آسیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آسیایی)
Globe centered on Asia, with Asia highlighted. The continent is shaped like a right-angle triangle, with اروپا to the west, oceans to the south and east, and اقیانوسیهto the south-east.
مساحت۴۴٬۵۷۹٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۱۷٬۲۱۲٬۰۰۰ مایل مربع)[۱]
جمعیت۴٬۱۶۴٬۲۵۲٬۰۰۰ (فهرست قاره‌ها براساس جمعیت)[۲]
ترکم جمعیت87/km2 (225/sq mi)
نام اهلیتآسیایی
کشورها۴۸ عضو سازمان ملل متحد ۶ کشور دیگر (فهرست کشورها)
متعلقات
مناطق ناشناخته
زبان‌هافهرست زبان‌ها
منطقه زمانییوتی‌سی ۲:۰۰+ تا یوتی‌سی ۱۲:۰۰+
اینترنت دامنه سطح‌بالا.asia
بزرگترین شهرهافهرست شهرهای آسیا

آسیادربارهٔ این پرونده /ʌsɪɒ/ بزرگترین و پرجمعیت‌ترین قاره زمین است. این قاره ۱۲٪ از مساحت سطح زمین و ۳۰٪ از مساحت خشکی‌های این سیاره را در بر می‌گیرد. ۶۰٪ جمعیت کره زمین نیز در این قاره زندگی می‌کنند.[۳]

قاره پهناور آسیا از قطب شمال تا جنوب مدار استوا امتداد یافته‌است و بخش اعظم آن در نیمکرۀ شمالی قرار دارد. آسیا به همراه اروپا، قاره ای را به نام اوراسیا می‌سازند.

در کره زمین تنها دو قاره به یکدیگر متصل اند و آن هم آسیا و اروپا هستند.

ریشه‌شناسی[ویرایش]

آسیا برگرفته از واژه "Ἀσία’ " از یونان باستان است. در ابتدا از آن برای اشاره به ساحل شرقی دریای اژه استفاده شد، اما بعدها برای اشاره به منطقه آناتولی به کار رفت. رومیان قبل از کاربرد گسترده خود از آن برای اشاره به منطقه لیدیان استفاده کردند. همچنین می تواند ریشۀ این واژه از "Asis" به معنای گل و یا "Asu" سامی به معنای روشنایی یا افزایش باشد.

جغرافیا[ویرایش]

آسیا بزرگترین قاره جهان، دارای شکلی تقریباً سه گوشه است که شبه‌جزایر زیادی دارد و به‌جز کشور اندونزی، دیگر قسمت‌های این قاره تماماً در نیمکره شمالی واقع شده‌است. طول شمالی جنوبی این قاره برابر ۷۶ درجه عرض جغرافیایی است زیرا که جنوبی‌ترین نقطه آن یعنی سنگاپور که در جزیره کوچکی در انتهای جنوبی شبه جزیره ماداکا قرار دارد، یک درجه در شمال واقع است و شمالی‌ترین نقطه آن یعنی دماغه چلیوسکینی (Chelyuskin) در مدار ۷۷ درجه عرض شمالی قرار گرفته‌است.[۴] کوه‌های اورال، دریای خزر، دریای سیاه و دریای آزوف آسیا را از اروپا جدا می‌نمایند، مرز بین آسیا و آفریقا کانال سوئز است و تنگه برینگ آمریکای شمالی را از این قاره جدا می‌سازد. آسیا در بین دو اقیانوس منجمد شمالی و هند قرار دارد.[۵][۶] بلندترین قلهٔ جهان اورست به ارتفاع ۸٬۸۴۸ متر در این قاره قرار دارد.

نقشه قدیمی از آسیا متعلق به سال ۱۷۰۰ میلادی از گیلوم دلیسه کارتوگراف فرانسوی
در این نقشه به نام خلیج فارس با عنوان فرانسوی Golfe Persique اشاره شده‌است. نام دریای خزر نیز کاسپین ذکر شده‌است.

