سید تقی طباطبایی قمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سید تقی طباطبائی قمی
آیت الله سیدتقی طباطبائی قمی.jpeg
شناسنامه
نام کاملسید تقی طباطبایی قمی
لقبآیت‌الله‌العظمی ، فقیه سینه زنان عالم
نسبسادات طباطبائی
تاریخ تولد۱ اسفند ۱۳۰۱ درگذشت : ۶ آبان ۱۳۹۵
زادگاهمشهد ایران
محل تحصیلنجف، کربلا
محل زندگیقم
مدفننجف
اطلاعات آموزشی
استادانسید حسین طباطبایی قمی
سید محمدهادی میلانی
سید عبدالهادی شیرازی
شیخ حسین حلی
محمدکاظم شیرازی
سید ابوالقاسم خویی
شاگردانحسن نبوی مازندرانی
احمد طباطبائی تربتی
علی محسنی خوئی
علی مروجی قزوینی
زهیر یوسف الدرورة
حسین البدر
و …
تالیفاتتالیفات متعدد فقهی

سید محمد تقی طباطبایی قمی (متولد اسفند ۱۳۰۱ در مشهد، درگذشته ۶ آبان ۱۳۹۵ در کربلا) از مراجع تقلید شیعه بود.[۱][۲][۳] وی از شاگردان مشهور سید ابوالقاسم خویی به‌شمار می‌رفت که از او اجازه اجتهاد کتبی دارند.[۴] او از معدود مراجع تقلیدی به‌شمار می‌رفت که در مراسم‌های عزاداری سالروز شهادت ائمه شیعه برهنه می‌شد و سینه زنان عزاداری می‌کرد، طوری که به لقب (فقیه سینه زنان عالم) مشهور شد.

وی یکی از سه نفری بود که سید ابوالقاسم خویی در زمان حیات خویش، اجتهاد وی را به صورت کتبی اعلام و تأیید کرده بود و اجازه اجتهاد او نیز منتشر شد. صاحب خویی فرزند سید ابوالقاسم خویی نیز هم این مسئله را تأیید کرده‌است. دو نفر دیگر سید علی سیستانی و میرزا علی فلسفی بوده‌اند.[۵][۶]

وی در سن ۹۴ سالگی قم را ترک و عازم زیارت عتبات عالیات شد. او پس از زیارت شهرهای نجف، کاظمین و سامرا؛ رهسپار کربلا شد و در این شهر درگذشت. پیکر وی برای تشییع به نجف منتقل شد و در غرفه ۳۰ حرم علی بن ابی‌طالب امام اول شیعیان به خاک سپرده شد.[۷][۸][۹]

زندگی‌نامه[ویرایش]

سید تقی طباطبایی قمی (مشهور به حاج آقا تقی قمی) در اسفند ماه سال ۱۳۰۱ در شهر مشهد به دنیا آمد.

پدر او سید حسین طباطبایی قمی از مراجع تقلید به نام بود که در پی ابراز مخالفت با فرمان رضا شاه مبنی بر کشف حجاب اجباری زنان در سال ۱۳۱۴ خورشیدی (۱۹۳۶ میلادی) ناچار به ترک ایران و اقامت در عراق شد.[۱۰][۱۱]

برادر وی سید حسن طباطبایی قمی نیز از مراجع مطرح تقلید و منتقد نظریه ولایت فقیه بود که در سال ۱۳۸۶ در شهر مشهد درگذشت.[۱۲] همچنین وی دایی امام موسی صدر و باجناغ علامه امینی بود.[۴]

تحصیل[ویرایش]

وی مقدمات را نزد پدر خود سید حسین طباطبایی قمی فرا گرفت و سپس برای ادامه تحصیل به کربلا و نجف عزیمت کرد. وی چندین سال از محضر سید محمدهادی میلانی، سید عبدالهادی شیرازی، شیخ حسین حلی، محمدکاظم شیرازی و به خصوص سید ابوالقاسم خویی استفاده کامل نمود.[۴][۱۳]

اجتهاد[ویرایش]

