پانگه‌آ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پانجه‌آ)
پرش به: ناوبری، جستجو
جدا شدن قاره‌ها از پانگه‌آ.
نقشه پانگیا بر پایه قاره های مدرن.
توزیع فسیل‌ها سراسر قاره‌ها نشانه‌ای از وجود پانگه آ است.

پانگه‌آ یا پانجه‌آ (برگرفته از واژه‌های یونانی παν «همه» و Γαῖα «زمین» به معنی:ابر قاره) نام ابرقاره عظیم دوران پیشاتاریخ است.

۱۷۵ میلیون سال پیش قاره‌هایی که مجموعه خشکی‌های زمین را تشکیل می‌دهند در یک اَبَرقارهٔ کلان به نام پانگه‌آ کنار هم جمع شده بودند. آفریقا در میانهٔ این همگروهه جای داشت و در واقع برآمدگی شمال غربی آن، پیوندگاه دو قطعه پانگه‌آ، لوراسیا (دربرگیرنده آمریکای شمالی، اروپا و آسیای شمالی) و گوندوانا (شامل آمریکای جنوبی، آفریقا، آسیای جنوبی، جنوبگان و استرالیا) بود.

در پی وجود این پل خاکی، جانوران کمیاب مانند کیسه‌داران، که نخستین گروه مهم پستانداران بودند، می‌توانستند در هر گوشهٔ زمین پراکنده شوند. پیرامون ۱۶۵ میلیون سال پیش که روند تکه‌تکه شدن پانگه‌آ آغاز شد، این کار بسیار دشوار گردید.

تکه‌تکه شدن[ویرایش]

ابر قاره‌های لوراسیا و گوندوآنا در ۲۰۰ میلیون سال پیش

نخستین پاره‌ای که از پانگه‌آ جدا شد شامل جنوبگان و استرالیا بود که پیرامون ۱۶۰ میلیون سال پیش با هم آغاز به دور شدن کردند. این پاره حامل جمعیتی از کیسه داران بود که گونهٔ نوعی آن دوره‌است.

بقیهٔ پانگه‌آ ۵۰ میلیون سال دیگر پیوسته برجا ماند و در این دوره گروه تازه‌ای از پستانداران به نام جفت‌داران پدید آمدند. جفت داران از کیسه داران کارآمدتر بودند و در بیشتر مناطق جهان به کلی جای آنان را گرفتند. ولی نتوانستند به استرالیا برسند و به این دلیل است که آن قاره امروز هم زیادی کیسه‌دار پرزاد و ولد دارد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

بر پایه، داده‌هایی از: مک ایودی، کالین، اطلس تاریخی آفریقا، ترجمه فریدون فاطمی، تهران ۱۳۶۵.