جان‌باختگان اعتراضات به نتایج انتخابات دهم ریاست جمهوری ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از احمد نعیم‌آبادی)
پرش به: ناوبری، جستجو
ندا آقاسلطان، دانشجوی رشته فلسفه در روز سی‌ام خرداد در خیابان کارگر تهران به ضرب گلولهٔ فردی ناشناس کشته شد.

در پی اعلام نتایج دهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران و اعلام پیروزی دوبارهٔ محمود احمدی‌نژاد، تظاهرات و راهپیمایی‌های بی‌سابقه‌ای در خیابان‌ها و میدان‌های تهران و همچنین شهرهای دیگر ایران، توسط معترضان به نحوهٔ شمارش آرا و حامیان میرحسین موسوی، رقیب اصلی احمدی‌نژاد در انتخابات، در ماه‌های خرداد و تیر ۱۳۸۸ به راه افتاد که بزرگترین راهپیمایی‌های اعتراضی در تاریخ ۳۰ سال جمهوری اسلامی ایران بود.

در جریان سرکوب معترضان توسط نیروهای پلیس و شبه‌نظامیان بسیج و سپاه پاسداران، به ویژه در روزهای ۲۵ و ۳۰ خرداد ۱۳۸۸، تعدادی از معترضین و عابرین کشته و مجروح شدند.

هیچ آمار رسمی در مورد تعداد کشته‌شدگان این حوادث از سوی دولت ایران منتشر نشده‌است. اما «کمیته پیگیری امور آسیب‌دیدگان حوادث پس از انتخابات» که توسط میرحسین موسوی و مهدی کروبی تشکیل شده در شهریور ماه ۱۳۸۸، فهرستی شامل نام ۷۲ تن از کسانی که در خشونت‌های پس از انتخابات کشته شدند را به مجلس شورای اسلامی ارائه کرد. شمار زیادی از این افراد به وسیله گلوله کشته شده و شمار قابل توجهی نیز بر اثر ضرب و شتم و از جمله اصابت باتوم جان خود را از دست داده‌اند و از این تعداد هفت نفر در حمله نیروهای امنیتی به کوی دانشگاه تهران از شامگاه روز ۲۴ خرداد تا بامداد ۲۵ خرداد جان باختند.[۱] مرگ عده‌ای نیز بر اثر ضرب و جرح، شکنجه شدید و بدرفتاری زندانبانان با آنان در بازداشتگاه‌هایی از جمله بازداشتگاه کهریزک بوده‌است.

روزنامه گاردین چهل روز پس از انتخابات از کشته شدن حداقل ۸۰ نفر از معترضان در جریان ناآرامی‌های ایران خبر داد. هرچند نهادهای حقوق بشری و معترضان کشته‌شدگان را بیش از این و بالغ بر صدها نفر می‌دانند.[۲] تعداد ۷۸ نفر از جانباختگان شناسایی شده‌اند.[۳]

آمار هواداران حاکمیت[ویرایش]

در پی انتشار اخبار کشته شدن ده‌ها نفر در جریان اعتراضات، هواداران دولت مدعی شدند بسیاری از این کشته‌شدگان جزو نیروهای بسیج بوده‌اند. سیدعلی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در اولین نماز جمعه بعد از انتخابات مدعی شد نیروهای بسیج توسط معترضان ترور شدند. وی گفت:

«الان همین چند نفری که در این قضایا کشته شدند؛ از مردم عادی، از بسیج، جواب اینها را کی بناست بدهد؟... [اینکه] در خیابان از شلوغی استفاده کنند، بسیج را ترور کنند، عضو نیروی انتظامی را ترور کنند.»

مجتبی ذوالنور، جانشین نماینده ولی فقیه در سپاه پاسداران، علت اعلام نشدن نام این افراد را محافظت از جان خانواده‌های آنان دانست.[۴]

وب‌گاه پرچم از رسانه‌های هوادار دولت احمدی‌نژاد تعداد کشته‌شدگان را ۳۶ نفر اعلام کرده که بیش از ۷۰ درصد آن‌ها و خانواده‌شان از موافقان نظام و نیروهای بسیج و یا مردم عادی و رهگذر بوده و بقیه در هنگام تهاجم و اغتشاش آفرینی کشته شده‌اند. این سایت اسامی ۳۳ نفر را اعلام کرده و سه نفر دیگر را مجهول الهویه دانسته. سه نفر نیز در بازداشتگاه کهریزک کشته شده‌اند: محسن روح الامینی، امیر جوادی‌فر و محمد کامرانی.[۵]

