سید محمدرضا گلپایگانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمدرضا گلپایگانی
زادروز ۹ ذی القعده ۱۳۱۶ ه. ق
گوگد گلپایگان
درگذشت ۸ آذر ۱۳۷۲ه. ش
آرامگاه قم
محل زندگی قم
شاگرد مرتضی حائری یزدی، مرتضی مطهری، سید محمد علی قاضی طباطبایی، سید محمد حسینی بهشتی، ­سید اسدالله مدنی، محمد مفتح، علی قدوسی، علی مشکینی، محمدصالح کمیلی، سید علی محمد دستغیب، علی اکبر هاشمی رفسنجانی، احمد جنتی، مرتضی مقتدائی، علی پناه اشتهاردی، لطف‌اللّه صافی گلپایگانی، سید هادی غضنفری، سید محمدعلی علوی گرگانی، ناصر مکارم شیرازی، سید کاظم نورمفیدی و...
استاد سیدمحمدحسن خوانساری، ­محمد تقی گوگدی، حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، محمدحسین غروی اصفهانی، آقا ضیاء عراقی، سیدابوالحسن اصفهانی، شیخ محمدرضا اصفهانی نجفی، میرزا محمدرضا باقر گلپایگانی
نقش‌های برجسته مرجع تقلید
آثار افاضة العوائد، حاشیه بر عروة­الوثقی، ارشاد المسائل، هدایة العباد، رساله فی عدم­ تحریف ­القرآن، توضیح­ المسائل

سید محمدرضا گلپایگانی (۱۳۱۶ ه. ق ـ۱۴۱۴ ه. ق) از مراجع تقلید و عالمان شیعه در دوران معاصر بود که پس از مرگ بروجردی، به مرجعیت رسید.

وی از زمره مخالفین رژیم پهلوی و از همراهان روح‌الله خمینی بود که پس از تبعید وی به عراق، بیانیه‌ها، اعلامیه‌ها، تلگراف‌ها و سخنرانی‌هایی در حمایت از خمینی و انقلاب اسلامی ایراد کرد.

تأسیس بیمارستان آیت الله گلپایگانی ، مدارس علمیه، دارالقرآن الکریم و مجمع اسلامی لندن از فعالیت‌های عام‌المنفعه این مرجع تقلید بود.

زندگی‌نامه

سید محمدرضا گلپایگانی در نهم ذیقعده­ سال ۱۳۱۶ ه. ق در روستای گوگد واقع در پنج کیلومتری شهرستان گلپایگان متولد شد. وی زمانی که دو سال و نیم بیشتر نداشت، مادرش را از دست داد و در سن نه سالگی در سوگ از دست دادن پدر نشست. او در هجدهم آذر ۱۳۷۲ ه. ش برابر با ۲۴ جمادی الثانی ۱۴۱۴ ه. ق در شهر قم درگذشت.[۱]

تحصیلات و اساتید

سید محمدرضا تحصیلات خود را از گوگد آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل عازم گلپایگان شد. در گلپایگان دروس سطح را فرا گرفت سپس برای تکمیل تحصیلات خود به اراک مهاجرت کرد. زمانی­ که شیخ عبدالکریم حائری و فرزندش مرتضی حائری یزدی به­ همراه سید محمد تقی خوانساری به ­قصد زیارت آستانه فاطمه معصومه سلام الله از اراک به ­سمت قم حرکت کردند، با درخواست­‌های مردم و علماء این شهر مبنی بر ماندن در قم مواجه شدند که به­ همین جهت در قم ساکن شدند. به دنبال اقامت حائری در شهر قم، گلپایگانی و جمعی دیگر به ­دعوت رسمی استادشان حائری به ­سوی این شهر حرکت کردند و در مدرسه­ فیضیه ساکن شدند و به­ تحصیل خود ادامه دادند.[۲] او مدت چند ماهی را در شهر نجف و در کنار کسانی چون محمدحسین غروی اصفهانی سپری کرد، اما قم به ­عنوان محل اصلی تحصیل وی بود. او در ۲۴ سالگی به درجه­ اجتهاد رسید. از جمله استادان او می‌توان به کسان زیر اشاره کرد:[۳]

