سید ابوالحسن اصفهانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ابوالحسن اصفهانی)
پرش به: ناوبری، جستجو
سید ابوالحسن مدیسه‌ای اصفهانی
AlImam-alEsfahani.jpg
شناسنامه
نام کامل سید ابوالحسن مدیسه‌ای اصفهانی
نسب امام کاظم
تاریخ تولد ۱۲۸۴ (قمری)
زادگاه روستای «مدیسه» اصفهان
 ایران
محل تحصیل اصفهان، نجف، سامرا
محل زندگی نجف
محل مرگ ۱۳۶۵ (قمری) نجف،  عراق
مدفن حرم علی بن ابی طالب
اطلاعات علمی
شاگردان هاشم آملی
میرزا احمد دشتی نجفی
سردار کابلی
سید هدایت الله طباطبایی (فاضل عقدایی)
سید علی یثربی کاشانی
حسین حلی
میرزا آقا اصطهباناتی
محمدتقی آملی
سید ابوالقاسم موسوی خوانساری(ریاضی)
محمد تقی بهجت
سید عبدالحسین دستغیب
تالیفات وسیلة النجاة
انیس المقلدین
حاشیه بر تبصره علامه
حاشیه بر العروة الوثقی
حاشیه بر نجاة العباد
ذخیرة العباد
و …

سید ابوالحسن موسوی مدیسه‌ای اصفهانی (1284-1365 ق.) از مراجع تقلید و از علمای بزرگ شیعه است. وی بعد از درگذشت عبدالکریم حائری یزدی، مرجعیت عامه شیعه را بر عهده داشت و شاگردان زیادی پرورش داد.[۱]

اصفهانی کتابی در فقه به نام وسیله النجات دارد که از متون مهم فقهی است و سید روح‌الله خمینی هم آن را با نام تحریر الوسیله شرح نموده است.

تحصیل[ویرایش]

دروس ابتدایی را در زادگاهش آغاز نمود و سپس برای فراگیری علوم دینی به حوزه علمیه اصفهان مهاجرت کرد و از حلقه درس علامه محمد ابراهیم کلباسی، میرزا محمد هاشم و میرزا محمد باقر چهارسوقی خوانساری (از نوادگان آیت‌الله سید ابوالقاسم خوانساری (میرکبیر)، درچه‌ای، جهانگیرخان قشقایی استفاده کرد.[۲] در سال ۱۳۰۷ (قمری) به حوزه‌های علمیه نجف و سامرا رفت و از اساتیدی چون: میرزا محمدحسن شیرازی، میرزا حبیب‌الله رشتی، فاضل شربیانی، محمدحسن مامقانی، سید محمد کاظم یزدی، آخوند خراسانی، میرزا محمدتقی شیرازی و شیخ الشریعه بهره برد.[۳]

پس از درگذشت آخوند خراسانی، به تدریس پرداخت و به عنوان یک مجتهد و نامزدی برای مرجعیت دینی مطرح گردید.

در زمان حیات میرزا حسین نائینی و آقا ضیاءالدین عراقی، بسیاری از فقها، محفل علمی و فقهی او را برتر دانستند؛ تا جایی که پس از مرگ میرزا محمدتقی شیرازی (در سال ۱۳۳۸ قمری) و عبدالکریم حائری یزدی (در سال ۱۳۵۵ قمری)؛ مرجعیت دینی در او متمرکز شد و این مرجعیت عامه تا ۱۰ سال به طول انجامید.

آثار[ویرایش]

  • وسیلة النجاة
  • انیس المقلدین
  • حاشیه بر تبصره علامه
  • حاشیه بر العروة الوثقی
  • حاشیه بر نجاة العباد
  • ذخیرة العباد
  • شرح کفایة الاصول
  • منتخب الرسائل
  • مناسک حج
  • وسیلة النجاة الصغری
  • ذخیرة الصالحین[۴]

شاگردان[ویرایش]

ورود به قم[ویرایش]

در سال ۱۳۰۲ شمسی سید ابوالحسن اصفهانی (به همراه میرزای نائینی و سید محمد علی شهرستانی) از عراق به ایران تبعید شد.[۷] روی هم رفته، قاجاریان پایگاه سنتی خود را در میان مردم از دست داده بودند و اکثریّت نمایندگان مجلس هم طرفدار تغییر رژیم از مشروطه سلطنتی به جمهوریت بودند.[۷] بزرگ‌ترین دلیل منصرف شدن سردار سپه از جمهوریت این بود که رهبران روحانی (از جمله آیت الله اصفهانی) تغییر نظام سیاسی ایران را به جمهوری مصلحت ندانستند و در ملاقاتی که سردار سپه در قم، با سه مرجع بزرگ وقت سیدابوالحسن اصفهانی، میرزا حسین نائینی و شیخ عبدالکریم حائری یزدی داشت، علماء نظر خود را در مورد جمهوری و نقشی که حاضرند برای رضاخان بپذیرند به او اطلاع دادند. به گفته مهدی حائری یزدی (فرزند شیخ عبدالکریم حائری یزدی) در آن دیدار به رضاخان گفته شد که علما حاضرند حتی او را به عنوان پادشاه بپذیرند، اما «جمهوری» برای ایشان قابل قبول نیست؛ لذا توافق شد که گفت و گو از جمهوریت موقوف شود.[۷]

