جهانگیرخان قشقایی

حکیم و عارف میرزا جهانگیرخان قشقایی
اطلاعات شخصی
زاده	۱۲۴۳ قمری (حدود ۱۲۰۶ خورشیدی) دهاقان، اصفهان، ایران
درگذشته	۱۳ رمضان ۱۳۲۸ قمری (شهریور ۱۲۸۹ خورشیدی) اصفهان، ایران
محل دفن	تخت فولاد، اصفهان
دین	اسلام
محل اقامت	اصفهان
دوران	سدهٔ ۱۳ و ۱۴ قمری
مذهب	شیعه
تحصیلات	حوزه علمیه اصفهان
پیشه	فقه، حکمت و عرفان
مرتبه
استادان	محمدرضا قمشه‌ای محمدحسن نجفی
شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی سید حسن مدرس رحیم ارباب آقا ضیاءالدین عراقی میرزا علی آقا شیرازی
تأثیرپذیرندگان مرتضی مطهری

میرزا جهانگیرخان قشقایی (زادهٔ ۱۲۴۳ قمری در دهاقان – درگذشتهٔ ۱۳ رمضان ۱۳۲۸ قمری در اصفهان) فقیه، فیلسوف و عارف شیعه و از استادان برجستهٔ حوزه علمیه اصفهان در سدهٔ سیزدهم و چهاردهم قمری بود. او بیش از چهار دهه در مدرسهٔ صدر بازار اصفهان به تدریس فلسفه و به‌ویژه حکمت متعالیهٔ ملاصدرا پرداخت و شاگردان بسیاری تربیت کرد.

زندگی‌نامه

جهانگیرخان قشقایی در سال ۱۲۴۳ قمری در دهاقان (از توابع شهرضا در استان اصفهان) به دنیا آمد. به همین سبب مردم اصفهان او را «دهاقانی» نیز می‌نامیدند. پدرش محمدخان از ایل قشقایی، طایفهٔ دره‌شوری و تیرهٔ جانبازلو بود و مادرش از خان‌زادگان سمیرم به‌شمار می‌رفت. او سال‌های نخست زندگی را همراه با کوچ ایل گذراند و در این دوران نزد معلمی خصوصی به آموختن ادامه داد.

ورود به اصفهان و تحصیل

بنا بر روایت مشهور، جهانگیرخان در حدود چهل‌سالگی برای فروش محصولات کشاورزی یا تعمیر تار خود به اصفهان رفت. در آنجا با دیدن رونق درس و بحث در مدرسهٔ صدر و به تشویق فردی که گفته شده همای شیرازی بوده است، به تحصیل علوم دینی علاقه‌مند شد. او از ایل جدا گشت، در حجره‌ای در مدرسهٔ صدر ساکن شد و به فراگیری علوم دینی پرداخت.

استادان

مهم‌ترین استاد جهانگیرخان در فلسفه و عرفان، آقا محمدرضا قمشه‌ای بود. او فقه و اصول را نزد کسانی چون ملاحسین‌علی تویسرکانی و محمدحسن نجفی (صاحب جواهر) آموخت و طب را نزد ملا عبدالجواد تونی فراگرفت.

تدریس و شاگردان

جهانگیرخان پس از سال‌ها تحصیل، خود در مدرسهٔ صدر بازار اصفهان کرسی تدریس یافت و نزدیک به چهل سال در آنجا فلسفه و به‌ویژه حکمت متعالیهٔ ملاصدرا را درس داد؛ متن اصلی درس او شرح منظومهٔ ملاهادی سبزواری بود. شمار شاگردان او چندان زیاد بود که برخی جلسه‌هایش به مسجدهای اطراف مدرسه منتقل می‌شد. از میان شاگردان نامدار او می‌توان به سید ابوالحسن اصفهانی، سید حسن مدرس، حاج آقا رحیم ارباب، آقا ضیاءالدین عراقی، میرزا علی آقا شیرازی و سید جمال‌الدین گلپایگانی اشاره کرد.

ویژگی‌ها

درباره جهانگیرخان گفته‌اند که با وجود جایگاه علمی، همواره لباس سادهٔ ایلیاتی خود را نگاه داشت و جامهٔ رسمی روحانیان را بر تن نکرد. او در سراسر زندگی از سهم امام استفاده نکرد و معاش خود را از درآمد و اجاره‌بهای زمین‌هایش تأمین می‌کرد.

درگذشت

جهانگیرخان قشقایی در شب سیزدهم رمضان سال ۱۳۲۸ قمری (برابر با شهریور ۱۲۸۹ خورشیدی) در حدود ۸۵ سالگی در اصفهان درگذشت. پیکر او در گورستان تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.

یادبودها

یک مدرسه و یک میدان در دهاقان و خیابانی در سمیرم به نام او نامگذاری شده است. همچنین یکی از مدرسه‌های علمیهٔ تاریخی قم که به دستور سید حسین طباطبایی بروجردی بازسازی شد، به نام مدرسهٔ جهانگیرخان خوانده می‌شود.

منابع

• اسماعیلی، معصومه (۱۳۸۷). «قوت می بشکند ابریق را (۱۳ رمضان؛ سالروز درگذشت میرزا جهانگیرخان قشقایی)». مطالعات قرآنیِ نامه جامعه، شمارهٔ ۴۸، صص ۲۶–۲۷.
• «جهانگیرخان قشقایی»، ویکی فقه.