درگاه:علوم زمین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مقدمه

The Earth seen from Apollo 17 with transparent background.png

علوم زمین اصلاحی فراگیر برای اطلاق به علوم مرتبط با سیارهٔ زمین است. علوم زمین گونه‌ای خاص از سیاره‌شناسی است که به بررسی و مطالعهٔ ساختار و ترکیبات زمین، خاستگاه، ویژگی‌های فیزیکی، جنبه‌های در حال تغییر و تمامی پدیده‌های طبیعی آن می‌پردازد. زمین تنها سیاره‌ای است که حیات در آن یافت شده‌است و در نتیجه تنها سیاره‌ای به‌شمار می‌رود که دارای فرآیندهای زیست‌شناسی و زیست‌کره می‌باشد.

اکثر رشته‌های علوم زمین از فیزیک، ریاضیات، و شیمی برای دست‌یابی به درکی کمی از مفاهیم اصلی سامانهٔ زمین سود می‌جویند. همچون بسیاری از علوم دیگر، زمین را می‌توان هم از طریق آزمایش و هم از لحاظ نظری مطالعه کرد. همچنین در مطالعهٔ علوم زمین می‌توان هم به شیوه‌های تقلیل‌گرایی دست یازید و هم به شیوه‌های کل‌نگری.

اگرچه معدن‌کاری و سنگ‌های قیمتی در سرتاسر تاریخ تمدن مورد علاقهٔ انسان‌ها بوده‌است، اما توسعهٔ آن‌ها به علوم زمین‌شناسی اقتصادی و کانی‌شناسی تا سدهٔ هجدم میلادی محقق نشد. مطالعهٔ علوم زمین، به ویژه دیرین‌شناسی، در سدهٔ نوزدهم میلادی شکوفا شد و رشد سایر رشته‌ها نظیر ژئوفیزیک در سدهٔ بیستم منجر به ظهور نظریهٔ زمین‌ساخت بشقابی در دههٔ ۱۹۶۰ شد. این نظریه همان تأثیری را بر علوم زمین گذاشت که نظریهٔ تکامل بر روی زیست‌شناسی داشت. امروزه علوم زمین پیوندی نزدیک و عمیق با مطالعات اقلیم‌شناسی و صنایع اکتشافات معدنی و نفت خام دارد.

اکتشاف و استخراج منابع هیدروکربنی و معدنی، نقشه‌نگاری، پیش‌بینی آب‌وهوا، و هشدار دربارهٔ وقوع فوران‌های آتشفشانی از جمله کاربردهای علوم زمین می‌باشد. علوم زمین در ارتباط با علوم محیطی، و سایر زیرحوزه‌های سیاره‌شناسی است.

مقالهٔ برگزیده

Damavand in winter.jpg

کوه دَماوَند کوهی در شمال ایران است که به عنوان بلندترین کوه این کشور و بلندترین آتشفشان خاورمیانه شناخته می‌شود. این کوه در قسمت مرکزی رشته‌کوه البرز در جنوب دریای خزر و در بخش لاریجان شهرستان آمل قرار دارد. کوه دماوند که از نظر تقسیمات کشوری در استان مازندران قرار دارد، به هنگام صاف و آفتابی‌بودن هوا، از شهرهای تهران، ورامین و قم و همچنین کرانه‌های دریای خزر قابل رؤیت است. کوه دماوند در سی‌ام تیرماه سال ۱۳۸۷ به عنوان نخستین اثر طبیعی ایران در فهرست آثار ملّی ایران ثبت شد. همچنین کوه دماوند از سال ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملّی» در شمار مناطق چهارگانهٔ ارزشمند از نظر حفاظت محیط زیست قرار گرفته‌است.

از دماوند در اساطیر ایران هم یاد شده‌است و شهرتش بیش از هرچیز به این سبب است که ضحاک (پادشاهی ستمگر و اژدهافش) در آن به بند کشیده شده‌است. در آثار ادبی فارسی نیز فراوان به این اسطوره و به طور کلّی‌تر کوه دماوند اشاره شده‌است. دماوند دارای چشمه‌های آب گرم لاریجان، اسک و وانه است.

نگارهٔ برگزیده

Tavurvur volcano edit.jpg

فوران آتشفشان تاووروور در پاپوا گینه نو، سال ۲۰۰۹. این کوه به فوران‌های متعددش مشهور است. فوران سال ۱۹۳۷ تاووروور جان ۵۰۷ نفر را گرفت.

آیا می‌دانستید؟

  • ... در مجموع، حدود ۴۰۱ نفر تا سال ۲۰۰۴ خارج از جو زمین بوده‌اند؟
  • ... هسته زمین از آهن و نیکل تشکیل شده‌است و دمایی در حدود ۵۷۰۰ درجهٔ کلوین دارد؟
  • ... زمین ۷۰ درصد نور خورشید را جذب می‌کند و ۳۰ درصد باقی‌ماندهٔ آن به فضا بازتابیده می‌شود؟

آنچه می‌توانید انجام دهید

Nuvola apps kword.png

ویکی‌پروژه‌ها

ویکی‌پروژه‌ها

پیوندهای سریع به ویکی‌پروژه‌ها

مطالب باکیفیت

موضوعات مرتبط

هواکره آب‌کره سنگ‌کره
زیست‌کره سامانه‌ها سایر

رده‌ها

درگاه‌های مرتبط

در دیگر ویکی‌پروژه‌های ویکی‌مدیا