شایسته‌سالاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ه م

شایسته‌سالاری (meritocracy) به شیوه‌ای از حکومت یا مدیریت گفته می‌شود که در دست‌اندرکاران بر پایهٔ توانایی و شایستگی‌شان برگزیده شوند و نه بر پارهٔ قدرت مالی یا موقعیت اجتماعی و فامیلی. فناوری‌های نوین و شتاب تحولات و تغییرات، نیاز به نیروی انسانی متخصص را بیش از پیش کرده است .این امر بنگاهها و دولت را به سوی نظام و سیستمی شایسته سالار رهنمون می‌کند. در جوامع شایسته سالار، نگرش‌های خویشاوندسالاری، قبیله گرایی، حزب سالاری و غیره مطرود است. نظام شایسته سالار، نظامی است که در آن افراد مناسب در مکان و زمان مناسب منصوب شده و از ایشان بهترین استفاده در راستای اهداف فردی، سازمانی و اجتماعی به عمل آید.

باید توجه داشت که شایسته سالاری، نه یک نوع حکومت، بلکه یک ایدئولوژی می باشد .شایسته سالاری غالباً و به اشتباه یک نوع حکومت تلقی می شود، در حالیکه شایسته سالاری در حقیقت یک رویکرد و یک فاکتور جهت انتصاب اشخاص در یک حکومت است . افراد در سیستم شایسته سالار، بر اساس معیارهای متغیری از شایستگی مورد قضاوت قرار می گیرند .این معیار ها می توانند زمینه های گسترده ای، از هوش گرفته تا پایبندی به اخلاقیات، از استعداد عمومی تادانش در زمینه ی خاص را در بر بگیرند . یکی از انتقادات وارد شده به این رویکرد، اشاره به این حقیقت دارد که [۱]"شایستگی" یک مفهوم عمیقاً سابجکتیو و مبهم می باشد که بالقوه فاقد وضوح کافی و در معرض سوءاستفاده است .

حسن امرائی عبدولی نظریه پرداز سیاسی معاصر ایران شایسته سالاری را یک رویکرد کلی در حوزه مدیریت راهبردی دولت می داند که در مرحله اجرا از آن به شایسته گماری یاد می کند که برای جریان ساختار و عملیاتی شدن آن،نیروی انسانی کارآمد و شایسته را در اولویت استخدام در سازمان دولت قرار می هد.[۲]

شایسته گماری[ویرایش]

شایسته گماری فرایند مدیریت احسن و شایسته در یک سیاست پیشرو است.

امرائی عبدولی شایسته گماری را یکی از اساسی ترین شاخصه های مطلوبیت دولت می داند و آن را تنها راه نیل به اهداف آرمانی قلمداد می کند[۲]

بایسته گماری[ویرایش]

در کتاب مهندسی سیاست،بایسته گماری شکلی نامطلوب از شایسته سالاری معرفی شده است.حسن امرائی در این کتاب معتقد است که بایسته گماری در حیطه ای محدود بدون هماهنگی و تقارن با عناصر دیگر اعمال می شود و فاقد فرهنگ و مولفه های فرهنگ است.وی معتقد است که در موارد بسیاری می توان مولفه هایی از شایستگی را بایسته ی قانونی کرد[۲]

منابع[ویرایش]

  1. Arrow, Bowles and Durlauf — Meritocracy and Economic Inequality, (Princeton, 1999)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ امرائی، حسن. شهاب شهرزاد. مهندسی سیاست. ایران/تهران: تهران/شوکا، 1388. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۵۳۴۶-۱۷-۶.