سید ابوالقاسم دهکردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سید ابوالقاسم دهکردی
آیت الله سید ابوالقاسم دهکردی
شناسنامه
لقب آیت‌الله العظمی
تاریخ تولد ۱۲۳۴
زادگاه شهرکرد ایران
محل تحصیل اصفهان، نجف
محل زندگی قم
محل مرگ ۱۳۱۵ اصفهان، ایران
مدفن در جوار مقبره زینب بنت موسی بن جعفر، اصفهان
اطلاعات علمی

سید ابوالقاسم حسینی دهکردی اصفهانی (۱۲۳۴ شهرکرد - ۱۳۱۵ اصفهان) از فقها و رجال حدیث و روحانیون برجسته ایران محسوب می‌شوند.

ولادت[ویرایش]

سید ابوالقاسم نجفی دهکردی در ماه رجب ۱۲۷۲ قمری (برابر با ۱۲۳۴ خورشیدی) در شهرکرد قدیم (دهکرد) دیده به جهان گشود.[۱] وی دومین فرزند حجت‌الاسلام سید محمدباقر بن سید ابراهیم معروف به ملا ابراهیم دهکردی است. پدرش در بین مردم شهرکرد به فردی با تقواو با خدا مشهور بود. اجداد وی به علی بن حسین امام چهارم شیعیان منتسب هستند.[۲]
سید ابوالقاسم دوران نوجوانی و جوانی از آخوند ملا محمدحسن اصفهانی مشهور به "کوهی"، دایی خود (که پرورش یافته مکتب حکیم سبزواری بود) استفاده کرد.[۲]

تحصیلات[ویرایش]

وی در مکتب‌خانه و مدرسه امامیه دهکرد تحصیل خود را آغاز کرد و سپس برای ادامه تحصیل به اصفهان عزیمت کرد و در حوزه علمیه صدر بازار آن شهر، از استادان پرآوازه آن عصر نظیر آیات و حجج اسلام آقا میرزا ابوالمعالی کلباسی، آقا میرزا محمدحسین نجفی، آخوند ملا محمد باقر فشارکی، آخوند ملاحسین نوری، حاج اسماعیل درکوشکی و حاج شیخ محمدباقر نجفی اصفهانی و ملا اسماعیل حکیم و دیگران تحصیل نموده و بهره‌های وافر برد. در آن زمان هنوز حوزه علمیه قم رونق نگرفته بود.
وی در حوزه‌های علمیه سامرا و نجف به مدت حدود هفت سال طول به افزایش اندوخته‌های علمی و ارتقا به مقامات فقهی و اصولی پرداخت.[۲]

مرجعیت[ویرایش]

وی مورد وثوق مردم در استان چهارمحال و بختیاری، اصفهان، و نقاط هم جوار قرار گرفت که اکثریت اهالی این نقاط وی را مرجع تقلید خویش قرار دادند و رساله عملیه ایشان حاوی فتاوی فقهی به نام هدایه الانام مکرر چاپ شد و در دسترس مقلدین او قرار گرفت.[۲]

اعلامیه پنج ماده‌ای[ویرایش]

ابوالقاسم دهکردی طی یک اقدام بدیع در اواسط جمادی‌الاول ۱۳۲۴ و در آستانه مهاجرت علمای تهران به قم (مهاجرت کبری)[۳]، به همراهی ۱۳ نفر از علمای طراز اول اصفهان[۴] از جمله آقا نجفی اصفهانی، حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی، محمدحسین فشارکی، شیخ مرتضی ریزی، میرزا محمدتقی مدرس، سیدمحمدباقر بروجردی، میرزا محمدمهدی جویباره‌ای، میرزا ابوالقاسم زنجانی، آقامحمدجواد قزوینی و رکن‌الملک شیرازی موارد زیر را متعهد شدند:

این خدام شریعت مطهره با همراهی جناب رکن‌الملک، متعهد و ملتزم شرعی شده‌ایم که مهما امکن بعد ذلک تخلف ننماییم، فعلاً ۵ فقره است:

