زبان مالایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مالایی
Bahasa Melayu
بهاس ملایو
زبان بومی در
شمار گویشوران
۷۷ میلیون  (۲۰۰۷)[۲]
کل: ۲۲۰ میلیون یا بیشتر[۳]
گونه‌های نخستین
مالایی باستانی
  • مالایی کلاسیک
    • مالایی
گونه‌های معیار
الفبای لاتین (الفبای مالایی)
خط عربی (الفبای جاوی)[۴]
تایلندی (در تایلند) در طول تاریخ پالاوا، کاوی، رنکونگ
زبان اشاره مالزیایی
زبان اشاره اندونزیایی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
 برونئی
 مالزی
 سنگاپور
 جزایر کوکوس (قانونی)
 اندونزی
زبان اقلیت
شناخته‌شده در
 اندونزی
(زبان محلی مالایی‌های سوماترا جدای از زبان اندونزیایی رسمی در کل کشور)
تنظیم‌شده توسطDewan Bahasa dan Pustaka (مؤسسه زبان و ادبیات)؛
Majlis Bahasa Brunei–Indonesia–Malaysia (شورای زبان برونئی، اندونزی و مالزی – MABBIM)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۱ms
ایزو ۶۳۹-۲may (B)
msa (T)
ایزو ۶۳۹-۳zlm – کد همگانی
کدهای اختصاصی:
zsm – زبان مالزیایی
ind – زبان اندونزیایی
lrt – مالایی لارانتوکا
kxd – مالایی برونئی
meo – کداح مالای
zmi – زبان مینغکاباو
dup – زبان دوانو
jak – زبان جاکون
orn – زبان اورنج کاناق
ors – زبان اورنج سلتار
tmw – زبان تموان
گلاتولوگindo1326  (تطابق جزئی)[۵]
{{{mapalt}}}
  مالزی
  اندونزی
  سنگاپور و برونئی که مالایی معیار یک زبان رسمی است
  تیمور شرقی، که اندونزیایی یک زبان کاربردی است
  جنوب تایلند و جزایر کوکوس که در آن‌ها گونه‌هایی از مالایی سخن گفته می‌شود
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.

زبان مالایی (به مالایی: Bahasa Melayu) زبانی آسترونزیایی است که توسط ۲۹۰ میلیون نفر جمعیت که عمدتاً از مردم مالایی هستند در کشورهای مالزی، اندونزی، برونئی، سنگاپور و بخش‌هایی از تایلند صحبت می‌شود.

مالایی دارای نام‌های رسمی متعددی است. در مالزی بدان Bahasa Melayu (زبان مالایی) یا Bahasa Malaysia (زبان مالزیایی)، در برونئی و سنگاپور بدان Bahasa Melayu (زبان مالایی) و در اندونزی بدان Bahasa Indonesia (زبان اندونزیایی) گفته می‌شود که آخری به عنوان زبان میانجی مالایی‌تباران نیز کاربرد دارد و دلیل آن وجود انبوه فیلم‌ها و برنامه‌های تلویزیونی و رادیویی و منابع مالایی به این گویش است.[۶]

سامانه نوشتاری[ویرایش]

زبان مالایی امروزه به خط لاتین نوشته می‌شود که در مالزی، برونئی و سنگاپور معروف به خط رومی (Rumi) است و در چهار کشور اندونزی، مالزی، برونئی و سنگاپور رسمیت دارد. با این وجود الفبای جاوی که بر پایه خط عربی است نیز هنوز کاربرد دارد و در کنار الفبای مالایی، یکی از دو الفبای رسمی برونئی است. الفبای مالایی دارای ۲۶ حرف است. نام حروف در اندونزی پیرو نام حروف در الفبای هلندی است درحالی که در سایر کشورها از نام حروف الفبای انگلیسی پیروی می‌کند. با وجود تفاوت در نام، این حروف در تمام کشورهای مالایی زبان به‌طور یکسان تلفظ می‌شوند. حروف V ,Q و X تنها در وام‌واژه‌ها یافت می‌شوند.

