 5p1   تالیوم 81 [Xe] 6s2 4f14 5d10 6p1    

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Madelung's rule is sometimes known as Klechkowski's rule, especially in French-speaking countries.

پیوند به بیرون[ویرایش]