بیژن نامدار زنگنه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بیژن نامدار زنگنه
Bijan Namdar Zanganeh in Star of Persian Gulf Oil refinery.jpg
وزیر نفت ایران
مشغول به کار
۲۴ مرداد ۱۳۹۲ – تاکنون
رئیس جمهور حسن روحانی
پس از رستم قاسمی
مشغول به کار
۱۳۷۶ – ۱۳۸۴
رئیس جمهور سید محمد خاتمی
پس از غلامرضا آقازاده
پیش از کاظم وزیری هامانه
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
مشغول به کار
۱۳۷۵ – ۱۳۹۰
وزیر نیروی ایران
مشغول به کار
۱۳۶۷ – ۱۳۷۶
رئیس جمهور اکبر هاشمی رفسنجانی
پس از محمدتقی بانکی
پیش از حبیب‌الله بیطرف
وزیر جهاد سازندگی ایران
مشغول به کار
۱۳۶۲ – ۱۳۶۷
رئیس جمهور سید علی خامنه‌ای
نخست وزیر میرحسین موسوی
پیش از غلامرضا فروزش
معاون فرهنگی
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشغول به کار
۱۳۵۹ – ۱۳۶۱
رئیس جمهور محمد علی رجایی
اطلاعات شخص
زاده ۱۳۳۱
کرمانشاه، ایران
ملیت  ایران
حزب سیاسی حزب کارگزاران
سایر عضویت‌های سیاسی اصلاح‌طلب
محل
تحصیل
دانشگاه تهران
کابینه دولت دوم
دولت سوم
دولت چهارم
دولت پنجم
دولت ششم
دولت هفتم
دولت هشتم
دولت یازدهم
مذهب اسلام، شیعه
امضاء

بیژن نامدار زنگنه (زاده ۱ تیر ۱۳۳۱ کرمانشاه) سیاست‌مدار، کارشناس انرژی، مدرس دانشگاه و مدیر ارشد اجرایی ایرانی است، که هم‌اکنون به‌عنوان وزیر نفت ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر فعالیت می‌نماید.

وی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران از دانشگاه تهران است و فعالیت سیاسی خود را از سال ۱۳۵۹ در کابینه محمدعلی رجایی، در جایگاه معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آغاز نمود. در دولت‌های سوم و چهارم به نخست‌وزیری میرحسین موسوی؛ ۵ سال وزیر جهاد سازندگی و یک سال نیز وزیر نیرو بود. در دولت اکبر هاشمی رفسنجانی؛ ۸ سال بعنوان وزیر نیرو فعالیت کرد و در دولت‌های هفتم و هشتم به ریاست محمد خاتمی؛ نیز ۸ سال عهده‌دار وزارت نفت بود. وی هم‌اکنون در دولت یازدهم عهده‌دار وزارت نفت می‌باشد.

زنگنه به جهت سابقه طولانی در مدیریت کلان اجرایی و حضور در وزارتخانه‌های دولت‌های مختلف ایران (۲۲ سال بدون احتساب دولت یازدهم) به «شیخ الوزراء» مشهور است.[۱] وی را موفق‌ترین وزیر نفت ایران در توسعه و جذب سرمایه‌های خارجی در صنایع نفت و گاز ایران می‌دانند.[۲][۳]

زندگی‌نامه

بیژن نامدار زنگنه در ۱ تیر سال ۱۳۳۱ در کرمانشاه زاده شد. وی تحصیلات ابتدایی و دوره اول متوسطه را در زادگاه خود ادامه داد و دوره دوم متوسطه را تا اخذ دیپلم در تهران به پایان رساند.

بیژن زنگنه در سال ۱۳۵۰ به رشته مهندسی عمران دانشگاه تهران راه یافت و در سال ۱۳۵۶ با درجه کارشناسی ارشد مهندسی عمران با کسب رتبه ممتاز فارغ‌التحصیل شد.[۴] زنگنه از سال ۱۳۵۶ به عضویت هیئت علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی درآمد و به تدریس در این دانشگاه پرداخت. وی در سال ۱۳۸۵ در جایگاه استاد تمام و عضو هیئت علمی این دانشگاه، بازنشسته شد.[۴]