۴٫۳٪ از مساحت قاره آسیا را کوه‌های بلند و تپه‌ها تشکیل می‌دهند، بلندترین رشته‌کوه‌های این قاره عبارتند از هیمالیا، قراقروم، پامیر، تیانشان، هندوکش، قفقاز بزرگ، و آلتایی. هم‌چنین رشته‌کوه نسبتاً کوچک‌تری در این قاره واقع بوده که مهم‌ترین آن‌ها را رشته‌کوه‌های تبت، ایران، ارمنستان و آسیای صغیر تشکیل می‌دهند. قاره آسیا در کنار اروپا می‌باشد. بیشتر جمعیت آسیا را چین و هند تشکیل می‌دهد. فلات‌های آسیا از غرب به شرق عبارت‌اند از آناتولی، ایران، تبت و مغولستان.

ناهمواری‌های آسیا

  1. فلات‌ها:شامل فلات‌های بلند با ارتفاع زیاد و فلات‌های کم ارتفاع قدیمی
  2. سرزمین‌های پهناور و پست جلگه‌ای در شمال و جنوب آسیا
  3. سرزمین‌های دارای کوه‌های آتش فشانی

اطلاعات آماری[ویرایش]

مساحت: ۴۳، ۴۰ میلیون کیلومتر مربع (همراه جزایر).
تعداد کشورهای آسیا: ۴۹ کشور مستقل و همچنان مستعمره پرتغال و انگلیس نیز وجود دارند. (در کل آسیا دارای ۶۰ کشور است)
ارتفاع متوسط از سطح دریا:۹۶۰متر
بلندترین نقطه: اورست ۸٬۸۴۸ متر.
گودترین نقطه و پست‌ترین نقطه و ساحل جهان: دریاچه مرده (بحرالمیت) به عمق ۲۰۰ متر پایینتر از سطح دریا.
گودترین نقطه جهان گودال «ماریانا» به عمق بیش از ۱۱هزار متر واقع در اقیانوس آرام است که اختلاف بلندترین نقطه روی کره زمین (قله اورست) با گودترین نقطه زمین (گودال ماریانا) چیزی حدود ۲۰۰۰۰متر است.
متراکم‌ترین نقطه زمین از نظر جمعیت: جزیره جاوه در کشور اندونزی است.[۷]

فهرست کشورها[ویرایش]

پرچم نشان نام جمعیت
مساحت
(کیلومتر مربع)
زبان رسمی حکومت پایتخت

Flag of Iran.svg

Emblem of Iran.svg ایران ۸۵٬۳۰۹٬۰۷۹ ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ فارسی جمهوری اسلامی ریاستی متمرکز تهران

Flag of Azerbaijan.svg

Emblem of Azerbaijan.svg آذربایجان ۱۰٬۲۵۰٬۲۵۷ ۸۶٬۶۰۰ آذربایجانی جمهوری باکو

Flag of Jordan.svg

Coat of arms of Jordan.svg اردن ۱۰٬۳۲۶٬۴۶۳ ۸۹٬۳۴۲ عربی پادشاهی مشروطه امان

Flag of Armenia.svg

Coat of arms of Armenia.svg ارمنستان ۲٬۹۶۹٬۸۸۵ ۲۹٬۷۴۳ ارمنی جمهوری ایروان

Flag of Uzbekistan.svg

Coat of Arms of Uzbekistan.svg ازبکستان ۳۴٬۰۶۴٬۹۴۹ ۴۴۷٬۴۰۰ ازبکی جمهوری پارلمانی تاشکند

Flag of Taliban.svg

Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg

افغانستان ۴۰٬۰۲۱٬۸۴۷ ۶۴۷٬۵۰۰ پشتو و دری امارت دیوبندی اسلامی متمرکز کابل

Flag of United Arab Emirates.svg

Emblem of the United Arab Emirates.svg امارات متحده عربی ۱۰٬۰۳۶٬۴۹۶ ۸۳٬۶۰۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی ابوظبی

Flag of Israel.svg

Emblem of Israel.svg

اسرائیل ۸٬۸۲۲٬۱۶۱ ۲۲٬۱۴۵ عبری جمهوری پارلمانی اورشلیم

Flag of Indonesia.svg

National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg اندونزی ۲۷۷٬۰۴۹٬۶۰۰ ۱٬۹۰۴٬۵۶۹ اندونزیایی جمهوری پارلمانی جاکارتا

