دزدسالاری

شاخص فساد در کشورهای جهان

این مقاله بخشی از سلسله مقاله‌های سیاسی است.
شیوه‌های حکومت
ساختار قدرت
کنفدراسیون فدرال فرا دستی امپراتوری حکومت متمرکز
منبع قدرت
دموکراسی مستقیم نیابتی سایر انواع
پادشاهی پادشاهی مشروطه پادشاهی مطلقه
اشراف‌سالاری نخبه‌سالاری خونتا زرسالاری ارتش‌سالاری تایموکراسی
اقتدارگرایی یکه‌سالاری خودکامگی دیکتاتوری تمامیت‌خواهی
سایر آنارشی آنوکراسی کریتارشی جمهوری حاکمیت دینی
درگاه سیاست

در سیاست اصطلاح دُزدسالاری به دولتی اشاره دارد که عامه مردم را فدای افزایش ثروت و قدرت سیاسی شخصی طبقه حاکم می‌کند. دزدسالاری معمولا با اختلاس در بودجه‌های دولتی همراه است.

دزدسالاری بیشتر در کشورهای جهان سوم رخ می‌دهد؛ کشورهایی که اقتصادشان بیشتر برپایه استخراج منابع و اقتصاد رانتی می‌چرخد.

جرج بوش، رئیس جمهور پیشین ایالات متحده در سال ۲۰۰۸ تلاش کرد تا مبارزه با فساد دولتی را به عنوان یک مسئله اولویت‌دار در دستور کار نشست گروه هشت در سن پترزبورگ روسیه قرار دهد، و کمی بعد در سال ۲۰۰۶، ایالات متحده «راهبرد ملی بین‌المللی ساختن اقدامات بر ضد دزدسالاری» را اعلام نمود.

اثرات دزدسالاری

حکومت دزدسالار تاثیر بسیار نامطلوبی در اقتصادسیاسی و حقوق مدنی می گذارد. و باعث الگو برداری طبقات مختلف اجتماع از روسا و رهبران دزدسالار و سرایت فساد به سایر طبقات اجتماع نیز میشود. واقعیت این است که در دنیای امروز فساد مالی می تواند از حاکمان دزدسالار یک کشور به مردم آن سرایت کند و به عنوان هنجاری اجتماعی رواج یافته و نهادینه شود. به طوری که اقشار اجتماع از آنجا که می بینند حاکمان دولت غرق در فساد مالی هستند، به فکر سوء استفاده از موقعیتهای شخصی یا اداری خود می افتند.
چون حکومتهای دزدسالار با روشهای پول‌شوئی یا سوء استفاده از ثروتهای عمومی یا وجوه حاصل از پرداختهای شهروندان، پول اختلاس می‌کنند، در نتیجه «رفاه» در زندگی شهروندان دچار تزلزل می‌شود. علاوه بر این، چون پولی که دزدسالاران سرقت می‌کنند، اغلب از بودجه‌ای است که برای امکانات عمومی مانند ساختن بیمارستان‌ها، مدارس، جاده‌ها، پارک‌ها و مانند آن اختصاص یافته است؛ این سرقت باعث کاهش رفاه عمومی می‌شود. دزدسالاران معمولاً (ولی نه همیشه) از دیکتاتورها هستند.

دزدسالاری گروهی یا سازمانی

در این شیوه یک گروه ذینفوذ در طبقه حاکم با تشکیل شرکت یا سازمان یا نهاد با غارت سرمایه های عموم بدنبال افزایش قدرت اقتصادی و قدرت سیاسی خود هستند.

در کشور ایران نهادها و شرکتهای شبه دولتی و برخی نهادهای اقتصادی موجود نیروهای مسلح از جمله سازمانهایی هستند که از سرمایه های عمومی بنفع خود استفاده میکنند.

نوشتار اصلی: کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین

در آذر ۱۳۸۸، در بزرگترین معامله تاریخ بورس ایران، بلوک سهام پنجاه به‌علاوه یک درصدی شرکت مخابرات ایران که قسمت اعظم سرمایه آن از پول ودیعه های پرداختی توسط مردم تهیه شده بود، توسط کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین که متشکل از برخی نهادهای اقتصادی - نظامی موجود در ایران میباشد، تصاحب گردید. در آذر ۱۳۸۹ هیات تحقیق و تفحص مجلس ایران، این فروش را صوری دانست.

دزد سالاری فردی

برخی از دیکتاتورها و سران حکومت‌های دزدسالار، بودجه‌های عمومی را به طور پنهانی به حساب‌های بانکی شخصی محرمانه خود در کشورهای بیگانه منتقل می‌کنند تا در صورت از دست دادن قدرت، در خارج از کشور به خوش‌گذرانی‌های خود ادامه دهند.

جستارهای وابسته

• فساد اداری
• فساد قانونی
• فساد سیاسی

منابع

• شرح قصهٔ آمریکا. (وب‌گاه دولت ایالات متحده). بازدید: اوت ۲۰۰۹.