سوابق

بیژن زنگنه از نظر سیاسی دارای گرایش اصلاح‌طلبی بوده و دارای سابقه عضویت در حزب کارگزاران سازندگی[۵] و بنیاد باران می‌باشد.[۶] بیژن نامدار زنگنه ابتدا در فاصله سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ به عنوان معاون فرهنگی وزیر ارشاد، پا به دولت نهاد. در آبان ۱۳۶۱ بنا به دعوت مدیران وقت جهاد سازندگی به عضویت شورای مرکزی این نهاد درآمد.[۴] در پی تشکیل وزارت جهاد سازندگی در دولت سوم جمهوری اسلامی به ریاست سید علی خامنه‌ای، از ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۷ بعنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی فعالیت نمود. در آخرین سال فعالیت دولت چهارم، در فاصله سالهای ۱۳۶۷ تا ۱۳۶۸ عهده‌دار وزارت نیرو بود. وی در کابینه اول و دوم اکبر هاشمی رفسنجانی از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۶ برای دو دوره متوالی نیز وزارت نیرو جمهوری اسلامی ایران را برعهده داشت. در دولت اصلاحات به ریاست سید محمد خاتمی از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ نیز برای دو دوره متوالی وزیر نفت ایران بود.[۷]

وی از ۱۳۶۲ تا ۱۳۸۴ از اعضای شورای اقتصاد بود و از سال ۱۳۷۵ تا ۲۴ اسفند ۱۳۹۰ نیز بعنوان عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام فعالیت نمود.[۴] زنگنه از اسفند ۱۳۸۵ تا مرداد ۱۳۸۷ به عنوان رئیس هیئت مدیره شرکت هپکو فعالیت می‌کرد و هم‌اکنون رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل مؤسسه گفتمان انرژی کشورهای مسلمان می‌باشد.

معاون فرهنگی وزارت ارشاد

بیژن زنگنه با آغاز انقلاب فرهنگی در جهت اجرایی شدن آن به فعالیت پرداخت و بعد از تشکیل دولت محمد علی رجایی به سمت معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شد. از جمله اقدامات وی در وزارت ارشاد اسلامی کوشش در جهت تشکیل مرکزی برای جمع‌آوری، حفظ و نشر کلیه مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی بود که از جمله اقدامات این مرکز انتشار مجموعه سخنان روح‌الله خمینی به نام صحیفه نور بود.

وزارت جهاد سازندگی

دولت سوم

بیژن نامدار زنگنه در آبان ۱۳۶۱ به دعوت جمعی از مدیران جهاد سازندگی، با حکم میرحسین موسوی نخست‌وزیر وقت، به عضویت شورای مرکزی این نهاد منصوب شد. وی در تاریخ ۱ اسفند ۱۳۶۲ به عنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی از مجلس رأی اعتماد گرفت. در جلسه بررسی صلاحیت وی، مرتضی فهیم کرمانی؛ نماینده کرمان، به عنوان مخالف و مهدی کروبی؛ بعنوان نماینده موافق، با وزارت زنگنه در جهاد سازندگی اظهاراتی را در صحن علنی مطرح نمودند، که در پایان رأی‌گیری زنگنه موفق شد با ۱۱۰ رأی موافق، به عنوان نخستین وزیر جهاد سازندگی معرفی گردد و تا پایان فعالیت دولت سوم در سال ۱۳۶۴ در این جایگاه فعالیت نمود.

دولت چهارم

بیژن نامدار زنگنه در ابتدای کار دولت چهارم، نخست بعنوان وزیر جهاد سازندگی به مجلس معرفی شد و با ۱۶۱ رای موافق، برای بار دوم، وزیر جهاد گشت. وی تا تاریخ ۳۰ تیر ۱۳۶۷ عهده‌دار وزارت جهاد سازندگی بود.

وزارت نیرو

دولت چهارم

در آخرین سال فعالیت کابینه دوم میرحسین موسوی، زنگنه بعنوان وزیر نیرو به مجلس سوم معرفی شد و در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۳۶۷ به عنوان وزیر نیرو از مجلس وقت رأی اعتماد گرفت. وی تا پایان کار دولت چهارم جمهوری اسلامی ایران در جایگاه وزیر نیرو فعالیت نمود.

دولت پنجم

با پایان یافتن دولت میرحسین موسوی، زنگنه به عنوان وزیر نیرو وارد دولت اکبر هاشمی رفسنجانی شد. در دولت پنجم از ۱۹۶ رأی مأخوذه تنها ۱۹ نماینده به وزارت وی رأی ندادند و ۱۷۷ نفر دیگر از نمایندگان به وزارت وی در وزارتخانه نیرو رأی مثبت دادند.

