تندیس‌های بودا در بامیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴°۴۹′۵۵.۳۵″ شمالی ۶۷°۴۹′۳۶.۴۹″ شرقی / ۳۴.۸۳۲۰۴۱۷° شمالی ۶۷.۸۲۶۸۰۲۸° شرقی / 34.8320417; 67.8268028

تندیس‌های بودا در بامیان
Afghanistan Statua di Budda 1.jpg
اطلاعات اثر
کشور افغانستان افغانستان
نوع فرهنگی
معیار ثبت i, ii, iii, vi
شمارهٔ ثبت ۲۰۸
منطقه آسیا-اقیانوس آرام
میراث در خطر؟ از سال ۲۰۰۳ میلادی
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۰۳ (طی نشست نامشخص)
میراث در خطر؟ از سال ۲۰۰۳ میلادی
منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

تندیس‌های بودا در بامیان تندیس‌های بزرگی که در دل کوه در استان بامیان افغانستان ساخته شده‌اند. این دو تندیس به بلندای ۵۳ متر و ۳۵ متر، در کنار مجموعه‌ای از بناهای تاریخی در این محل برای زمانی طولانی از جاذبه‌های اصلی گردشگری در افغانستان بودند.[۱] تندیس کوچکتر در سال ۵۰۷ میلادی و تندیس بزرگتر در سال ۵۵۴ میلادی ساخته شده‌است.[۲]

ماهیت[ویرایش]

نقاشی از تندیسهای بودا بامیان توسط الکساندر برنس, او آنها را در ۱۸۳۲ هنگام دیدن کردن بامیان دیده بوده است.

بزرگترین بت صلصال نام دارد به معنای گل خشکیده وبت دیگری شهمامه به معنای شهبانو نام دارد. به نظر احمد علی کهزاد گرچه در قرون نخست میلادی تا آمدن اسلام، بامیان مرکز فرهنگی و دینی بوداییان بوده است اما تندیس‌های ایستاده چندان ربطی به بودا ندارند، زیرا انها قطعا چهره یک مرد و زن را نمایش می‌دهند در حالی که بودا هیچگاه در کنار همسرش دیده نشده است.[نیازمند منبع] نظریه دیگری که منجر به بودای بودن تندیس‌ها شده است به اینصورت است که چون بت صلصال کوچکتر از اندازهٔ که می‌خواستند شد به ناچار در کنارش شهمامه را تراشیدند.[نیازمند منبع]

پیشنه[ویرایش]

گفت‌های زیادی در مورد ساخت مجسمه‌های بودا در بامیان وجود دارد. باستان شناسان می‌گویند احتمالان این بناها در بین سال‌های ۳۰۰ و ۷۰۰ میلادی ساخته شده‌است. بعضی‌ها هم با دقت بیشتر می‌گویند که مجسمه بزرگ بودا (۲۳ متر) در قرن پنجم میلادی و مجسمه کوچک درنیمه دوم قرن سوم میلادی ساخته شده و دکورهای اطراف آن از جمله آشیانه‌ها در قرن بعدی تراشیده شده‌اند.

تخریب[ویرایش]

تندیس‌های بودا درسال ۱۹۶۳ وسال ۲۰۰۸ پس ازتخریب شدن
بودا کوچک در سال ۱۹۷۷

سرانجام در روز نهم مارچ سال ۲۰۰۱ میلادی مطابق با(۱۳۷۹ خورشیدی) نیروهای طالبان به فتوای ملامحمد عمر به روی مجسمه‌های غولپیکربامیان آتش گشودند تا در شامگاه یازده مارچ از صلصال و شهمامه تنها دو حفره باقی ماند. تندیس‌های بودا در بامیان، تا قبل از آنکه در زمان حاکمیت طالبان تخریب شوند، بزرگ‌ترین تندیس‌های بودا و بلندترین مجسمه‌های سنگی در جهان به شمار می‌آمدند. به باور برخی از کارشناسان مجسمه‌های بودا دربامیان اگر تا دیروز نمادی از دیرینه تاریخی در این سرزمین بوده امروز یادگار سالهای حاکمیت افراط گرایی مذهبی در این کشور است حرکتی که جهان را تکان داد ‏‎[۱] یونسکو این اقدام طالبان را «دهشت افکنی فرهنگی» نامید.[۳]

تخریب‌ها در طول تاریخ[ویرایش]

پیش از طالبان نیز، مجسمه‌های تاریخی بودا ضربه‌های فراوانی دیده بود. مسلمانان عرب اولین بار در زمان حجاج بن یوسف بر بامیان تسلط یافتند وتعداد زیادی از معابد و مجسمه‌های آنرا با زیور آلات و اشیای قدیمی را به غنیمت بردند. آنها معبد طلایی بیت الذهب و روکش طلایی صورت پیکره‌های بامیان را از بالای پیشانی بطرف پایین تراشیدند تا از حالت بت بودن خارج شود. چنگیز خان درسال ۱۲۲۲، اورنگ زیب در سال ۱۶۸۹ و عبدالرحمان خان در سال ۱۸۹۲ میلادی هر کدام به نوبه خود برای تخریب این دو مجسمه تلاش کردند و بر پیکر انها صدماتی وارد ساختند.[نیازمند منبع] در آغاز دهه نود میلادی نیز در جریان جنگهای داخلی مجاهدین افغان، مجسمه‌های بودا، از آسیب مصون نماند.

سرچشمه‌ها[ویرایش]

منابع[ویرایش]