بر طبق اسناد موجود سید ابوالقاسم خویی در زمان حیات و با وجود داشتن شاگردان زیاد، تنها برای سه نفر از شاگردانشان اجازه کتبی اجتهاد صادر کرد. نخستین اجازه به میرزا علی فلسفی در ذی القعده ۱۳۸۰ هجری قمری اختصاص داشت. دومین اجازه کتبی در ذی الحجه همان سال به سید علی سیستانی داده شد و اجازهٔ سوم نیز برای سید تقی طباطبایی قمی ابلاغ کتبی شد.[۵][۱۴]

تدریس[ویرایش]

پس از رسیدن به درجات عالی اجتهاد، وی به تدریس متون فقه و اصول در نجف پرداخت و سپس در مسجد هندی در حوزه علمیه نجف شروع به تدریس خارج فقه و اصول کرد. در پی اخراج تعداد کثیری از روحانیان بزرگ توسط رژیم بعث عراق از نجف، وی نیز به ناچار در سال در سال ۱۳۵۹ مجبور به ترک نجف شد. وی سپس به شهر قم رفت و مشغول به تدریس فقه و اصول در حوزه علمیه قم شد؛ و از آن تاریخ تا زمان مرگ همچنان در شهر قم سکونت داشت.[۱۵][۱۶]

تالیفات[ویرایش]

وی تالیفات متعددی بر جای گذاشته‌است که عمدتاً به زبان عربی نوشته شده‌است و تعدادی از آنها به زبانهای فارسی و انگلیسی هم برگردانده شده. در زیر عناوین تعدادی از کتابهای وی آمده‌است:[۱۷][۱۸]

انتشار مجموعه گفتار[ویرایش]

در سال ۱۳۶۳ و به همت عباس حاجیانی دشتی، مجموعه گفتارهای سید تقی طباطبایی قمی در کتابی تحت عنوان درسهایی از شفاعت منتشر شد. این کتاب تاکنون چندین بار تجدید چاپ شده‌است.[۱۹]

شاگردان[ویرایش]

برخی از شاگردان مطرح وی در حوزه‌های علمیه قم و نجف به شرح زیر هستند.[۱۳][۲۰]

دیدگاه‌های سیاسی[ویرایش]

وی در زمره مراجع مستقل محسوب می‌شد، که علاقه چندانی به دخالت در امور سیاسی نداشت. او از جمله مراجع منتقد ولایت مطلقه فقیه بود، و در جریان سفر سید علی خامنه‌ای به قم در پاییز سال ۱۳۸۹ از جمله مراجع تقلیدی بود که از دیدار با وی خودداری کرد. حسین وحید خراسانی، سید محمدصادق روحانی و چندین تن دیگر از این‌جمله بودند.[۲۱] پیام تسلیت سیدعلی خامنه ای در هفتم آبان‌ماه (یک روز پس از درگذشت ایشان) منتشر شد.[۱]

دیدگاه‌های شخصی و فقهی[ویرایش]

با وجود داشتن تالیفات متعدد فقهی و مقلدین بسیار، وی مبادرت به ارائه رساله عملیه و تأسیس وبسایت شخصی نکرد. برخی از اعتقادات فقهی سید تقی طباطبایی قمی در مورد مسائل مختلف دینی در پایگاه خبری ردود عقائدیة آمده‌است.[۲۲]

او از جمله مراجع تقلید شیعه بود که در تمام طول سال مراسم عزای حسینی را در بیت خودش (در قم) و بیت برادرش سید حسن طباطبایی قمی (در مشهد) برگزار می‌کرد. شهرت ویژه وی در این بود که در روز عاشورا با درآوردن پیراهن و به صورت برهنه در جمع عزاداران حاضر می‌شد، و به سینه زدن و مرثیه خوانی در وصف اهل بیت می‌پرداخت.[۴][۲۳]

او قمه‌زنی در غم حسین بن علی را واجب کفایی می‌دانست و بر این اعتقاد بود که به کار بردن لفظ افراط و تفریط برای عزاداری حسین بن علی معنایی ندارد.[۲۴]

وی در زمره منتقدان تفکرات علی شریعتی محسوب می‌شد و برخی از تفکرات وی را مغایر با مبانی دین اسلام می‌دانست.[۲۵]