Flag of Bahrain.svg

Emblem of Bahrain.svg بحرین ۱٬۷۷۷٬۱۶۰ ۷۶۰ عربی پادشاهی مشروطه مجلسی منامه

Flag of Myanmar.svg

State seal of Myanmar.svg برمه (میانمار) ۵۴٬۸۵۱٬۲۲۶ ۶۷۶٬۵۷۸ برمه‌ای حکومت متمرکز نظام پارلمانی جمهوری نایپیداو

Flag of Brunei.svg

Emblem of Brunei.svg برونئی ۴۴۲٬۵۷۶ ۵٬۷۶۵ مالایی حکومت متمرکز اسلامی پادشاهی مطلقه بندر سری بگاوان

Flag of Bangladesh.svg

National emblem of Bangladesh.svg بنگلادش ۱۶۶٬۶۸۷٬۲۹۹ ۱۴۷٬۵۷۰ بنگالی جمهوری پارلمانی داکا

Flag of Bhutan.svg

Emblem of Bhutan.svg بوتان ۷۸۱٬۹۷۴ ۳۸٬۳۹۴ دزونگخا پارلمانی متمرکز پادشاهی مشروطه تیمفو

Flag of Pakistan.svg

State emblem of Pakistan.svg پاکستان ۲۲۶٬۲۱۰٬۲۳۲ ۷۹۶٬۰۹۵ اردو جمهوری اسلامی فدرال اسلام‌آباد

Flag of Tajikistan.svg

Coat of arms of Tajikistan.svg تاجیکستان ۹٬۸۰۴٬۸۱۷ ۱۴۳٬۱۰۰ تاجیکی جمهوری پارلمانی دوشنبه

Flag of Thailand.svg

Garuda Emblem of Thailand.svg تایلند ۷۰٬۰۱۰٬۲۶۹ ۵۱۳٬۱۲۰ تایی مشروطه سلطنتی بانکوک

Flag of Taiwan.svg

Republic of China National Emblem.svg تایوان ۲۳٬۸۶۸٬۴۶۴ ۳۶٬۱۹۳ ماندارین معیار جمهوری نیمه ریاستی تایپه

Flag of Turkmenistan.svg

Coat of Arms of Turkmenistan.svg ترکمنستان ۶٬۱۴۰٬۱۲۸ ۴۸۸٬۱۰۰ ترکمنی جمهوری عشق‌آباد

Flag of Turkey.svg

Emblem of Turkey.svg ترکیه ٨۵٬۴۴۵٬۸۳۳ ۷۸۳٬۵۶۲ ترکی جمهوری ریاستی با پارلمان واحد آنکارا

Flag of East Timor.svg

Coat of arms of East Timor.svg تیمور شرقی ۱٬۳۴۹٬۵۵۸ ۱۵٬۰۰۷ تتوم و پرتغالی جمهوری دیلی

Flag of China.svg

National Emblem of the People's Republic of China.svg چین ۱٬۴۴۶٬۰۱۴٬۲۰۹ ۹٬۵۹۷٬۰۰۰ ماندارین معیار دولت سوسیالیستی تک‌حزبی پکن

Flag of Russia.svg

Coat of Arms of the Russian Federation.svg روسیه ۱۴۶٬۰۰۹٬۳۰۱ ۱۷٬۰۹۸٬۲۴۲ روسی جمهوری نیمه ریاستی فدرال مسکو

Flag of Japan.svg

Imperial Seal of Japan.svg ژاپن ۱۲۶٬۰۱۶٬۴۲۲ ۳۷۷٬۹۱۵ ژاپنی مشروطه سلطنتی توکیو

Flag of Sri Lanka.svg

Emblem of Sri Lanka.svg سری‌لانکا ۲۱٬۵۲۱٬۳۹۲ ۶۵٬۶۱۰ سینهایی و تامیل جمهوری نیمه ریاستی متمرکز کلمبو

Flag of Singapore.svg

Coat of arms of Singapore (blazon).svg سنگاپور ۵٬۹۰۶٬۱۴۷ ۶۹۷ چینی، مالایی و تامیل جمهوری سنگاپور