سرتیپ عبدالله عراقی، فرمانده سپاه تهران بزرگ تعداد کشتگان را ۲۴ نفر اعلام کرده که ۱۲ نفر آنان بسیجی بوده‌اند.[۶]

حسین صفار هرندی وزیر ارشاد دولت نهم تعداد کشته شدگان را نزدیک به ۴۰ نفر اعلام می‌کند که ۱۰ نفر بسیجی بودند و ۲۰ نفر دیگر مردم مظلومی که گرفتار حادثه‌سازی فتنه‌انگیزان شدند و ۱۰ نفر باقیمانده نیز معلوم نشده به دست چه کسانی کشته شده‌اند.[۷] ولی تاکنون این مسولین افرادی را که بنا بر اظهاراتشان از بسیج کشته شده‌اند را معرفی نکردند.[۸] این در حالی است که رسانه‌های نزدیک به دولت اسامی چند نفر از کشته‌شدگان این حوادث را به عنوان بسیجی معرفی نمود. اما رسانه‌های اصلاح‌طلب انتساب این افراد به بسیج را تکذیب نمودند.[۹]

یک سال پس از حوادث بعد از انتخابات هوادارن دولت، تجمعی در مهدیه تهران به مناسبت «بزرگداشت شهدای فتنه» برگزار کردند که کاظم صدیقی در آن «شهدای پس از انتخابات» را «مظلوم‌ترین شهدای دوران انقلاب تاکنون» دانست.[۴]

نام و شرح کشته‌شدگان[ویرایش]

  • دست کم ۸ نفر در اثر تیراندازی نیروهای مسلح بسیج (لباس شخصی‌ها) پس از راهپیمایی ۲۵ خرداد کشته شدند.[۱۰]
  • در اثر یورش نیروهای انصار حزب‌الله و بسیج به دانشگاه شیراز دو تن کشته شدند.[۱۱]
  • گزارش پرسنل سه بیمارستان شهر تهران از حداقل ۳۴ کشته در راهپیمایی روز سی‌ام خرداد در تهران حکایت دارد. ۱۹ جسد در بیمارستان امام خمینی، ۸ جسد در بیمارستان رسول اکرم و۷ جسد در بیمارستان لقمان حکیم در همان شب تحویل سردخانه‌های این بیمارستان‌ها شده‌است. چندین بیمارستان اصلی دیگر هم در مسیر راهپیمایی آن روز قرار دارد که مطمئناً مجروحان و کشته شده‌های دیگری نیز به این بیمارستان‌ها منتقل شده‌اند.[۱۲]
  • کمیته پیگیری حقوق بازداشت‌شدگان و آسیب‌دیدگان حوادث بعد از انتخابات که از جانب میرحسین موسوی و مهدی کروبی تشکیل شده از مراجعه خانواده‌های ۴۶ نفر از مفقودان رویدادهای اخیر که هیچ آگاهی از آنان در دست نیست به این کمیته خبر داده‌است.
    به گفته ارون رودز، سخنگوی کمپین بین‌المللی حقوق بشر در ایران: اینگونه به‌نظر می‌رسد که تعداد زیادی از کسانی که تصور می‌شود در مکان‌های نامعلومی در بازداشت هستند یا در بازداشت‌های بی‌ارتباط با دنیای خارج نگهداشته شده‌اند، احتمالاً می‌توانند جزو کشته شدگان باشند... اگر این مورد صحت داشته باشد، تاریخ در مورد این حوادث نه تنها بعنوان حادثه‌ای که در آن خشونت بسیار زیاد استفاده شده بلکه بعنوان یک کشتار دسته‌جمعی یاد خواهد کرد.[۱۲]
  • کمیته بین‌المللی مبارزه با اعدام فهرستی از نام و مشخصات ۶۶ نفر را که در ناآرامی‌های اخیر کشته شده‌اند منتشر کرده‌است.[۱۳]
  • خانواده سهراب اعرابی که در ناآرامی‌های تهران کشته شده است، گفته‌اند که آلبومی حاوی تصاویر ۵۰ تا ۶۰ نفر از کشته شدگان حوادث اخیر به آنها نشان داده شده بود.

