بیژن نامدار زنگنه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بیژن نامدار زنگنه
Bijan Namdar Zanganeh in Star of Persian Gulf Oil refinery.jpg
وزیر نفت ایران
شروع به کار
۲۴ مرداد ۱۳۹۲
رئیس جمهور حسن روحانی
پس از رستم قاسمی
مشغول به کار
۱۳۷۶ – ۱۳۸۴
رئیس جمهور سید محمد خاتمی
پس از غلامرضا آقازاده
پیش از کاظم وزیری هامانه
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
مشغول به کار
۱۳۷۵ – ۱۳۹۰
وزیر نیروی ایران
مشغول به کار
۱۳۶۷ – ۱۳۷۶
رئیس جمهور اکبر هاشمی رفسنجانی
پس از محمدتقی بانکی
پیش از حبیب‌الله بیطرف
وزیر جهاد سازندگی ایران
مشغول به کار
۱۳۶۲ – ۱۳۶۷
رئیس جمهور سید علی خامنه‌ای
نخست‌وزیر میرحسین موسوی
پیش از غلامرضا فروزش
معاون فرهنگی
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشغول به کار
۱۳۵۹ – ۱۳۶۱
رئیس جمهور محمد علی رجایی
اطلاعات شخص
زاده ۱۳۳۱
کرمانشاه، ایران
ملیت  ایران
حزب سیاسی حزب کارگزاران
دیگرعضویت‌های سیاسی اصلاح‌طلب
محل
تحصیل
دانشگاه تهران
هیئت دولت دولت دوم
دولت سوم
دولت چهارم
دولت پنجم
دولت ششم
دولت هفتم
دولت هشتم
دولت یازدهم
دولت دوازدهم
مذهب اسلام، شیعه
امضا

بیژن نامدار زنگنه (زاده ۱ تیر ۱۳۳۱ کرمانشاه) سیاست‌مدار، کارشناس انرژی، مدرس دانشگاه و مدیر ارشد اجرایی ایرانی است، که هم‌اکنون به‌عنوان وزیر نفت ایران و استاد دانشکده مهندسی شیمی و نفت دانشگاه صنعتی شریف فعالیت می‌نماید.[۱]

وی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران از دانشگاه تهران است و فعالیت سیاسی خود را از سال ۱۳۵۹ در کابینه محمدعلی رجایی، در جایگاه معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز نمود. در دولت‌های سوم و چهارم به نخست‌وزیری میرحسین موسوی؛ ۵ سال وزیر جهاد سازندگی و یک سال نیز وزیر نیرو بود. در دولت اکبر هاشمی رفسنجانی؛ ۸ سال بعنوان وزیر نیرو فعالیت کرد و در دولت‌های هفتم و هشتم به ریاست محمد خاتمی؛ نیز ۸ سال عهده‌دار وزارت نفت بود. وی هم‌اکنون در دولت دوازدهم عهده‌دار وزارت نفت می‌باشد.

زنگنه به جهت سابقه طولانی در مدیریت کلان اجرایی و ۲۶ سال حضور در وزارتخانه‌های دولت‌های مختلف ایران (بدون احتساب دولت دوازدهم) به «شیخ الوزراء» مشهور است.[۲] وی را موفق‌ترین وزیر نفت ایران در توسعه و جذب سرمایه‌های خارجی در صنایع نفت و گاز ایران می‌دانند.[۳][۴]

زندگی‌نامه

بیژن نامدار زنگنه در ۱ تیر سال ۱۳۳۱ در کرمانشاه زاده شد. وی تحصیلات ابتدایی و دوره اول متوسطه را در زادگاه خود ادامه داد و دوره دوم متوسطه را تا اخذ دیپلم در تهران به پایان رساند.

بیژن زنگنه در سال ۱۳۵۰ به رشته مهندسی عمران دانشگاه تهران راه یافت و در سال ۱۳۵۶ با درجه کارشناسی ارشد مهندسی عمران با کسب رتبه ممتاز فارغ‌التحصیل شد.[۵] زنگنه از سال ۱۳۵۶ به عضویت هیئت علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی درآمد و به تدریس در این دانشگاه پرداخت. وی در سال ۱۳۸۵ در جایگاه استاد تمام و عضو هیئت علمی این دانشگاه، بازنشسته شد.[۵]

