سید محمدمهدی بحرالعلوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمدمهدی بحرالعلوم
سید محمدمهدی بحرالعلوم.jpg
شناسنامه
نام کامل سید محمدمهدی بحرالعلوم
لقب علامه بحرالعلوم
نسب سادات بروجردی
تاریخ تولد ۱۱۵۵ ق.
زادگاه کربلا عراق
محل تحصیل کربلا و نجف
محل زندگی عراق
محل مرگ ۱۲۱۲ ق. نجف
مدفن نجف
اطلاعات علمی
شاگردان جعفر کاشف‌الغطا
ملا احمد نراقی
تالیفات متعدد

سید محمدمهدی بحرالعلوم (۱۱۵۵ ق. کربلا - ۱۲۱۲ ق. نجف) که با عناوین سید بحرالعلوم، علامه بحرالعلوم و بحرالعلوم هم شناخته می‌شود یکی از علمای دینی و فقیهان شیعه و از مهادی اربعه-چهار مرجعی که نامشان مهدی بود(میرزا مهدی بحرالعلوم.میرزا مهدی شهرستانی.میرزا مهدی نراقی.میرزا مهدی مشهدی) در قرن دوازدهم و سیزدهم هجری بود. وی اشعاری به زبان عربی هم دارد. وی از مراجع تقلید و از عرفای بنام شیعه بود که معمولاً وی را از پیشتازان عارفان متشرع معاصر شیعه می دانند.

زندگی نامه[ویرایش]

سید محمدمهدی فرزند سید مرتضی فرزند سید محمد بروجردی از سادات بروجردی است. پدر وی به همراه خانواده به عتبات مهاجرت کرد و سید مهدی در سال ۱۱۵۵ قمری در کربلا به دنیا آمد. در همین شهر کودکی و نوجوانی خود را گذراند و در حوزه دینی کربلا، مقدمات نحو و صرف و ادبیات و منطق و فقه و اصول را از پدر خود و سایر مدرسان آنجا فرا گرفت. در سنین نوجوانی دروس حوزوی را نزد پدر خود و هـمچنین محمدباقر وحیدبهبهانی ، شیخ یوسف بحرانی و سید حسین خوانساری (فرزند آیت‌الله سید ابوالقاسم جعفر خوانساری میرکبیر)گذراند و به درجه اجتهاد نائل شد. وی یکی از جمله بزرگانی است که در اوج قله عرفان تاریخ تشیع قرار دارد و در این زمینه رساله ای مشهور در سیر و سلوک عرفانی به وی منسوب است.

در جوانی به نجف رفت و در آنجا به دلیل انجام کارهای عمومی و عام المنفعه از شهرت و نفوذ اجتماعی زیادی برخوردار شد. وی سپس به ایران مهاجرت کرد و چندسالی در مشهد بود و پس از آن مجدداً به عراق بازگشت. وی در سال ۱۲۱۲ قمری در نجف درگذشت و همانجا دفن شد.

امـا ایـنـکـه چـرا بـه او بحرالعلوم گفته اند، مورخین نقل کرده اند که سید مهدی برای شاگردی از محضر درس فیلسوف بزرگ ، میرزا سید محمدمهدی اصفهانی خراسانی ملقب به شهید رابع به خراسان سفر کرد و مدت شش سال آنجا اقامت گزید ، با اینکه هر دو زمانی از شاگردان آقا وحید بهبهانی در نجف بودند. بالاترین بهره ها را از استاد خود گرفت و شهید رابع که از هوش سرشار شاگردش شگفت زده شده بود، روزی در اثنای درس خطاب به او گـفـت : انما انت بحرالعلوم ( براستی تو دریای دانشی ) و از آن زمان سید به بحرالعلوم مشهور شـد و امـروز خـانـواده بـحـرالـعـلـوم از خـانـواده های معروف و مشهور نجف اشرف می باشند و چهره های شاخصی در علم و عمل در بین آنان وجود دارد.

از افراد شاخصی که از سوی سید ، دارای اجازه شدند میتوان به آیت‌الله سید ابولقاسم موسوی خوانساری(فرزند علامه سید حسین خوانساری،استاد سید) اشاره کرد.

آیت الله سید محمدباقر خوانساری صاحب روضات الجنات در این باره نوشته است: برای سید همین افتخار بس که کسی قبل و بعد او به این لقب مشهور نشد.

آثار[ویرایش]

بحرالعلوم دارای تالیفات ارزنده‌ای در علوم مختلفه می‌باشد که چند نمونه ذکر می‌شود:

  1. مصابیح، کتابی ارزنده در فقه (در عبادات و معاملات)؛
  2. الدره النجفیه، منظومه‌ای در فقه، مشتمل بر دو هزار بیت شعر که چندین بار تفسیر و شرح شده است.از جمله شروح: کتاب المواهب السنیه اثر "آیت الله سید محمود طباطبایی بروجردی"
  3. مشکاه الهدایه، شاگردش مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطا، به امر استاد بر آن شرحی نوشته است.
  4. الفوائد الاصولیه؛
  5. حاشیه علی طهاره شرائع المحقق الحلی؛
  6. الفوائد الرجالیه پیرامون علم شامخ رجال؛
  7. رساله فی الفرق والملل؛
  8. تحفه الکلام فی تاریخ مکه و بیت الله الحرام؛
  9. شرح باب‌الحقیقه والمجاز؛
  10. قواعد احکام الشکوک؛
  11. الدرة البهیه فی نظم بعض المسائل الاصولیه؛
  12. دیوان شعری که دارای بیش از یک هزار بیت می‌باشد.
  13. کتاب صلوه
  14. رجال
  15. اجازات
  16. فوائد اصولیه
  17. ارجوزه
  18. رساله‌ای منسوب به ایشان در سیر و سلوک
  19. دیوان اشعار[۱]

شاگردان[ویرایش]

فهرست برخی از شاگردان علامه[۲]:

نزدیکان[ویرایش]

وی برادر آیت‌الله حاج سید جواد طباطبایی بروجردی جد اعلی آیت‌الله سید حسین طباطبایی بروجردی و همچنین عموی پدر آیت‌الله سید محمود طباطبایی بروجردی بوده است.

وفات[ویرایش]

سرانجام میرزا مهدی بحرالعلوم در سال ۱۲۱۲ق فوت نمودو بعد از تشییع با شکوه ونماز خواندن میرزا مهدی شهرستانی بر جنازه وی در مقبره شیخ طوسی در نجف دفن گردید.

پانویس[ویرایش]

  1. حزین بروجردی، حسین. تذکره حزین: دورنمایی از شهرستان بروجرد. (بی جا): مجمع متوسلین به آل محمد (ص)، 1380.
  2. کتاب گلشن ابرار ، نویسنده: نورالدین علیلو
  3. محمد باقر موسوی خوانساری، روضات الجنات، ج ۷، ص ۱۴۵، انتشارات اسماعیلیان.