درگذشت[ویرایش]

وی در واپسین روزهای دهه دوم محرم ۱۴۳۸ هجری قمری قم را ترک و عازم زیارت عتبات عالیات در عراق شد. او پس از زیارت ائمه شهرهای نجف، کاظمین و سامرا؛ رهسپار کربلا شد. وی که سال‌ها با بیماری دست پنجه و نرم می‌کرد، در شامگاه ۶ آبانماه ۱۳۹۵ هجری شمسی (مصادف با ۲۵ محرم ۱۴۳۸) در سن ۹۴ سالگی در کربلا درگذشت. سپس پیکر وی برای تشییع به نجف منتقل شد و در غرفه ۳۰ حرم علی بن ابی‌طالب امام اول شیعیان (در حجره کناری محل دفن ابوالقاسم خویی) که به دستور سیدعلی سیستانی آماده شده بود پس از درگذشت سیدتقی طباطبایی قمی به او تخصیص یافت و در همان‌جا به خاک سپرده شد.[۷][۸][۹]

در پی درگذشت سیدتقی طباطبائی قمی مراجع تراز اول از جمله سید علی سیستانی،[۲۶] حسین وحید خراسانی،[۲۷] سید علی خامنه‌ای،[۲۸] سید موسی شبیری زنجانی،[۲۹] لطف‌الله صافی گلپایگانی،[۲۹] سید عبدالکریم موسوی اردبیلی،[۲۹] سید محمدصادق روحانی،[۳۰] سید صادق حسینی شیرازی،[۳۱] ناصر مکارم شیرازی،[۳۱] عبدالله جوادی آملی،[۳۱] بشیر نجفی،[۳۱] محمداسحاق فیاض،[۳۱] یوسف صانعی،[۳۲] اسدالله بیات زنجانی،[۳۳] سید محمدسعید حکیم،[۳۴] سید محمدتقی مدرسی،[۳۴] سید محمدعلی علوی گرگانی،[۲۹] حسین مظاهری،[۳۱] دیگر مراجع تقلید و بیوت مراجع راحل پیام تسلیت خود را به بیت طباطبائی قمی ابلاغ کردند.

همچنین پیام‌های تسلیت جداگانه‌ای از سوی رسای قوای سه‌گانه وقت؛ حسن روحانی،[۳۵] علی لاریجانی،[۳۶] صادق لاریجانی[۳۷] و سایر شخصیت‌های سیاسی و مملکتی به بیت ایشان ارسال شد.

به مناسبت درگذشت او درس‌های حوزه‌های علمیه نجف، قم و مشهد و برخی از کشورهای اسلامی تعطیل شد.[۳۸][۳۹][۴۰] نماز میت بر جنازه وی را فرزند بزرگش، سیدحسین در شهر نجف اشرف اقامه کرد.