سوابق

بیژن زنگنه از نظر سیاسی دارای گرایش اصلاح‌طلبی بوده و دارای سابقه عضویت در حزب کارگزاران سازندگی[۶] و بنیاد باران می‌باشد.[۷] بیژن نامدار زنگنه ابتدا در فاصله سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ به عنوان معاون فرهنگی وزیر ارشاد، پا به دولت نهاد. در آبان ۱۳۶۱ بنا به دعوت مدیران وقت جهاد سازندگی به عضویت شورای مرکزی این نهاد درآمد.[۵] در پی تشکیل وزارت جهاد سازندگی در دولت سوم جمهوری اسلامی به ریاست سید علی خامنه‌ای، از ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ بعنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی فعالیت نمود. در آخرین سال فعالیت دولت چهارم، در فاصله سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۸ عهده‌دار وزارت نیرو بود. وی در کابینه اول و دوم اکبر هاشمی رفسنجانی از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ برای دو دوره متوالی نیز وزارت نیرو جمهوری اسلامی ایران را برعهده داشت. در دولت اصلاحات به ریاست سید محمد خاتمی از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ نیز برای دو دوره متوالی وزیر نفت ایران بود.[۸]

وی از ۱۳۶۲ تا ۱۳۸۴ از اعضای شورای اقتصاد بود و از سال ۱۳۷۵ تا ۲۴ اسفند ۱۳۹۰ نیز بعنوان عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام فعالیت نمود.[۵] زنگنه از اسفند ۱۳۸۵ تا مرداد ۱۳۸۷ به عنوان رئیس هیئت مدیره شرکت هپکو فعالیت می‌کرد و هم‌اکنون رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل مؤسسه گفتمان انرژی کشورهای مسلمان می‌باشد.

معاون فرهنگی وزارت ارشاد

بیژن زنگنه با آغاز انقلاب فرهنگی در جهت اجرایی شدن آن به فعالیت پرداخت و بعد از تشکیل دولت محمد علی رجایی به سمت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شد. از جمله اقدامات وی در وزارت ارشاد اسلامی کوشش در جهت تشکیل مرکزی برای جمع‌آوری، حفظ و نشر کلیه مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی بود که از جمله اقدامات این مرکز انتشار مجموعه سخنان روح‌الله خمینی به نام صحیفه نور بود.

وزارت جهاد سازندگی

دولت سوم

بیژن نامدار زنگنه در آبان ۱۳۶۱ به دعوت جمعی از مدیران جهاد سازندگی، با حکم میرحسین موسوی نخست‌وزیر وقت، به عضویت شورای مرکزی این نهاد منصوب شد. وی در تاریخ ۱ اسفند ۱۳۶۲ به عنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی از مجلس رأی اعتماد گرفت. در جلسه بررسی صلاحیت وی، مرتضی فهیم کرمانی؛ نماینده کرمان، به عنوان مخالف و مهدی کروبی؛ بعنوان نماینده موافق، با وزارت زنگنه در جهاد سازندگی اظهاراتی را در صحن علنی مطرح نمودند، که در پایان رأی‌گیری زنگنه موفق شد با ۱۱۰ رأی موافق، به عنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی معرفی گردد و تا پایان فعالیت دولت سوم در سال ۱۳۶۴ در این جایگاه فعالیت نمود.

دولت چهارم

بیژن نامدار زنگنه در ابتدای کار دولت چهارم، نخست بعنوان وزیر جهاد سازندگی به مجلس معرفی شد و با ۱۶۱ رای موافق، برای بار دوم، وزیر جهاد گشت. وی تا تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۶۷ عهده‌دار وزارت جهاد سازندگی بود.

وزارت نیرو

دولت چهارم

در آخرین سال فعالیت کابینه دوم میرحسین موسوی، زنگنه بعنوان وزیر نیرو به مجلس سوم معرفی شد و در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۳۶۷ به عنوان وزیر نیرو از مجلس وقت رأی اعتماد گرفت. وی تا پایان کار دولت چهارم جمهوری اسلامی ایران در جایگاه وزیر نیرو فعالیت نمود.

دولت پنجم

با پایان یافتن دولت میرحسین موسوی، زنگنه به عنوان وزیر نیرو وارد دولت اکبر هاشمی رفسنجانی شد. در دولت پنجم از ۱۹۶ رأی مأخوذه تنها ۱۹ نماینده به وزارت وی رأی ندادند و ۱۷۷ نفر دیگر از نمایندگان به وزارت وی در وزارتخانه نیرو رأی مثبت دادند.

دولت ششم

در کابینه دوم اکبر هاشمی رفسنجانی، بیژن نامدار زنگنه از مجلس چهارم ۲۴۵ رأی برای تصدی پست وزارت نیرو گرفت. در آن مجلس نیز تنها ۱۲ نماینده به او رأی منفی دادند. این دوره از فعالیت زنگنه در وزارت نیرو با تغییر و تحول اساسی در این وزارتخانه و ساختار سازمانی آن همراه بود. از اقدامات وی در این دوره می‌توان به تأسیس گروه مپنا در سال ۱۳۷۱ اشاره کرد. این گروه صنعتی تاکنون احداث بالغ بر ۸۵٪ درصد از ظرفیت نصب شده شبکه برق ایران را برعهده داشته است،[۹] همچنین اجرای نزدیک به یکصد پروژه به ارزش بیش از ۳۰ میلیارد یورو را در کارنامه خود ثبت نموده است.