حرف نام صدا
اندونزی مالزی، برونئی و سنگاپور رسمی برابر انگلیسی
مالزی، برونئی و سنگاپور اندونزی
Aa a (/a/) e (/e/) /a/ a در father
/ə/ - a در sofa
Bb (/be/) bi (/bi/) /b/ b در bed
Cc (/t͡ʃe/ or /se/) si (/si/) /t͡ʃ/ ch در check
Dd (/de/) di (/di/) /d/ d در day
Ee é (/e/) i (/i/) /ə/ e در tolerant
/e/ e در hey
/e/ /ɪ/ e در packet
/ɛ/ e در get
Ff éf (/ef/) éf (/ef/) /f/ f در effort
Gg (/ge/) ji (/d͡ʒi/) /ɡ/ g در gain
Hh ha (/ha/) héc (/het͡ʃ/) /h/ h در harm
Ii i (/i/) ai (/ai̯/) /i/ i در machine، اما کوتاه‌تر
/e/ /ɪ/ i در igloo
Jj (/d͡ʒe/) (/d͡ʒe/) /d͡ʒ/ j در jam
Kk ka (/ka/) (/ke/) /k/ k در skate
Ll él (/el/) él (/el/) /l/ l در let
Mm ém (/em/) ém (/em/) /m/ m در mall
Nn én (/en/) én (/en/) /n/ n در net
Oo o (/o/) o (/o/) /o/ o در owe
/o/ /ʊ/
/ɔ/ o در bought، اما کوتاه‌تر
Pp (/pe/) pi (/pi/) /p/ p در speak
Qq ki (/ki/) kiu (/kiu/ or /kju/) /q/ ~ /k/ q در Qatar
Rr ér (/er/) ar (/ar/ or /a:/) /r/ Spanish rr در puerro
Ss és (/es/) és (/es/) /s/ s در sun
Tt (/te/) ti (/ti/) /t/ t در still
Uu u (/u/) yu (/ju/) /u/ u در rule، اما کوتاه‌تر
/o/ /ʊ/ oo در foot
Vv (/ve/ or /fe/) vi (/vi/) /v/ ~ /f/ v در van
Ww (/we/) dabel yu (/dabəlˈju/) /w/ w در wet
Xx éks (/eks/) éks (/eks/) /ks/ x در box
/z/ /s/ x در xenon
Yy (/je/) wai (/wai̯/) /j/ y در yarn
Zz zét (/zet/) zed (/zed/) /z/ z در zebra

وام‌واژه‌ها[ویرایش]

مالایی تحت تأثیر زبان‌های بسیاری به ویژه عربی (اصطلاحات دینی)، سانسکریت، تامیلی، چینی، فارسی، پرتغالی، هلندی و اخیراً انگلیسی (اصطلاحات علمی و فناوری) قرار گرفته‌است. برای مثال، طبق تخمین‌ها در اندونزیایی نوین، حدود ۷۵۰ وام‌واژهٔ سانسکریت، ۱۰۰۰ وام‌واژهٔ عربی، برخی با اصالت فارسی و عبری، حدود ۱۲۵ وام‌واژهٔ پرتغالی، اسپانیایی و ایتالیایی و ۱۰٬۰۰۰ وام‌واژهٔ هلندی وجود دارد.[۷] با این وجود عمده واژگان اندونزیایی از ریشه آسترونزیایی هستند.

مثال‌ها[ویرایش]

همه سخنوران مالایی قادر به درک هر یک از ترجمه‌های زیر که بیشتر انتخاب واژگان آن‌ها متفاوت است هستند. واژگان برای «مقاله»، "pasal" و "perkara" و «اعلامیه»، "pernyataan" و "perisytiharan" به ترتیب مخصوص گونه‌های اندونزیایی و مالزیایی است، اما به جز این دو مورد، تمام کلمات در هر دو گونه یافت می‌شود.

ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر
فارسی اندونزیایی مالزیایی[۸]
اعلامیه جهانی حقوق بشر Pernyataan Umum tentang Hak Asasi Manusia Perisytiharan Hak Asasi Manusia sejagat
ماده ۱ Pasal 1 Perkara 1
تمام ابنای بشر آزاد زاده شده و در حرمت و حقوق با هم برابرند. عقلانیت و وجدان به آن‌ها ارزانی شده و لازم است تا با یکدیگر عادلانه و برادرانه رفتار کنند. Semua orang dilahirkan merdeka dan mempunyai martabat dan hak-hak yang sama. Mereka dikaruniai akal dan hati nurani dan hendaknya bergaul satu sama lain dalam semangat persaudaraan. Semua manusia dilahirkan bebas dan sama rata dari segi maruah dan hak-hak. Mereka mempunyai pemikiran dan perasaan hati dan hendaklah bergaul dengan semangat persaudaraan.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Influences come بیشتر از زبان اندونزیایی
  2. Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007
  3. Uli, Kozok (10 March 2012). "How many people speak Indonesian". University of Hawaii at Manoa. Retrieved 20 October 2012. Even if we are very conservative and consider only two third of Malaysians and 85% of Indonesians as fluent speakers (either native, or near-native), there are still more than 215 million speakers of Malay-Indonesian.
  4. "Kedah MB defends use of Jawi on signboards". The Star. 26 August 2008.
  5. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Indonesian Archipelago Malay". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
  6. Sneddon, James N. (2003). The Indonesian Language: Its history and role in modern society. UNSW Press.
  7. This is research led by Prof. Dr. J. W. de Vries of the University of Leiden in the Netherlands
  8. "Universal Declaration of Human Rights (Bahasa Melayu (Malay))". Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights.