نیوبیم

زیرکونیم → نیوبیم ← مولیبدن V ↑ Nb ↓ Ta 41Nb جدول تناوبی
ظاهر
gray metallic, blueish when oxidized
ویژگی‌های کلی
نام, نماد, عدد	نیوبیم, Nb, 41
تلفظ به انگلیسی	/naɪˈoʊbiəm/ nye-OH-bee-əm; alternatively, /kəˈlʌmbiəm/ kə-LUM-bee-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه	فلزات واسطه
گروه، تناوب، بلوک	۵, ۵, d
جرم اتمی استاندارد	92.90638 g·mol−۱
آرایش الکترونی	[Kr] 4d4 5s1
الکترون به لایه	2, 8, 18, 12, 1 (تصویر)
ویژگی‌های فیزیکی
حالت	جامد
چگالی (نزدیک به r.t.)	8.57 g·cm−۳
نقطه ذوب	2750 K, 2477 °C, 4491 °F
نقطه جوش	5017 K, 4744 °C, 8571 °F
گرمای هم‌جوشی	30 kJ·mol−1
گرمای تبخیر	689.9 kJ·mol−1
ظرفیت گرمایی	24.60 J·mol−۱·K−۱
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k دما (کلوین) 2942 3207 3524 3910 4393 5013
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن	5, 4, 3, 2, -1 (mildly اسیدic oxide)
الکترونگاتیوی	1.6 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونیزه شدن	1st: 652.1 kJ·mol−1
	2nd: 1380 kJ·mol−1
	3rd: 2416 kJ·mol−1
شعاع اتمی	146 pm
شعاع کووالانسی	164±6 pm
متفرقه
ساختار کریستالی	cubic body-centered
مغناطیس	paramagnetic
مقاومت الکتریکی	(0 °C) 152 nΩ·m
رسانایی گرمایی	(300 K) 53.7 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی	7.3 µm/(m·K)
سرعت صوت (سیم نازک)	(20 °C) 3480 m/s
مدول یانگ	105 GPa
مدول شیر	38 GPa
مدول باک	170 GPa
نسبت پواسون	0.40
سختی موس	6.0
سختی ویکر	1320 MPa
سختی برینل	736 MPa
عدد کاس	7440-03-1
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های نیوبیم
iso NA نیمه عمر DM DE (MeV) DP 91Nb syn 6.8×102 y ε - 91Zr 91mNb syn 60.86 d IT 0.104e 91Nb 92Nb syn 10.15 d ε - 92Zr γ 0.934 - 92Nb syn 3.47×107y ε - 92Zr γ 0.561, 0.934 - 93Nb 100% 93Nb ایزوتوپ پایدار است که 52 نوترون داردs 93mNb syn 16.13 y IT 0.031e 93Nb 94Nb syn 2.03×104 y β− 0.471 94Mo γ 0.702, 0.871 - 95Nb syn 34.991 d β− 0.159 95Mo γ 0.765 - 95mNb syn 3.61 d IT 0.235 95Nb

نیوبیوم

نیوبیوم عنصر ۴۱ با معادل انگلیسی Niobium نماد: Nb

خواص

نیوبیوم عنصری است فلزی. با عدداتمی ۴۱ ٬در گروه VB و دوره پنجم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی 92.9064، ظرفیتها ۲٬۳٬۴٬۵ . ایزتوپ پایدار ندارد.

مشخصات

فلز شکل پذیر چکش خوار سفید مایل به خاکستری، در دمای اتاق از جلا نمی‌افتد یا اکسیده نمی‌شود، جرم حجمی 8.57٬نقطه ذوب ۲۴۶۸ . فقط هنگامی که گرم شود با هالوژنها و اکسیژن واکنش پذیر می‌شود تا ۱۰۰ درجه اسید نیتریک بر آن اثر ندارد.

محل کشف

دو کانی اصلی آن یکی کلمبیت و دیگری پیروکلرو است. تولیدکنندگان اصلی کنسانتره کانی نیوبیوم کشورهای برزیل و کانادا بوده و ذخایر گسترده‌ای از کانسارهای این فلز در نیجریه، جمهوری دموکراتیک کنگو و روسیه یافت می‌شود.

طرز تهیه

به کمک تبلور جز به جز یا به کمک استخراج حلال و سپس خالص سازی ۲ از یکدیگر جدا کرد.

شکلهای قابل دسترس

صفحه، میله ٬گرد، بلورهای منفرد

کاربرد

آلیاژهای مغناطیسی و ابررسانایی ٬موشکها٬سرمت٬راکتها٬وسایل سرمازایی

نام

نام نیوبیوم از نیوب (Niobe) نام دختر تانتالوس شاه افسانه‌ای یونان اقتباس شده است. این عنصر با نام کلومبیوم (Columbium) هم شناخته می‌شود.

منابع

• کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم
• پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ نیوبیم موجود است.