آسیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از قاره آسیا)
Globe centered on Asia, with Asia highlighted. The continent is shaped like a right-angle triangle, with اروپا to the west, oceans to the south and east, and اقیانوسیهto the south-east.
مساحت۴۴٬۵۷۹٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۷٬۲۱۲٬۰۰۰ مایل مربع)[۱]
جمعیت۴٬۷۰۶٬۳۶۱٬۹۰۰ (فهرست قاره‌ها براساس جمعیت)[۲]
ترکم جمعیت87/km2 (225/sq mi)
نام اهلیتآسیایی
کشورها۴۸ عضو سازمان ملل متحد ۱۲ کشور دیگر (فهرست کشورها)
متعلقات
مناطق ناشناخته
زبان‌هافهرست زبان‌ها
منطقه زمانییوتی‌سی ۲:۰۰+ تا یوتی‌سی ۱۲:۰۰+
اینترنت دامنه سطح‌بالا.asia
بزرگترین شهرهافهرست شهرهای آسیا

آسیادربارهٔ این پرونده /ʌsɪɒ/ بزرگترین و پرجمعیت‌ترین قاره زمین است. این قاره ۸/۷٪ از مساحت سطح زمین و ۳۰٪ از مساحت خشکی‌های این سیاره را در بر می‌گیرد. ۶۰٪ جمعیت کره زمین نیز در این قاره زندگی می‌کنند.[۳]

قاره پهناور آسیا از قطب شمال تا جنوب مدار استوا امتداد یافته‌است و بخش اعظم آن در نیمکرهٔ شمالی قرار دارد. آسیا به همراه اروپا، قاره ای را به نام اوراسیا می‌سازند.

در کره زمین تنها دو قاره به یکدیگر متصل اند و آن هم آسیا و اروپا هستند.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

آسیا برگرفته از واژه "Ἀσία’ " از یونان باستان است. در ابتدا از آن برای اشاره به ساحل شرقی دریای اژه استفاده شد، اما بعدها برای اشاره به منطقه آناتولی به کار رفت. رومیان قبل از کاربرد گسترده خود از آن برای اشاره به منطقه لیدیان استفاده کردند. همچنین می‌تواند ریشهٔ این واژه از "Asis" به معنای گل یا "Asu" سامی به معنای روشنایی یا افزایش باشد.

جغرافیا[ویرایش]

آسیا بزرگترین قاره جهان، دارای شکلی تقریباً سه گوشه است که شبه‌جزایر زیادی دارد و به‌جز کشور اندونزی، دیگر قسمت‌های این قاره تماماً در نیمکره شمالی واقع شده‌است. طول شمالی جنوبی این قاره برابر ۷۶ درجه عرض جغرافیایی است زیرا که جنوبی‌ترین نقطه آن یعنی سنگاپور که در جزیره کوچکی در انتهای جنوبی شبه جزیره ماداکا قرار دارد، یک درجه در شمال واقع است و شمالی‌ترین نقطه آن یعنی دماغه چلیوسکینی (Chelyuskin) در مدار ۷۷ درجه عرض شمالی قرار گرفته‌است.[۴] کوه‌های اورال، دریای خزر، دریای سیاه و دریای آزوف آسیا را از اروپا جدا می‌نمایند، مرز بین آسیا و آفریقا کانال سوئز است و تنگه برینگ آمریکای شمالی را از این قاره جدا می‌سازد. آسیا در بین دو اقیانوس منجمد شمالی و هند قرار دارد.[۵][۶] بلندترین قلهٔ زمین اورست به ارتفاع ۸٬۸۴۸ متر در این قاره قرار دارد.

نقشه قدیمی از آسیا متعلق به سال ۱۷۰۰ میلادی از گیلوم دلیسه کارتوگراف فرانسوی
در این نقشه به نام خلیج فارس با عنوان فرانسوی Golfe Persique اشاره شده‌است. نام دریای خزر نیز کاسپین ذکر شده‌است.