خانواده یکی از مفقودین به خبرنگار نوروز سایت جبهه مشارکت گفته «وی را به سردخانه‌ای در جنوب غربی تهران که مخصوص نگهداری میوه و محصولات لبنی بوده‌است برده‌اند و آلبومی دراختیارش گذاشته‌اند که تصویر صدها کشته در آن بوده‌است تا جنازه فرزندش را از بین آنها پیدا کند. به گفته وی دیدن تصاویر کشته شده‌ها نزدیک به نیم ساعت به طول انجامیده‌است. وی افزود در زمان خروج از این سردخانه پیکر صدها شهید را دیده‌است که در آنجا روی هم گذاشته شده بودند.»[نیازمند منبع]

  • علی فضلی، فرمانده سپاه سیدالشهدای استان تهران، در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت در جریان «خنثی کردن تلاش عقبهٔ فتنه‌ای که در خانه‌های تیمی کشف شد»، ۸ تن از بسیجیان کشته و حدود ۳۰۰ نفر نیز مجروح شده‌اند.[۱۴][۱۵]
  • روزنامه لوفیگارو با برخی پزشکان ایرانی که به تازگی ایران را ترک کرده و شاهد کشتارها بوده‌اند مصاحبه کرد. این افراد تعداد کشته شدگان را بیش از ۹۰ تن برآورد کردند. همچنین گفتند که مجروحان توسط بسیج و نیروهای امنیتی دستگیر و به بیمارستانهای نظامی منتقل می‌شدند. همچنین پزشکان گفتند که قسمتی از اجساد کشته شدگان را جدا می‌کردند. پزشکان احتمال می‌دهند این اقدام برای از بین بردن شواهد تیراندازی به مردم انجام شده باشد.[۱۶]

سهراب اعرابی یک جوان ۱۹ ساله معترض به نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم که در جریان اعتراضات و راهپیماییها در روز ۲۵ خرداد، در جریان تیراندازی یک عضو بسیج از پشت‌بام پایگاه ۱۱۷ عاشورا (در تقاطع خیابان آزادی و خیابان جناح) به ضرب گلوله آن بسیجی جان باخت. برخی رسانه‌ها پس از تحویل جسد وی به خانواده اش اعلام کرده بودند که این جوان پس از دستگیر شدن توسط نیروهای امنیتی، زیر «شکنجه‌ها» در زندان اوین جان باخته‌است اما یکی از بستگان نزدیک او معتقد است که وی بر اثر اصابت دو گلوله به زیر قلب و سر، جان باخته‌است و به علت نداشتن مدرک شناسایی در این مدت هویت وی مشخص نشده بود..[۱۷]

فهرست جان‌باختگان[ویرایش]

در بازداشتگاه کهریزک[ویرایش]

در روز ۲۵ خرداد ۱۳۸۸[ویرایش]

در روز ۳۰ خرداد ۱۳۸۸[ویرایش]

در روز عاشورا[ویرایش]

در روز ۲۵ بهمن ۱۳۸۹[ویرایش]

در روز ۱ اسفند ۱۳۸۹[ویرایش]

در روز چهارشنبه‌سوری ۱۳۸۹[ویرایش]