وزارت نفت

دولت هفتم

بیژن نامدار زنگنه در کابینه اول سید محمد خاتمی برای تصدی پست وزارت نفت از مجلس پنجم ۲۱۳ رأی موافق گرفت و ۵۳ نماینده به او رأی ممتنع و مخالف دادند.

دولت هشتم

مجلس ششم که مجلسی هماهنگ با دولت خاتمی بود، کمترین اعتماد را به زنگنه داشت، در جلسه بررسی صلاحیت وزیر نفت دولت هشتم جمهوری اسلامی ایران در مجلس ششم ۱۶۶ نماینده به وی رأی موافق دادند و ۸۸ نماینده نیز با وزارت او در پیچیده‌ترین و ثروتمندترین وزارتخانه کشور مخالفت کرده بودند.

دولت یازدهم

بعد از انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس دولت یازدهم ایران، بیژن زنگنه به عنوان نامزد نهایی تصدی پست وزیر نفت ایران، جهت معرفی به مجلس شورای اسلامی انتخاب شد.[۱۰] در خلال جلسه بررسی رای اعتماد به زنگنه، احمد توکلی، نماینده تهران ضمن اعلام نظر مخالف خود به وزارت زنگنه، انتخاب وی را برای وزارت نفت ایران مفید دانست. وی اظهار کرد:[۱۱]

در وزارت نفت به خاطر اینکه چند دوره صدارت غیرنفتی‌ها اتفاق افتاد، یک نوع دلخوری و به نوعی سرافکندگی به طور کلی وجود دارد و وقتی آقای زنگنه خواست وزیر بشود نشاطی در کارکنان نفت ایجاد شد که ممکن بود کارایی را بالا ببرد. حتی گروه‌های وطن دوست استقلال‌طلب نفتی جنوب هم اکثرشان از ایشان حمایت کردند.

در مجلس موضع‌گیری‌های تند و نگاه منتقدانه‌ای نسبت به عملکرد گذشته زنگنه در مواردی چون قرارداد کرسنت، استات اویل، توتال و انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ وجود داشت، که در این میان لابی قدرتمند مدیران نفتی خصوصاً کارشناسان مناطق نفت‌خیز جنوب دفاع تمام قدی را از وزارت زنگنه انجام دادند.

روحانی نیز در پایان دفاعیات خود از وزرای پیشنهادی، در دفاع از عملکرد زنگنه به نمایندگان مجلس یادآوری کرد، که حتی یک هفته اداره وزارت نفت تحت نظر سرپرست، هزینه‌های سنگینی برای کشور خواهد داشت و از نمایندگان خواست به وی رأی اعتماد بدهند.

در پایان جلسات بررسی رای‌اعتماد به کابینه پیشنهادی حسن روحانی بیژن نامدار زنگنه با ۱۶۶ رأی موافق، ۱۳ ممتنع و ۱۰۴ مخالف، موفق به کسب اعتماد نمایندگان مجلس نهم شد و برای سومین بار به‌عنوان وزیر نفت در دولت‌های ایران انتخاب شد.[۱۲]

از جمله مهمترین اقدامات زنگنه در شروع کار به عنوان وزیر نفت جدید ایران، مذاکره با مدیران بزرگترین شرکت‌های بین‌المللی حاضر در صنعت نفت و گاز جهان جهت حضور مجدد در پروژه‌های نفت و گاز ایران،[۱۳] بازگشت به‌کار مدیران ارشد و کارشناسان نفت و گاز کشور و ایجاد ثبات در مدیریت نفت[۱۴] و در نهایت جلوگیری از فروش نفت توسط بخش خصوصی (واسطه‌ها) بوده است.[۱۵]

حواشی وزارت نفت

قرارداد کرسنت

به نوشته روزنامه کیهان، حسن روحانی در آذر ۱۳۸۱ و از جایگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی با ارسال نامه‌ای خطاب به سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت، به عملکرد بیژن زنگنه، وزیر نفت کابینه اصلاحات اعتراض کرد و اقدام وی در انعقاد قرارداد نفتی کرسنت با شرکت کرسنت پترولیوم را غیرقانونی و از طریق واسطه دانست و این قرارداد را دارای آثار منفی فراوان برای جمهوری اسلامی ایران دانسته بود.[۱۶][۱۷]

