مقام ابراهیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
مقام ابراهیم.

مقام ابراهیم محل ایستادن ابراهیم را می‌گویند و سنگی است به طول و عرض ۴۰ سانتی‌متر و بلندی تقریبی ۵۰ سانتی‌متر که جای پای ابراهیم روی آن است و مقابل درب کعبه قرار دارد. رنگ آن میان زرد و قرمز متمایل به سفید است. طبق اعتقادات مسلمانان این مکان مربوط به زمانی است که ابراهیم دیوارهای کعبه را بالا می‌برد؛ آنگاه که دیوار بالا رفت، به اندازه‌ای که دست بدان نمی‌رسید، سنگی آوردند و ابراهیم بر روی آن ایستاد و سنگ‌ها را از دست اسماعیل گرفت و دیوار کعبه را بالا برد.

بر روی این سنگ، اثر پای ابراهیم مشخص است اما اثری از انگشتان او نیست. از زمان مهدی عباسی بدین سو، این سنگ با طلا پوشانده شد و در محفظه‌ای قرار گرفت تا آسیب نبیند. حج‌گزاران پس از طواف واجب، باید در پشت مقام ابراهیم، ۲ رکعت نماز طواف به جای آورند. نماز طواف نساء نیز پشت مقام ابراهیم خوانده می‌شود.

طبق آیه‌ای از قرآن این مقام یکی از عبادتگاه‌ها و محل نمازگزاری مسلمانان است: «وَ اتَّخِذُوا مِن مَقامِ إِبراهِیمَ مُصَلَّی» (بقره/۱۲۵)

براساس عقاید مسلمانان و متن قرآن یکی از بناکنندگان کعبه ابراهیم بوده که به کمک پسرش اسماعیل این کار را انجام داده‌است.

در کتاب مقدس بخش عهد عتیق (که تمام یهودیان و بخش بزرگی از مسیحیان به آن اعتقاد دارند) به اینکه ابراهیم ساختمانی را با این توصیفات و برای خداوند بنا کرده باشد هیچ اشاره‌ای نشده‌است. بنا بر متن کتاب مقدس، ابراهیم به دستور خداوند هاجر و اسماعیل را به فاران (کوهی اطراف مکه) فرستاد و همراه ساره و اسحاق (پسر دومش) به زندگی ادامه داد.

در گذشته، بر روی این محل بنایی بزرگ از آجر و سنگ و چوب بنا شده بود که اطراف آن را با آیات قرآن مزین کرده بودند. از آنجا که این قبه قسمتی از مسجد را به خود اختصاص داده و از فضای مطاف کاسته بود، کم‌کم از انتقال آن به محلی دیگر در مسجد الحرام سخن به میان آمد.

در مورد مکان اصلی مقام ابراهیم چند دیدگاه وجود دارد:

بیشتر شیعیان و برخی اهل سنت[۱][۲] اعتقاد دارند مکان مقام ابراهیم در زمان جاهلیت مکان فعلی بوده و رسول خدا آن را به جایگاه اصلی خود که چسبیده به کعبه بود بازگرداند، در زمان خلیفه دوم وی مقام را به دلایلی مثل ازدحام طواف‌کنندگان به مکان فعلی منتقل کرد.

در زمان خلافت امام علی(ع) ایشان در ضمن خطبه‌ای به برخی اشتباهات زمان خلفای قبلی اشاره کرده و تغییر جایگاه مقام ابراهیم را از جمله آنها برمی‌شمارد و بیان می‌کند اگر بیشتر صحابه، امام را تنها نمی‌گذاشتند این امور را به شرایط زمان رسول خدا باز‌می‌گرداند.[۳]

برخی مورخان و سیره‌نویسان اهل سنت معتقدند سنگ مقام تا زمان فتح مکه داخل کعبه نگهداری می‌شد و پس از فتح، پیامبر آن را بیرون آورده و در کنار در کعبه نصب کرد. با نزول آیه ۱۲۵ سوره بقره، پیامبر دستور داد سنگ را به مکان فعلی منتقل کنند.[۴]