۴٫۳٪ از مساحت قاره آسیا را کوه‌های بلند و تپه‌ها تشکیل می‌دهند، بلندترین رشته‌کوه‌های این قاره عبارتند از هیمالیا، قراقروم، پامیر، تیانشان، هندوکش، قفقاز بزرگ، و آلتایی. هم‌چنین رشته‌کوه نسبتاً کوچک‌تری در این قاره واقع بوده که مهم‌ترین آن‌ها را رشته‌کوه‌های تبت، ایران، ارمنستان و آسیای صغیر تشکیل می‌دهند. قاره آسیا در کنار اروپا می‌باشد. بیشتر جمعیت آسیا را چین و هند تشکیل می‌دهد. فلات‌های آسیا از غرب به شرق عبارت‌اند از آناتولی، ایران، تبت و مغولستان.

ناهمواری‌های آسیا

  1. فلات‌ها:شامل فلات‌های بلند با ارتفاع زیاد و فلات‌های کم ارتفاع قدیمی
  2. سرزمین‌های پهناور و پست جلگه‌ای در شمال و جنوب آسیا
  3. سرزمین‌های دارای کوه‌های آتش فشانی

اطلاعات آماری[ویرایش]

مساحت: ۴۳، ۴۰ میلیون کیلومتر مربع (همراه جزایر).
تعداد کشورهای آسیا: ۴۹ کشور مستقل و همچنان مستعمره پرتغال و انگلیس نیز وجود دارند. (در کل آسیا دارای ۶۰ کشور است)
ارتفاع متوسط از سطح دریا:۹۶۰متر
بلندترین نقطه: اورست ۸٬۸۴۸ متر.
گودترین نقطه و پست‌ترین نقطه و ساحل جهان: دریاچه مرده (بحرالمیت) به عمق ۲۰۰ متر پایینتر از سطح دریا.
گودترین نقطه جهان گودال «ماریانا» به عمق بیش از ۱۱هزار متر واقع در اقیانوس آرام است که اختلاف بلندترین نقطه روی کره زمین (قله اورست) با گودترین نقطه زمین (گودال ماریانا) چیزی حدود ۲۰۰۰۰متر است.
متراکم‌ترین نقطه زمین از نظر جمعیت: جزیره جاوه در کشور اندونزی است.[۷]

فهرست کشورها[ویرایش]

پرچم نشان نام جمعیت
مساحت
(کیلومتر مربع)
زبان رسمی حکومت پایتخت
ایران Emblem of Iran.svg ایران ۸۵٬۸۷۶٬۶۳۳ ۱٬۶۴۸٬۲۹۷ فارسی جمهوری اسلامی ریاستی متمرکز تهران
جمهوری آذربایجان Emblem of Azerbaijan.svg آذربایجان ۱۰٬۲۹۸٬۰۰۰ ۸۶٬۶۰۰ آذربایجانی جمهوری باکو
اردن Coat of arms of Jordan.svg اردن ۱۰٬۳۷۹٬۵۱۳ ۸۹٬۳۴۲ عربی پادشاهی مشروطه امان
ارمنستان Coat of arms of Armenia.svg ارمنستان ۲٬۹۷۲٬۷۲۲ ۲۹٬۷۴۳ ارمنی جمهوری ایروان
ازبکستان Coat of Arms of Uzbekistan.svg ازبکستان ۳۴٬۳۲۲٬۲۳۵ ۴۴۷٬۴۰۰ ازبکی جمهوری پارلمانی تاشکند
امارت اسلامی افغانستان افغانستان ۴۰٬۴۹۷٬۵۱۶ ۶۴۷٬۵۰۰ پشتو و دری امارت دیوبندی اسلامی متمرکز کابل
امارات متحده عربی Emblem of the United Arab Emirates.svg امارات متحده عربی ۱۰٬۰۹۹٬۴۵۷ ۸۳٬۶۰۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی ابوظبی
اسرائیل