Flag of Syria.svg

Coat of arms of Syria.svg سوریه ۱۸٬۰۳۲٬۷۷۸ ۱۸۵٬۱۸۰ عربی نظام تک حزبی جمهوری نیمه ریاستی دمشق

Flag of Iraq.svg

Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg عراق ۴۱٬۳۴۸٬۱۶۴ ۴۳۸٬۳۱۷ عربی نظام پارلمانی جمهوری بغداد

Flag of Saudi Arabia.svg

Coat of arms of Saudi Arabia.svg عربستان سعودی ۳۵٬۴۸۱٬۱۷۰ ۲٬۱۴۹٬۶۹۰ عربی پادشاهی مطلقه اسلامی متمرکز ریاض

Flag of Oman.svg

National emblem of Oman.svg عمان ۵٬۲۶۹٬۵۴۹ ۳۰۹٬۵۰۰ عربی مشروطه سلطنتی مسقط

Flag of Palestine.svg

Palestine COA (alternative).svg فلسطین ۵٬۲۴۹٬۵۴۵ ۶٬۲۲۰ عربی و عبری جمهوری پارلمانی غزه/رام‌الله

Flag of Philippines.svg

Coat of Arms of the Philippines.svg فیلیپین ۱۱۱٬۳۶۸٬۴۵۲ ۳۰۰٬۰۰۰ فیلیپینو جمهوری متمرکز مانیل

Flag of Cyprus.svg

Cyprus coat of arms.png قبرس ۱٬۲۱۸٬۰۰۷ ۹٬۲۵۱ ترکی و یونانی جمهوری پارلمانی نیکوزیا

Flag of Kyrgyzstan.svg

National emblem of Kyrgyzstan.svg قرقیزستان ۶٬۶۵۶٬۹۱۱ ۱۹۹٬۹۵۱ قرقیزی جمهوری پارلمانی بیشکک

Flag of Kazakhstan.svg

Emblem of Kazakhstan.svg قزاقستان ۱۹٬۰۵۱٬۲۴۳ ۲٬۷۲۴٬۹۰۰ قزاقی جمهوری پارلمانی نورسلطان

Flag of Qatar.svg

Emblem of Qatar.svg قطر ۲٬۹۴۱٬۰۸۵ ۱۱٬۵۸۶ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه دوحه

Flag of Cambodia.svg

Coat of arms of Cambodia.svg کامبوج ۱۷٬۰۰۲٬۸۱۱ ۱۸۱٬۰۳۵ خمر مشروطه سلطنتی پنوم‌پن

Flag of South Korea.svg

Emblem of South Korea.svg کره جنوبی ۵۱٬۳۲۱٬۹۹۹ ۱۰۰٬۲۱۰ کره‌ای جمهوری سئول

Flag of North Korea.svg

Emblem of North Korea.svg کره شمالی ۲۵٬۹۱۴٬۹۴۵ ۱۲۰٬۵۳۸ کره‌ای جمهوری تک‌حزبی جوچه پیونگ‌یانگ

Flag of Kuwait.svg

Coat of arms of Kuwait.svg کویت ۴٬۳۴۸٬۱۸۹ ۱۷٬۸۱۸ عربی حکومت متمرکز پادشاهی مشروطه کویت

Flag of Georgia.svg

Greater coat of arms of Georgia.svg گرجستان ۳٬۹۸۰٬۰۴۹ ۶۹٬۷۰۰ گرجی جمهوری پارلمانی تفلیس

Flag of Laos.svg

Emblem of Laos.svg لائوس ۷٬۴۰۵٬۲۴۰ ۲۳۶٬۸۰۰ لائوسی حکومت متمرکز دولت سوسیالیستی مارکسیسم وین‌تیان

Flag of Lebanon.svg

Coat of arms of Lebanon.svg لبنان ۶٬۷۸۹٬۲۲۳ ۱۰٬۴۰۰ عربی جمهوری پارلمانی بیروت

Flag of Maldives.svg

Coat of arms of Maldives.svg مالدیو ۵۵۲٬۳۰۸ ۲۹۸ دیوهی جمهوری ماله

Flag of Malaysia.svg

Coat of arms of Malaysia.svg مالزی ۳۲٬۸۷۳٬۷۲۱ ۳۲۹٬۸۴۷ مالایی پادشاهی مشروطه فدرال با دو مجلس قانون‌گذاری کوالالامپور