  • اولاً: قبالجات و احکام شرعیه از شنبه به بعد روی کاغذ ایرانی بدون آهار نوشته شود. اگر بر کاغذهای دیگر نویسند، مهر ننموده و اعتراف نمی‌نویسیم. قباله و حکمی هم که روی کاغذ دیگر نوشته بیاورند و تاریخ آن بعد از این قرارداد باشد، امضا نمی‌نماییم. حرام نیست کاغذ غیر ایرانی و کسی را مانع نمی‌شویم؛ ماها به این روش متعهدیم.
  • ثانیاً: کفن اموات، اگر غیر از کرباس و پارچه اردستانی یا پارچه‌های دیگر ایرانی باشد، متعهد شده‌ایم بر آن میت، ماها نماز نخوانیم. دیگری را برای اقامه صلوة بر آن میت بخواهند ماها را معاف دارند.
  • ثالثاً: ملبوس مردانه جدید، که از این تاریخ به بعد دوخته و پوشیده می‌شود، قرار دادیم مهما امکن، هر چه بدلی در ایران یافت می‌شود، لباس خودمان را از آن منسوخ نماییم و منسوخ غیر ایرانی را نپوشیم و احتیاط نمی‌کنیم و حرام نمی‌دانیم لباس‌های غیر ایرانی را، اما ماها ملتزم شده‌ایم حتی‌المقدور بعد از این تاریخ ملبوس خود را از منسوج ایرانی بنماییم. تابعین ماها نیز کذلک و متخلف توقع احترام از ماها نداشته باشد. آنچه از سابق پوشیده و داریم و دوخته، ممنوع نیست استعمال آن.
  • رابعاً: مهمانی‌ها بعد ذلک ولو اعیانی باشد، چه عامه، چه خاصه، باید مختصر باشد یک پلو و یک خورش و یک افشره. اگر زاید بر این کسی تکلف دهد، ماها را به محضر خود وعده نگیرد. خودمان نیز به همین روش مهمانی می‌نماییم. هر چه کمتر و مختصرتر از این تکلف کردند، موجب مزید امتنان ماها خواهد بود.
  • خامساً: وافوری و اهل وافور را احترام نمی‌کنیم و به منزل او نمی‌رویم زیرا که آیات باهره: «إِنَّ الْمُبَذِّرِینَ کَانُوا إِخْوَانَ الشَّیَاطِینِ» «وَلا تُسْرِفُوا اِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُسْرِفِینَ» «وَلا تُلْقُوا بِأَیْدِیکُمْ إِلَی التَّهْلُکَه» و حدیث «لاضرر و لاضرار» ضرر مالی و جانی و عمری و نسلی و دینی و عرضی و شغلی آن محسوس و مسری است و خانواده‌ها و ممالک را به باد داده. بعد از این هر که را فهمیدیم وافوری، به‌نظر توهین و خفت می‌نگریم.[۵]

آثار[ویرایش]

برخی از آثار وی در علوم اسلامی عبارتند از:

  1. منبرالوسیله (این کتاب اخیراً به اهتمام مجید جلالی دهکردی در قم چاپ شده‌است)
  2. السوانح و اللوائح (تاریخ اقامت وی در شیراز)
  3. حاشیه بر تفسیر صافی و حاشیه بر وافی
  4. شارات السالکین یا واردات غیبیه
  5. جنّت المأوی در اخلاق
  6. حاشیه بر جامع عباسی
  7. ذخیره‌ای در ادعیه و ختومات
  8. رساله عملیه جهت مقلدین به نام هدایه الانام
  9. شرح فارسی بر کتب من لایحضره الفقیه[۲]

سید ابوالقاسم دهکردی از رجال حدیث محسوب می‌شد و دانشورانی چون امام خمینی، مرعشی نجفی، سید حسین طباطبایی بروجردی، سید محمدتقی موسوی احمدآبادی، آقا رحیم ارباب و معلم حبیب‌آبادی از وی اجازه نقل حدیث و اجتهاد دریافت کرده‌اند.[۶]

درگذشت[ویرایش]

سرانجام وی در سن ۸۱ سالگی در شب یکشنبه ششم شوال سال ۱۳۵۳ هجری قمری (برابر با ۱۳۱۵ ه. ش) درگذشت و در جوار مقبره زینب بنت موسی بن جعفر در اصفهان به خاک سپرده شد.[۱]

در حال حاضر مسجدی به نام وی در کنار امامزاده زینبیّه اصفهان برپاست که مورد توجه مردم می‌باشد. در میانه خیابان عبدالرزاق اصفهان کوچه بن بستی به نام امیرحسین دیانی - که قبلاً آیت‌الله دهکردی نام داشته - قرار دارد که در حال حاضر منزل سیدابوالقاسم دهکردی در آن واقع شده‌است که به همان صورت اولیه و سبک و سیاق دوران حیات وی حفاظت گردیده‌است.[۷]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ صدا و سیمای مرکز چهارمحال و بختیاری
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ اندیشه قم
  3. موسی نجفی، حکم نافذآقانجفی، صفحه۱۸۴
  4. عبدالمهدی رجایی، تاریخ مشروطیت اصفهان، صفحه۲۱۷
  5. روزنامه حبل المتین کلکته، سال ۱۴، ش ۲، ۱۹ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴
  6. تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان در دو قرن اخیر، ج ۲، ص ۲۲۷؛ الاجازات الکبیره، آیت‌الله مرعشی نجفی، ص ۱۷؛ القبسات، عادل علوی، ص ۴۰؛ فصلنامه بام ایران، شماره ۵ و ۶، ص ۸ و آفتاب علم، ص ۳۶ و ۳۷.
  7. فصلنامه بام ایران، ص ۷.