طرح افزایش تولید نفت

همزمان با شروع بکار بیژن زنگنه در وزارت نفت دولت یازدهم، تولید نفت خام کشور (در سال ۱۳۹۲) بطور متوسط معادل ۲٫۷ میلیون بشکه در روز بود. در روزهایی که تیم مذاکره کننده وزارت امور خارجه ایران، به سرپرستی محمدجواد ظریف، فعالیت خود را با هدف از میان برداشتن تحریم‌ها و تصویب برجام آغاز کرده بودند، بیژن نامدار زنگنه نیز با استقرار تیم مدیریتی خود در وزارت نفت و شرکتهای تابعه، طرح افزایش تولید نفت را آغاز نمود، که با تصویب برجام و برداشته شدن موانع صادرات و فروش نفت، در مدتی کوتاه بلافاصله یک میلیون بشکه، به تولید نفت خام کشور افزوده شد.[۱۸] در خرداد ۱۳۹۵ تولید نفت ایران بیش از ۳٫۸ میلیون بشکه اعلام شد و صادرات نفت خام از دو میلیون بشکه عبور کرد.[۱۹]

مواضع سیاسی

زنگنه در همایش گرامیداشت محمدجواد تندگویان منتقدان رابطه با آمریکا که معتقدند آمریکا در روابطش با ایران صداقت ندارد را مورد انتقاد جدی قرار داد و اظهار کرد هیچ ادعایی مبنی بر صادق بودن آمریکا در روابطش با ایران مطرح نشده و به طور کلی در روابط دیپلماتیک، صداقت هیچ جایگاهی ندارد و تنها اصل، دستیابی به منافع ملی و حفظ آنها از روش‌های ممکن است.[۲۰]

واکنش زنگنه به استخدام دختر نماینده

بیژن زنگنه در پاسخ به پرسش رضا رشیدپور مجری برنامه حالا خورشید که از او درباره چرایی استخدام زهره یوسفیان ملا دختر نماینده مردم آمل در وزارت نفت پرسید، گفت: این دختر مدرک پی اچ دی دارد و شرایط گزینش دانش آموختگان دکتری با دانش آموختگان کارشناسی و ارشد متفاوت است. [۲۱]

جستارهای وابسته

منابع

  1. «بیژن نامدار زنگنه». پایگاه اطلاع رسانی دولت. بازبینی‌شده در 17 آوریل 2017. 
  2. نامدار زنگنه، سعیدی‌کیا، شافعی و تندگویان رکوردار بیشترین و کمترین زمان حضور در دولت‌های ده‌گانه خبرآنلاین
  3. «Iran's Rouhani to pack cabinet with old hands». Reuters. 
  4. صندلی لرزان وزارت نفت ایران؛ دعوا بر سر شخص، پول یا قدرت بی‌بی‌سی فارسی
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ تهاجم رانت‌خواران نفتی به زنگنه روزنامه بهار
  6. معرفی سوابق و گرایش سیاسی وزیران پیشنهادی روحانی خبرگزاری مهر
  7. {
  8. پروفایل بیژن زنگنه وب‌گاه شرکت خدمات مشاور خرد پیروز
  9. روزنامه دنیای اقتصاد
  10. روحانی اعضای کابینه را به مجلس معرفی کرد.جام جم آنلاین
  11. زنگنه: عسلویه را من عسلویه کردم خبرگزاری فرارو
  12. نتایج کامل رای اعتماد مجلس به وزرای پیشنهادی برای دولت یازدهم همشهری آنلاین
  13. آغاز مذاکرات ایران با غول‌های نفتی جهان روزنامه مردم‌سالاری
  14. «زنگنه در صحن علنی مجلس». خبرگزاری تسنیم. 
  15. توقف فروش نفت توسط بخش خصوصی/ پایان دوره بابک زنجانی‌ها خبرآنلاین
  16. نامه اعتراض آمیز حسن روحانی درباره بیژن زنگنه خبرگزاری فارس
  17. «وزیر بهداشت توانست موفقیت‌های چشم گیری داشته باشد/ شورای عالی امنیت ملی مخالف وزیر شدن زنگنه بود». پایگاه خبری تحلیلی میدان ۷۲. ۲۰۱۴-۰۹-۰۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۰۳. 
  18. «زنگنه: رشد صادرات نفت ایران ۱۵ درصد شد». اقتصاد آنلاین. 
  19. «گزارش زنگنه از افزایش تولید نفت در دولت یازدهم». ایسنا، ۲۵ خرداد ۱۳۹۵. 
  20. وقتی رئیس‌جمهور روحانی گریه می‌کند! خردادنیوز
  21. http://www.farsnews.com/MediaDisplay.aspx?nn=13960723000894

پیوند به بیرون