رضاخان پس از بازگشت از قم، اعلامیه‌ای صادرکرد که با توافق مراجع تقلید (اصفهانی، نائینی و حائری یزدی) از جمهوریت منصرف شده است و این سه تن نیز در قم اعلامیهٔ واحدی حاکی از همین توافق منتشر کردند.[۷]

سرانجام ملک فیصل، مجبور به عذرخواهی از مراجع تبعید شده (سید ابوالحسن اصفهانی، میرزای نائینی، سید محمد علی شهرستانی) گردید و آن سه پس از هشت ماه دوری در سال (۱۳۴۲ قمری ۱۳۰۲ خورشیدی) به حوزه علمیه نجف بازگشتند.[۷]

در جریان انقلاب ۱۹۲۰ عراق[ویرایش]

وی در حمایت از مردم عراق فتوایی به شرح زیز صادر نمود:

بسم اللّه الرحمن الرحیم سلام بر همه، بالخصوص برادران عراقی وظیفه دینی بر همه مسلمانان لازم می‌گرداند که در حفظ حوزه اسلام و بلاد اسلامی تا آنجاکه قدرت دارند بکوشند و بر همه ما واجب و لازم است که سرزمین عراق را که مشاهد ائمه هدی علیهم السلام و مراکز دینی ما در آنجا است، از تسلط کفار حفظ نموده و از نوامیس دینی آن دفاع کنیم من شما را بر این موضوع دعوت کرده و ترغیب می‌نمایم خداوند ما و شما را برای خدمت به اسلام و مسلمین موفق فرماید (ابوالحسن الموسوی الاصفهانی)[۸]

پس از انقلاب ۱۹۲۰ علما نقش مقابله‌گرانه با قیمومیت را ادامه دادند و بیعت با ملک فیصل اوّل را رد کردند. کسی که انگلیسی‌ها او را به‌عنوان پادشاه عراق تعیین کرده بودند. ملک فیصل، به منظور قانونی جلوه دادن حاکمیت خویش، اعلام برگزاری انتخابات کرد. علما چون می‌دانستند وی دست نشانده انگلیس است و به منظور تحکیم حکومت خود می‌خواهد انتخابات برگزار کند، با انتخابات فرمایشی به مخالفت برخاستند. سید ابوالحسن اصفهانی و میرزای نایینی فتوا به حرمت مشارکت در انتخابات مجلس نمایندگان را دادند.[۹] دولت عراق عکس العمل نشان داد و آیت‌الله مهدی خالصی را که انتخابات را تحریم کرده بود، تبعید نمود. در اعتراض به تبعید وی، میرزای نائینی و سید ابوالحسن مدیسه‌ای اصفهانی و میرزا علی شهرستانی راهی ایران شدند و حکومت عراق نیز با شیوه ناپسندی که حکایت از اخراج و تبعید آنان داشت، با ایشان برخورد کرد؛ ولی از آن جا که تبعید علما به زیان انگلیس و عراق تمام شد، ایادی انگلیس به تلاش برخاستند و برای پایان دادن به مسئله تبعید علما به گفتگوهای دیبلماسی پرداختند و مسئله را به پایان بردند و علمای تبعیدی را به نجف بازگرداندند.[۱۰]

فتواها[ویرایش]

وفات[ویرایش]

مدیسه‌ای اصفهانی در اثر سانحه‌ای به زمین‌خورد و پس از بازگشت به کاظمین در شب نهم ذیحجه ۱۳۶۵ (قمری) در ۸۱ سالگی درگذشت و در حرم علی بن ابیطالب دفن شد.

پانویس[ویرایش]

  1. اعیان الشیعة، سید محسن امین عاملی، ج ۲، ص ۲۳۱.
  2. مجله نور علم، دوره سوم، شماره چهارم، ص ۹۵؛ اعیان الشیعة، ج ۲، ص ۳۳۲.
  3. دائرةالمعارف تشیع، ج ۲، ص ۲۲۰؛ زندگانی حضرت آیةاللَّه چهار سوقی، ص ۱۲۷.
  4. مجله نور علم، همان، ص ۱۱۰.
  5. حیات علمی آیت الله شیخ حسین حلی رحمه الله
  6. «علما و بزرگان». حوزه. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ «علما و بزرگان». حوزه. 
  8. الثوره العراقیه و رساله الاسلام، شماره ۱، سال ۶.
  9. رسول جعفریان، تشیع در عراق مرجعیت و ایران ص 71-73، 1386
  10. نایینی، مهدی، گذری بر شخصیت علمی، اخلاقی و سیاسی میرزای نائینی (۲۰ صفحه - از ۳۷۵ تا ۳۹۴)مجله آموزه، پاییز 1383 - شماره 5،

منابع[ویرایش]

  • جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم. گلشن ابرار. ج ۲، چ ۳، نشر معروف، قم: ۱۳۸۵.

پیوند به بیرون[ویرایش]