Flag of Mongolia.svg

State emblem of Mongolia.svg مغولستان ۳٬۳۴۳٬۳۳۴ ۱٬۵۶۴٬۱۱۶ مغولی جمهوری پارلمانی اولان باتور

Flag of Nepal.svg

Emblem of Nepal.svg نپال ۲۹٬۷۸۴٬۸۱۰ ۱۴۷٬۱۸۱ نپالی جمهوری کاتماندو

Flag of Vietnam.svg

Coat of arms of Vietnam.svg ویتنام ۹۸٬۳۷۲٬۱۰۱ ۳۳۱٬۲۱۲ ویتنامی جمهوری سوسیالیستی حکومت متمرکز هانوی

Flag of India.svg

Emblem of India.svg هند ۱٬۳۹۶٬۵۲۲٬۴۳۰ ۳٬۲۸۷٬۲۶۳ هندی جمهوری پارلمانی دهلی نو

Flag of Yemen.svg

Emblem of Yemen.svg یمن ۳۰٬۶۴۴٬۵۸۴ ۵۲۷٬۹۶۸ عربی جمهوری عربی یمن صنعا

فقیرترین و ثروتمندترین کشور های آسیا[ویرایش]

۱۲ کشور فقیر آسیا[ویرایش]

رتبه کشور در آمد سالانه مردم(دلار$)
۱  کره شمالی ۱،۸۰۰ دلار
۲  یمن ۲،۴۷۶ دلار
۳  نپال ۲،۵۷۳ دلار
۴ افغانستان ۲،۷۱۲ دلار
۵  تاجیکستان ۳،۱۴دلار
۶  بنگلادش ۳،۵۸۱ دلار
۷  قرقیزستان ۳،۶۶۹ دلار
۸  کامبوج ۴،۰۲۲ دلار
۹  پاکستان ۵،۳۷۴ دلار
۱۰  میانمار ۵،۹۳۵ دلار
۱۱  سوریه ۶،۰۰۰ دلار
۱۲  لائوس ۶،۲۸۷ دلار

۱۲ کشور ثروتمندآسیا[ویرایش]

رتبه کشور در آمد سالانه مردم(دلار$)
۱  قطر ۱۴۵،۸۹۴ دلار
۲  سنگاپور ۷۸،۷۸۲ دلار
۳  برونئی ۷۲،۸۲۳ دلار
۴  کویت ۷۰،۷۸۵ دلار
۵  امارات متحده عربی ۶۳،۱۸۱ دلار
۶  هنگ کنگ ۵۲،۹۸۴ دلار
۷  عربستان سعودی ۵۱،۷۷۹ دلار
۸  بحرین ۴۹،۶۳۳ دلار
۹  عمان ۴۳،۳۰۴ دلار
۱۰  تایوان ۴۱،۵۳۹ دلار
۱۱  کره جنوبی ۳۹،۴۱۱ دلار
۱۲  ماکائو ۳۸،۰۹۴ دلار

نقشه‌های تاریخی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. National Geographic Family Reference Atlas of the World. Washington, D.C.: National Geographic Society (U.S.). 2006. p. 264.
  2. "Continents of the World". The List. Worldatlas.com. Archived from the original on 22 July 2011. Retrieved 25 July 2011.
  3. "Like herrings in a barrel". The Economist. The Economist online, The Economist Group (Millennium issue: Population). 23 December 1999..
  4. «آزمایش زمین به صورت یک منبع طبیعت با نمونه‌هایی از آسیا». جغرافیا. انجمن جغرافیدانان ایران. ۲۵۳۷ شاهنشاهی. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. "Asia". eb.com, Encyclopædia Britannica. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2006.
  6. National Geographic Atlas of the World (7th ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. ISBN 978-0-7922-7528-2. "Europe" (pp. 68–9); "Asia" (pp. 90–1): "A commonly accepted division between Asia and Europe is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
  7. کتاب جغرافی سال دوم راهنمایی

سفر به آسیا