برخی از اهل سنت نزول این آیه را از فضایل خلیفه دوم برشمرده و از عبدالله بن عمر فرزند خلیفه دوم نقل کرده‌اند پیامبر دست عمر را گرفت و نزد مقام برد و فرمود: این مقام ابراهیم است. عمر پرسید: «یا رسول‌الله! چرا آن را "مصلّا" قرار نمی‌دهی؟» آن‌گاه آیه « وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقٰامِ إِبْرٰاهِیمَ مُصَلًّی» نازل شد.[۵]

برخی دیگر از اهل سنت معتقدند از زمان حضرت ابراهیم تا کنون، مکان مقامْ همین مکان فعلی است.[۶]

مکان مقام در عصر ظهور در حدیثی از امام صادق(ع) امام ششم شیعیان آمده، امام دوازدهم در زمان ظهور خود، مقام را به جایگاه اصلی خود باز می‌گرداند.[۷]

منابع[ویرایش]

  1. در حدیثی عایشه می‌گوید: «أنّ المقام کان فی زمن رسول الله(ص) و زمن ابی بکر ملتصقاً بالبیت، ثم أخّره عمر بن الخطاب» «مقام در زمان حضرت رسول خدا(ص) و زمان ابوبکر، به بیت چسبیده بود و عمر آن را دور کرد». بیهقی، دلائل النبوة، ج۲، ص۶۳؛ ابن‌حجر، فتح الباری، ج۸، ص۱۶۹
  2. بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۰، ص۳۳۴ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۲۱۵. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 33 (کمک)
  3. کلینی، کافی، ج۸، ص۵۸، ح۲۱؛ شیخ صدوق، علل الشرایع، ج۲، ص۴۲۳؛ شیخ مفید، ، الارشاد، ج۲، ص۳۸۳.
  4. کردی مکی، التاریخ القویم، ج۳، ص۳۴۹؛ ابن بطوطه، رحلة، ج۱، ص۳۷۴؛ ابن جبیر، رحلة، ص۵۵.
  5. ابن حجر، فتح الباری، ج۱، ص۶۹.
  6. ازرقی، اخبار مکه، ج۲، ص۳۳ و ۳۲۷.
  7. اذا قام القائم هدم المسجد الحرام حتی یردّه الی اساسِه وحوّل المقام إلی الموضع الذی کان فیه. الارشاد شیخ مفید، ج۲، ص۳۸۳.
The structure containing the Maqām

The Maqām Ibrāhīm (Arabic: مَـقَـام إِبْـرَاهِـيْـم‎, lit. 'Station of Abraham')[1][2] is a stone associated with Abraham, Ishmael and their rebuilding of the Ka‘bah in what is now the Great Mosque of Mecca in Saudi Arabia. According to Islamic tradition, the imprint on the stone came from Abraham's feet.[3][4] According to one tradition it appeared when Abraham stood on the stone while building the Kaaba; when the walls became too high, Abraham stood on the maqām, which miraculously rose up to let him continue building and also miraculously went down in order to allow Ishmael to hand him stones. Other traditions held that the footprint appeared when the wife of Ishmael washed Abraham's head, or alternatively when Abraham stood atop it in order to summon the people to perform the pilgrimage to Makkah .[5]

See also

References

  1. ^ Quran 2:125–197
  2. ^ Quran 3:97 (Translated by Yusuf Ali)
  3. ^ Peters, F.E. (1994). "Another Stone: The Maqam Ibrahim". The Hajj. Princeton, New Jersey: Princeton University Press. pp. 16–17.
  4. ^ "Maqam-e-Ibrahim shines ... like visitors' faith". 25 September 2016.
  5. ^ Kister, M.J. (1991). "Maḳām Ibrāhīm". In Bosworth (ed.). The Encyclopaedia of Islam. VI (Mahk-Mid) (2nd ed.). Brill. p. 105.

Further reading

  • Kister, M.J. (1971). "Maqām Ibrāhīm: A Stone with an Inscription". Le Muséon. 84: 477–491.