شاگردان

تعداد زیادی از طلاب در درس وی شرکت می­‌کردند که برخی از آنها عبارتند از:[۴]

آثار علمی

آثار به جای مانده از وی شامل کتب و تألیفاتی به شرح زیر است:

  • افاضة العوائد
  • حاشیه بر وسیلة­النجاه
  • حاشیه بر عروة­الوثقی
  • مجمع­ المسائل
  • ارشاد المسائل
  • هدایة العباد
  • کتاب­ الطهاره
  • الهدایه الی من له ­الولایه
  • کتاب­ القضاء
  • بغیة­الطالب فی شرح­ المکاسب
  • الدر­المنضود فی احکام­ الحدود
  • نتایج­ الافکار فی­ نجاسة­الکفار
  • کتاب­ الحج، رساله محرمات بالسبب
  • رساله فی عدم­ تحریف ­القرآن
  • صلاة­الجمعه و عیدین، مناسک حج
  • احکام عمره، احکام­ النساء
  • مختصرالاحکام
  • توضیح­ المسائل

اندیشهٔ سیاسی

از نظر وی در زمان غیبت در صورت امکان باید حکومت اسلامی تشکیل شود. وی در کتاب مجمع المسائل به تلازم اعتقاد به ولایت ائمه و ضرورت تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت اشاره می‌کند و در ترسیم شکل حکومت، عنصر ولایت فقیه را بعنوان اصلی‌ترین نسخه نظام اسلامی معرفی می‌کند.[۵] وی تأکید می‌کند که اختیار فقیهان عادل فراتر از چارچوب احکام شرعی اولیه و ثانویه نیست. وی ولایت مطلقه فقیه را نمی‌پذیرد[۶]

دیگر فعالیت‌ها

او فعالیت‌های فرهنگی دیگری نیز داشت که از آن جمله می‌توان به تأسیس این مراکز اشاره کرد:

  • مراکز درمانی و بهداشتی از جمله بیمارستان آیت الله گلپایگانی در شهر قم و شهر گوگد (یکی از مناطق شهرستان گلپایگان).
  • خانه عالم در نقاط مختلف.
  • دارالقرآن الکری.
  • مدرسه و کتابخانه آیت الله گلپایگانی.
  • مرکز معجم المسائل الفقهیة.
  • بیمارستان زنان و زایشگاه حضرت ولی عصر عج.
  • دارالایتام.
  • مؤ سسه خیریه حضرت ولی عصر عج.
  • چندین مدرسه علمیه.[۷]

درگذشت

گلپایگانی روز پنجشنبه هجدهم آذر ۱۳۷۲ ه. ش برابر با ۲۴ جمادی الثانی ۱۴۱۴ ه. ق در شهر قم درگذشت. از سوی دولت هفت روز عزای عمومی و یک روز تعطیل اعلام گردید. پیکر او روز جمعه ابتدا در شهر تهران با حضور سید علی خامنه‌ای و مردم تشییع شد و سپس روز شنبه در قم تشییع و نماز به امامت لطف‌الله صافی گلپایگانی (دامادش) بر وی خوانده شد و در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه در کنار دیگر مراجع تقلید به خاک سپرده شد.

پانویس

  1. سایت شخصیت نگار.
  2. استادی، یادنامه حضرت آیةاللّه العظمی اراکی، ص 54 - 64
  3. سایت شخصیت نگار.
  4. سایت شخصیت نگار.
  5. هاشمیان فر، گونه شناسی رفتار سیاسی مراجع تقلید شیعه، ص ۱۳۱.
  6. هاشمیان فر، گونه شناسی رفتار سیاسی مراجع تقلید شیعه، ص ۱۳۳
  7. پایگاه اطلاع رسانی حوزه.

منابع

پیوند به بیرون