Emblem of Israel.svg

اسرائیل ۸٬۸۹۴٬۱۷۶ ۲۲٬۱۴۵ عبری جمهوری پارلمانی اورشلیم (بخش غربی)
اندونزی National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg اندونزی ۲۷۸٬۵۶۷٬۱۵۵ ۱٬۹۰۴٬۵۶۹ اندونزیایی جمهوری پارلمانی جاکارتا
بحرین Emblem of Bahrain.svg بحرین ۱٬۸۱۰٬۴۰۸ ۷۶۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی منامه
میانمار State seal of Myanmar.svg برمه (میانمار) ۵۵٬۰۴۰٬۵۶۳ ۶۷۶٬۵۷۸ برمه‌ای حکومت متمرکز نظام پارلمانی جمهوری نایپیداو
ماکائو Regional Emblem of Macau.svg ماکائو ۶۶۴٬۸۷۳ ۱۱۸ چینی پرتغالی بخش خودمختار ماکائو
برونئی Emblem of Brunei.svg برونئی ۴۴۴٬۷۶۸ ۵٬۷۶۵ مالایی حکومت متمرکز اسلامی پادشاهی مطلقه بندر سری بگاوان
بنگلادش National emblem of Bangladesh.svg بنگلادش ۱۶۷٬۵۴۶٬۷۰۵ ۱۴۷٬۵۷۰ بنگالی جمهوری پارلمانی داکا
بوتان (کشور) Emblem of Bhutan.svg بوتان ۷۸۶٬۴۳۸ ۳۸٬۳۹۴ دزونگخا پارلمانی متمرکز پادشاهی مشروطه تیمفو
پاکستان State emblem of Pakistan.svg پاکستان ۲۲۸٬۵۱۶٬۹۰۹ ۷۹۶٬۰۹۵ اردو جمهوری اسلامی فدرال اسلام‌آباد
تاجیکستان Coat of arms of Tajikistan.svg تاجیکستان ۹٬۹۲۱٬۰۲۱ ۱۴۳٬۱۰۰ تاجیکی جمهوری پارلمانی دوشنبه
تایلند Garuda Emblem of Thailand.svg تایلند ۷۰٬۱۰۰٬۱۴۳ ۵۱۳٬۱۲۰ تایی مشروطه سلطنتی بانکوک
تایوان Republic of China National Emblem.svg تایوان ۲۳٬۸۹۰٬۵۴۱ ۳۶٬۱۹۳ ماندارین معیار جمهوری نیمه ریاستی تایپه
ترکمنستان Coat of Arms of Turkmenistan.svg ترکمنستان ۶٬۱۸۷٬۱۷۸ ۴۸۸٬۱۰۰ ترکمنی جمهوری عشق‌آباد
ترکیه Emblem of Turkey.svg ترکیه ۸۵٬۹۲۲٬۲۳۳ ۷۸۳٬۵۶۲ ترکی جمهوری ریاستی با پارلمان واحد آنکارا
تیمور شرقی Coat of arms of East Timor.svg تیمور شرقی ۱٬۳۶۳٬۰۴۸ ۱۵٬۰۰۷ تتوم و پرتغالی جمهوری دیلی
چین National Emblem of the People's Republic of China.svg چین ۱٬۴۴۸٬۸۷۶٬۸۵۵ ۹٬۵۹۷٬۰۰۰ ماندارین معیار دولت سوسیالیستی تک‌حزبی پکن
روسیه Coat of Arms of the Russian Federation.svg روسیه ۱۴۶٬۰۴۱٬۲۲۸ ۱۷٬۰۹۸٬۲۴۲ روسی جمهوری نیمه ریاستی فدرال مسکو
ژاپن Imperial Seal of Japan.svg ژاپن ۱۲۵٬۸۲۰٬۷۴۷ ۳۷۷٬۹۱۵ ژاپنی مشروطه سلطنتی توکیو
سری‌لانکا Emblem of Sri Lanka.svg سری‌لانکا ۲۱٬۵۶۷٬۶۷۶ ۶۵٬۶۱۰ سینهایی و تامیل جمهوری نیمه ریاستی متمرکز کلمبو
سنگاپور Coat of arms of Singapore (blazon).svg سنگاپور ۵٬۹۳۰٬۱۰۷ ۶۹۷ چینی، مالایی و تامیل جمهوری سنگاپور
سوریه Coat of arms of Syria.svg سوریه ۱۸٬۲۶۴٬۶۰۵ ۱۸۵٬۱۸۰ عربی و کردی نظام تک حزبی جمهوری نیمه ریاستی دمشق
عراق Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg عراق ۴۱٬۸۳۷٬۷۳۳ ۴۳۸٬۳۱۷ عربی و کردی نظام پارلمانی جمهوری بغداد