دیگر جان‌باختگان[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. [http://www.radiofarda.com/content/F8_LIST_KILLED_PEOPLE_POST_ELECTION_NOROUZ/1814704.html «ایران / سیاسی انتشار فهرست ۷۲ نفره کشته‌شدگان حوادث انتخاباتی»] ‎(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸. 
  2. «Iran election protests: the dead, jailed and missing»(English)‎. Guardian. 
  3. لیست جان باختگان شناسایی شده به ۷۸ نفر رسید
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «دلیل اعلام نشدن اسامی ‘بسیجیان’ کشته شده پس از انتخابات»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی، ۷ آذر ۱۳۸۹. 
  5. اسامی و آمار دقیق کشته شدگان حوادث اخیر پرچم
  6. عامل قتل مردم کنار مسجد لولاگر و پایگاه بسیج آینده‌نیوز، ۱۲ مهر ۱۳۸۸
  7. شهدای گمنام بسیجی در میان این ۳۳ نفر هستند؟ آینده‌نیوز، ۲۸ مهر ۱۳۸۸
  8. سردبیر خبرگزاری حکومتی فارس خطاب به فرشته قاضی: همه شما وطن فروش و عامل صهیونیسم اید-۲۷ تیرماه ۱۳۸۹
  9. «دلیل اعلام نشدن اسامی ‘بسیجیان’ کشته شده پس از انتخابات»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۸ آذر ۱۳۸۹. 
  10. «'هشت نفر' در تهران کشته شده‌اند»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  11. «دانشجویان کشته شده مخفیانه به خاک سپرده شدند»(فارسی)‎. وب‌گاه رسمی. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ آمار کشته شدگان حوادث اخیر بسیار بیش از آن چیزی است که دولت ایران اعلام کرده‌است
  13. اسامی جانباختگان روزهای اخیر هرانا
  14. سرتیپ فضلی: ۸ بسیجی در حوادث اخیر کشته شده‌اند. . بی‌بی‌سی فارسی.  بازیابی‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۰۹.
  15. ISNA - ۰۶-۲۶-۲۰۰۹ - ۸۸/۴/۵ - سرویس: / سیاسی / شماره خبر: ۱۳۶۱۴۵۱
  16. «Iran: des médecins dénoncent la terreur dans les hôpitaux». فیگارو. 
  17. سهراب اعرابی در زندان اوین جان باخت
  18. «کشته شدگان یک انتخابات؛ مرگی که هنوز انکار می‌شود»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۹ تیر ۱۳۸۹. 
  19. "مادر احمد نعیم آبادی در گفتگو با روز: بچه‌ها را کشتند و گفتند خس و خاشاک اند". Retrieved 2010-06-05. 
  20. [http://www.roozonline.com/persian/news/newsitem/article/2010/june/24//-e1b3d259f4.html «مادر حسام حنیفه در گفتگو با روز: دردهایم را با خدا تقسیم می‌کنم»] ‎(فارسی)‎. روز، ۳ تیر ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۳ تیر ۱۳۸۹. 
  21. «علی حسن پور چگونه کشته شد»(فارسی)‎. روزآنلاین. بازبینی‌شده در ۳۱ مرداد ۱۳۸۹. 
  22. «همسر شهید حسن پور: برای شناسایی یکی از کشته شدگان ۲۵ خرداد کمک کنید»(فارسی)‎. جرس، ۲۱ خرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۲۲ خرداد ۱۳۸۹. 
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ جنبش راه سبز - برگزاری مراسم گرامیداشت تعدادی از شهدای ٢۵ خرداد ٨٨
  24. جنبش راه سبز - ترکشهای گلوله باقیمانده در سر علیرضا صبوری، جان او را گرفت
  25. جنبش راه سبز - خواهر علیرضا صبوری: می‌ترسیدیم حرف بزنیم
  26. «اولین سالگرد شهید رامین رمضانی ۲۵ خرداد در بهشت زهرا برگزار می‌شود»(فارسی)‎. کلمه. بازبینی‌شده در ۸ مهر ۱۳۸۹. 
  27. «جسد شهید مهدی ستار نسب قابل شناسایی نبود»(فارسی)‎. ندای سبز آزادی. بازبینی‌شده در ۲۳ آبان ۱۳۸۹. 
  28. «به یاد شهید جنبش سبز امیرحسین طوفان پور»(فارسی)‎. خبرنگاران سبز. بازبینی‌شده در ۳۰ آبان ۱۳۸۹. 
  29. «جان‌باختگان انتخابات؛ کشته‌شدگان اعتراضات ۸۸». BBC Persian. بازبینی‌شده در 2016-09-08. 
  30. «سبزهای گمنام/کاوه سبزعلی پور می‌خواست بداند رای اش کجاست»(فارسی)‎. کلمه. بازبینی‌شده در ۹ مهر ۱۳۸۹. 
  31. «پدرعلی فتحعلیان هم سکوتش را شکست: حاصلِ همه عمرم بر باد رفت». جرس. بازبینی‌شده در ۸ خرداد ۱۳۹۰. 
  32. «همسرشهید خسروی: چگونه ممکن است رهبری از این همه درد بی خبر باشد؟»(فارسی)‎. ندای سبز ایران. بازبینی‌شده در ۲۴ تیر ۱۳۸۹. 
  33. «پرونده قتل‌های بعد از انتخابات را مسکوت گذاشته‌اند»(فارسی)‎. روزآنلاین. بازبینی‌شده در ۸ مهر ۱۳۸۹. 