همچنین مراسم مختلف عزاداری و ترحیم سید تقی طباطبائی قمی، از طرف مراجع عظام تقلید در نجف، قم و سایر شهرهای اسلامی برگزار شد.[۴۱][۴۲] و مراجع اعظام تقلید از جمله وحید خراسانی برای عرض تسلیت به بازماندگان خاندان قمی شخصاً به بیت وی حضور یافتند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دیدار حضرت آیت‌الله العظمی قمی با حضرت آیت‌الله العظمی شیرازی
  2. دیدار حضرت آیت‌الله العظمی صافی با حضرت آیت‌الله العظمی قمی
  3. سیدتقی طباطبائی قمی دار فانی را وداع گفت
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ به بهانه درگذشت آیت‌الله‌العظمی سیدتقی طباطبایی قمی - بیت مرجعیت سنتی
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ اجتهاد آیت‌الله العظمی خویی به آیت‌الله سید تقی قمی
  6. مرجعیت در گذشته ضوابط بیشتری داشت
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ حضرت آیت‌الله آقا تقی قمی درگذشت
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ تشییع وتدفین پیکر آیت‌الله طباطبایی قمی
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ با حضور علمای اعلام: مراسم تشییع پیکر آیت‌الله طباطبایی قمی در نجف و کربلا برگزار شد
  10. «علت نامگذاری ۲۱ تیر ماه به عنوان روز حجاب و عفاف». دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی کاشان. ۲۱ تیر ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ ژوئیه ۲۰۱۶.
  11. «آیة الله العظمی حاج حسین طباطبایی قمی». پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه. ۲۱ تیر ۱۳۹۴.
  12. آیت‌الله حسن قمی، مرجع منتقد ولایت فقیه درگذشت
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ آیت‌الله العظمی السید تقی الطباطبائی القمی قدس سره
  14. گفتگو با فرزند آیت‌الله العظمی خویی
  15. آیت‌الله طباطبایی قمی، دایی امام موسی صدر درگذشت + زندگینامه
  16. زندگینامه آیت‌الله سید تقی طباطبایی قمی
  17. تالیفات سید تقی طباطبایی قمی
  18. کتب سید تقی طباطبایی قمی
  19. درسهایی از شفاعت
  20. ترجمة موجزة للفقید الراحل آیت‌الله السید تقی القمی قدس سره
  21. بیانیه شماره ۱۴ مدرسین و طلاب قم و نجف(متقن)
  22. پاسخ به مسائل فقهی
  23. به مناسبت درگذشت آیت‌الله‌العظمی سیدتقی طباطبایی قمی - رحلت فقیه هویت‌گرا
  24. المرجع السید تقی القمی الطباطبائی دام ظله - مواکب التطبیر
  25. آراء المراجع والمجتهدین فی شریعتی وکتبه
  26. آیت‌الله العظمی سیستانی درگذشت آیت‌الله سید تقی طباطبایی را تسلیت گفتند
  27. حضور حضرت آیت‌الله وحید خراسانی دربیت آیت‌الله طباطبایی قمی
  28. رهبر انقلاب رحلت آیت‌الله حاج آقا تقی طباطبائی قمی را تسلیت گفتند
  29. ۲۹٫۰ ۲۹٫۱ ۲۹٫۲ ۲۹٫۳ پیام تسلیت آیات عظام شبیری زنجانی، صافی گلپایگانی، موسوی اردبیلی و علوی گرگانی در پی رحلت آیت‌الله طباطبایی قمی
  30. حضرت آیت‌الله سید محمد صادق روحانی، درگذشت آیت‌الله طباطبایی قمی را تسلیت گفت
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ ۳۱٫۲ ۳۱٫۳ ۳۱٫۴ ۳۱٫۵ پیام تسلیت آیات عظام صادق شیرازی، مکارم شیرازی، نجفی، فیاض، جوادی آملی و مظاهری در پی درگذشت آیت‌الله طباطبایی قمی
  32. حضرت آیت‌الله صانعی درگذشت آیت‌الله طباطبایی قمی را تسلیت گفت
  33. تسلیت آیت‌الله بیات زنجانی در پی درگذشت آیت‌الله طباطبایی قمی
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ حضرات آیات حکیم و مدرسی در پیام‌های جداگانه درگذشت حضرت آیت‌الله سیدتقی طباطبایی قمی را تسلیت گفتند
  35. رئیس‌جمهوری رحلت آیت‌الله حاج سیدتقی طباطبائی قمی را تسلیت گفت
  36. پیام تسلیت علی لاریجانی در پی درگذشت آیت‌الله طباطبایی قمی
  37. رئیس قوه قضاییه درگذشت آیت‌الله طباطبائی قمی را تسلیت گفت
  38. به مناسبت ارتحال آیت‌الله طباطبایی؛ دروس حوزه‌های عملیه نجف تعطیل شد
  39. به مناسبت ارتحال آیت‌الله طباطبایی قمی؛ دروس روز شنبه حوزه علمیه قم تعطیل شد
  40. به مناسبت رحلت آیت‌الله طباطبائی قمی؛ دروس سطح عالی حوزه علمیه خراسان تعطیل شد
  41. مراسم ختم آیت‌الله طباطبایی قمی از طرف مراجع نجف برگزار شد
  42. مراسم بزرگداشت آیت‌الله طباطبایی قمی در قم