عربستان سعودی Coat of arms of Saudi Arabia.svg عربستان سعودی ۳۵٬۷۶۹٬۶۱۵ ۲٬۱۴۹٬۶۹۰ عربی پادشاهی مطلقه اسلامی متمرکز ریاض
عمان National emblem of Oman.svg عمان ۵٬۳۴۰٬۶۰۴ ۳۰۹٬۵۰۰ عربی مشروطه سلطنتی مسقط
فلسطین Palestine COA (alternative).svg فلسطین ۵٬۳۱۴٬۰۱۸ ۶٬۲۲۰ عربی و عبری جمهوری پارلمانی بیت‌المقدس (اورشلیم)(شرقی)/غزه/رام‌الله
فیلیپین Coat of Arms of the Philippines.svg فیلیپین ۱۱۲٬۱۳۹٬۵۰۳ ۳۰۰٬۰۰۰ فیلیپینو جمهوری متمرکز مانیل
قبرس Cyprus coat of arms.png قبرس ۱٬۲۲۲٬۵۷۷ ۹٬۲۵۱ ترکی و یونانی جمهوری پارلمانی نیکوزیا
قرقیزستان National emblem of Kyrgyzstan.svg قرقیزستان ۶٬۷۱۴٬۳۲۳ ۱۹۹٬۹۵۱ قرقیزی جمهوری پارلمانی بیشکک
قزاقستان Emblem of Kazakhstan.svg قزاقستان ۱۹٬۱۶۹٬۵۳۲ ۲٬۷۲۴٬۹۰۰ قزاقی جمهوری پارلمانی نورسلطان
قطر Emblem of Qatar.svg قطر ۲٬۹۶۷٬۰۶۳ ۱۱٬۵۸۶ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه دوحه
کامبوج Coat of arms of Cambodia.svg کامبوج ۱۷٬۱۲۵٬۳۱۳ ۱۸۱٬۰۳۵ خمر مشروطه سلطنتی پنوم‌پن
کره جنوبی Emblem of South Korea.svg کره جنوبی ۵۱٬۳۴۴٬۵۳۷ ۱۰۰٬۲۱۰ کره‌ای جمهوری سئول
کره شمالی Emblem of North Korea.svg کره شمالی ۲۵٬۹۷۳٬۲۱۳ ۱۲۰٬۵۳۸ کره‌ای جمهوری تک‌حزبی جوچه پیونگ‌یانگ
کویت Coat of arms of Kuwait.svg کویت ۴٬۳۸۱٬۷۱۵ ۱۷٬۸۱۸ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه کویت
گرجستان Greater coat of arms of Georgia.svg گرجستان ۳٬۹۷۶٬۱۶۷ ۶۹٬۷۰۰ گرجی جمهوری پارلمانی تفلیس
لائوس Emblem of Laos.svg لائوس ۷٬۴۶۱٬۲۴۰ ۲۳۶٬۸۰۰ لائوسی حکومت متمرکز دولت سوسیالیستی مارکسیسم وین‌تیان
لبنان Coat of arms of Lebanon.svg لبنان ۶٬۷۷۳٬۸۳۵ ۱۰٬۴۰۰ عربی جمهوری پارلمانی بیروت
مالدیو Coat of arms of Maldives.svg مالدیو ۵۵۷٬۴۰۱ ۲۹۸ دیوهی جمهوری ماله
مالزی Coat of arms of Malaysia.svg مالزی ۳۳٬۰۹۲٬۶۴۵ ۳۲۹٬۸۴۷ مالایی پادشاهی مشروطه فدرال با دو مجلس قانون‌گذاری کوالالامپور
مغولستان State emblem of Mongolia.svg مغولستان ۳٬۳۷۱٬۴۶۱ ۱٬۵۶۴٬۱۱۶ مغولی جمهوری پارلمانی اولان باتور
مصر پرونده:Emblem of Egypt.svg مصر ۱۰۶٬۲۹۶٬۱۵۶ ۱٬۰۰۱٬۰۰۰ عربی جمهوری عربی مصر قاهره
نپال Emblem of Nepal.svg نپال ۳۰٬۰۶۵٬۴۹۷ ۱۴۷٬۱۸۱ نپالی جمهوری کاتماندو
ویتنام Coat of arms of Vietnam.svg ویتنام ۹۸٬۸۶۰٬۶۵۳ ۳۳۱٬۲۱۲ ویتنامی جمهوری سوسیالیستی حکومت متمرکز هانوی
هند Emblem of India.svg هند ۱٬۴۰۳٬۶۲۵٬۹۶۶ ۳٬۲۸۷٬۲۶۳ هندی جمهوری پارلمانی دهلی نو
هنگ کنگ Regional Emblem of Hong Kong.svg هنگ کنگ ۷٬۶۰۲٬۴۸۳ ۱٬۱۰۴ چینی انگلیسی منطقه خودمختار هنگ کنگ
یمن Emblem of Yemen.svg یمن ۳۱٬۰۰۰٬۴۵۸ ۵۲۷٬۹۶۸ عربی جمهوری عربی یمن صنعا