  34. «تحویل جسد عالم در مرز افغانستان»(فارسی)‎. روزآنلاین. بازبینی‌شده در ۲۰ آبان ۱۳۸۹. 
  35. عباس دیسناد؛ سه روز در بیمارستان شهریار در کما بود
  36. «خانواده فرج زاده در گفتگو با روز: مارا با شهرام له کردند»(فارسی)‎. روز، ۴ ژوئن ۲۰۱۰. بازبینی‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۰. 
  37. خواهرزاده مهندس موسوی به شهادت رسید
  38. نحوه به شهادت رسیدن سیدعلی موسوی حبیبی، خواهرزاده میرحسین موسوی، خبری از محسن مخملباف (همراه با عکس)
  39. «شبنم سهرابی را اتومبیل نیروی انتظامی زیر گرفت»(فارسی)‎. رای من کجاست؟. 
  40. اختصاصی جرس / هویت یکی دیگر از شهدای عاشورای تهران مشخص شد
  41. «هویت یکی دیگر از شهدای عاشورای خونین تهران مشخص شد»(فارسی)‎. جرس. بازبینی‌شده در ۴ شهریور ۱۳۸۹. 
  42. «پدر مصطفی کریم بیگی از شهدا عاشورای ۱۳۸۸: نگذارید خون فرزندم پایمال شود»(فارسی)‎. امروز. بازبینی‌شده در ۸ مهر ۱۳۸۹. 
  43. «گزارشی دربارهٔ شهید مصطفی کریم بیگی از شهدای روز عاشورا و فشارهای وارده بر خانواده ایشان»(فارسی)‎. گویا. بازبینی‌شده در ۸ مهر ۱۳۸۹. 
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ جنبش راه سبز - دومین سالگرد عاشورای خونین؛ قاتلان آزاد و خانواده‌ها در عذاب
  45. مجری با سابقه رادیو: فرزندم همراه مردم بود و با شرافت جان داد | ندای سبز آزادی
  46. مراسم تشییع جنازه صانع ژاله به خشونت کشیده‌شد
  47. پدر شهید صانع ژاله رشوه ۷۵ میلیون تومانی را نپذیرفت
  48. اعلام هویت دومین شهید ۲۵ بهمن: محمد مختاری
  49. پدر شهید محمد مختاری: پسرم را با گلوله کشتند، باید قاتلش را معرفی کنند
  50. «شهادت امیرحسین تهرانچی در وقایع ۲۵ بهمن مورد تأیید قرار گرفت/ تهدید خانواده تهرانچی به کشتن برادر امیرحسین»(فارسی)‎. جرس. 
  51. ناآرامی در دانشگاه شیراز
  52. تجمع اعتراضی دانشجویان شیراز به مناسبت شهادت حامد نورمحمدی به خشونت کشیده شد
  53. خبر کشته شدن بهنود رمضانی دانشجوی دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل
  54. می‌خواهیم بدانیم چه کسی فرزندم را کشته
  55. قاضی پرونده شهید میثم عبادی: من نمی‌توانم این بسیجی‌ها را دستگیر کنم
  56. دیدار زهرا رهنورد با خانواده شهید میثم عبادی، از شهدای جنبش سبز
  57. سهراب اعرابی یکی دیگر از کشته شدگان ناآرامی‌ها در ایران
  58. «سکوتِ خانواده یوسفیان شکست: مرگ یک شهروند ایرانی بر اثر استنشاقِ گاز اشک آور». جرس. بازبینی‌شده در ۵ خرداد ۱۳۹۰. 
  59. ۵۹٫۰۰ ۵۹٫۰۱ ۵۹٫۰۲ ۵۹٫۰۳ ۵۹٫۰۴ ۵۹٫۰۵ ۵۹٫۰۶ ۵۹٫۰۷ ۵۹٫۰۸ ۵۹٫۰۹ ۵۹٫۱۰ اسامی و مشخصات دقیق 72 شهید جنبش سبز
  60. برگزاری مراسم گرامیداشت مصطفی غنیان، شهید الله اکبر، تحت تدابیر شدید امنیتی
  61. جزئیات جان باختن مصطفی غنیان، دانشجوی 26 ساله ( 1 عکس + 16)
  62. شهیدان راه سبز
  63. یک سرگذشت
  64. جزئیات تازه از قتل جان باخته ی آزادی محمدجواد پرنداخ
  65. «موج سبز آزادی» همگان را به کمک در جمع‌آوری اطلاعات دعوت می‌کند: اطلاعاتی دربارهٔ سه شهید دیگر جنبش سبز
  66. گزارش ویژه: مرگ دکتر رامین پوراندرجانی؛ ایست قلبی، خودکشی یا ...؟
  67. «لیست جان باختگان شناسایی شده به ۷۸ نفر رسید»(فارسی)‎. هرنا (خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران)، ۶ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸. 
  68. «دو ماه اعتراض و سرکوب / گزارش تفصیلی نقض حقوق بشر پس از انتخابات در ایران»(فارسی)‎. هرنا (خبرگزاری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران)، ۱۱ شهریور ۱۳۸۸. 
  69. Death in the dorms: Iranian students recall horror of police invasion | World news | The Guardian
  70. International Campaign for Human Rights in Iran – End Violence against Peaceful Protests
  71. «نوروز اسامی شهیدان احراز هویت شده تا به امروز را منتشر می‌کند: اسامی و مشخصات دقیق ۷۲ شهید جنبش سبز»(فارسی)‎. نوروز، ۱۳ شهریور ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۱۴ شهریور ۱۳۸۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]