کشورهای فقیر آسیا[ویرایش]

۱۳ کشور فقیر آسیا در تاریخ ۲۰۲۱[ویرایش]

رتبه کشور درآمد سالانه مردم (دلار$)
اول  امارت اسلامی افغانستان ۵۰۸٫۸۰ دلار
دوم  کره شمالی ۶۴۲ دلار
سوم  یمن ۸۲۴٫۱۴ دلار
چهارم  تاجیکستان ۸۵۹٫۵۰ دلار
پنجم  سوریه ۸۷۰ دلار
ششم  نپال ۱٬۱۷۴ دلار
هفتم  قرقیزستان ۱٬۱۷۵ دلار
هشتم  پاکستان ۱٬۱۹۳ دلار
نهم  تیمور شرقی ۱٬۳۸۱ دلار
دهم  میانمار ۱٬۴۰۰ دلار
یازدهم  کامبوج ۱٬۵۱۲ دلار
دوازدهم  لائوس ۱٬۶۸۵ دلار
سیزدهم  هند ۱٬۹۰۱ دلار

۱۳ کشور ثروتمند آسیا در تاریخ ۲۰۲۱[ویرایش]

رتبه کشور درآمد سالانه مردم (دلار$)
اول  سنگاپور ۱۰۷٬۶۸۰ دلار
دوم  قطر ۱۰۰٬۰۱۲ دلار
سوم  امارات متحده عربی ۷۴٬۲۴۰ دلار
چهارم  ماکائو ۶۷٬۷۴۰ دلار
پنجم  برونئی ۶۵٬۶۷۰ دلار
ششم  هنگ کنگ ۶۵٬۶۴۱ دلار
هفتم  تایوان ۶۱٬۳۷۰ دلار
هشتم  بحرین ۵۳٬۱۲۹ دلار
نهم  عربستان سعودی ۴۸٬۴۹۰دلار
دهم  کره جنوبی ۴۸٬۳۲۲ دلار
یازدهم  کویت ۴۲٬۹۸۰ دلار
دوازدهم  ژاپن ۴۱٬۰۹۴ دلار
سیزدهم  مالزی ۳۶٬۴۰۰ دلار

قدرتمندترین نیرو‌های نظامی آسیا[ویرایش]

۱۰ کشور قدرت نظامی آسیا[ویرایش]

جایگاه کشور
اول  روسیه
دوم  چین
سوم  هند
چهارم  کره جنوبی
پنجم  ژاپن
ششم  ایران
هفتم  ترکیه
هشتم  اندونزی
نهم  اسرائیل
دهم  پاکستان

نقشه‌های تاریخی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
  2. "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 25 July 2011.
  3. "Like herrings in a barrel". The Economist. The Economist online, The Economist Group (Millennium issue: Population). 23 December 1999..
  4. «آزمایش زمین به صورت یک منبع طبیعت با نمونه‌هایی از آسیا». جغرافیا. انجمن جغرافیدانان ایران. ۲۵۳۷ شاهنشاهی. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
  6. National Geographic Atlas of the World (7th ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
  7. کتاب جغرافی سال دوم راهنمایی

سفر به آسیا