دولت ششم

در کابینه دوم اکبر هاشمی رفسنجانی، بیژن نامدار زنگنه از مجلس چهارم ۲۴۵ رأی برای تصدی پست وزارت نیرو گرفت. در آن مجلس نیز تنها ۱۲ نماینده به او رأی منفی دادند.

وزارت نفت

دولت هفتم

بیژن نامدار زنگنه در کابینه اول سید محمد خاتمی برای تصدی پست وزارت نفت از مجلس پنجم ۲۱۳ رأی موافق گرفت و ۵۳ نماینده به او رأی ممتنع و مخالف دادند.

دولت هشتم

مجلس ششم که مجلسی هماهنگ با دولت خاتمی بود، کمترین اعتماد را به زنگنه داشت، در جلسه بررسی صلاحیت وزیر نفت دولت هشتم جمهوری اسلامی ایران در مجلس ششم ۱۶۶ نماینده به وی رأی موافق دادند و ۸۸ نماینده نیز با وزارت او در پیچیده‌ترین و ثروتمندترین وزارتخانه کشور مخالفت کرده بودند.

دولت یازدهم

بعد از انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیس دولت یازدهم ایران، بیژن زنگنه به عنوان نامزد نهایی تصدی پست وزیر نفت ایران، جهت معرفی به مجلس شورای اسلامی انتخاب شد.[۸] در خلال جلسه بررسی رای اعتماد به زنگنه، احمد توکلی، نماینده تهران ضمن اعلام نظر مخالف خود به وزارت زنگنه، انتخاب وی را برای وزارت نفت ایران مفید دانست. وی اظهار کرد:[۹]

در وزارت نفت به خاطر اینکه چند دوره صدارت غیرنفتی‌ها اتفاق افتاد، یک نوع دلخوری و به نوعی سرافکندگی به طور کلی وجود دارد و وقتی آقای زنگنه خواست وزیر بشود نشاطی در کارکنان نفت ایجاد شد که ممکن بود کارایی را بالا ببرد. حتی گروه‌های وطن دوست استقلال‌طلب نفتی جنوب هم اکثرشان از ایشان حمایت کردند.

در مجلس موضع‌گیری‌های تند و نگاه منتقدانه‌ای نسبت به عملکرد گذشته زنگنه در مواردی چون قرارداد کرسنت، استات اویل، توتال و انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ وجود داشت، که در این میان لابی قدرتمند مدیران نفتی خصوصاً کارشناسان مناطق نفت‌خیز جنوب دفاع تمام قدی را از وزارت زنگنه انجام دادند.

روحانی نیز در پایان دفاعیات خود از وزرای پیشنهادی، در دفاع از عملکرد زنگنه به نمایندگان مجلس یادآوری کرد، که حتی یک هفته اداره وزارت نفت تحت نظر سرپرست، هزینه‌های سنگینی برای کشور خواهد داشت و از نمایندگان خواست به وی رأی اعتماد بدهند.

در پایان جلسات بررسی رای‌اعتماد به کابینه پیشنهادی حسن روحانی بیژن نامدار زنگنه با ۱۶۶ رأی موافق، ۱۳ ممتنع و ۱۰۴ مخالف، موفق به کسب اعتماد نمایندگان مجلس نهم شد و برای سومین بار به‌عنوان وزیر نفت در دولت‌های ایران انتخاب شد.[۱۰]

از جمله مهمترین اقدامات زنگنه در شروع کار به عنوان وزیر نفت جدید ایران، مذاکره با مدیران بزرگترین شرکت‌های بین‌المللی حاضر در صنعت نفت و گاز جهان جهت حضور مجدد در پروژه‌های نفت و گاز ایران،[۱۱] بازگشت به‌کار مدیران ارشد و کارشناسان نفت و گاز کشور و ایجاد ثبات در مدیریت نفت[۱۲] و در نهایت جلوگیری از فروش نفت توسط بخش خصوصی (واسطه‌ها) بوده است.[۱۳]

حواشی وزارت نفت

قرارداد کرسنت

به نوشته روزنامه کیهان، حسن روحانی در آذر ۱۳۸۱ و از جایگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی با ارسال نامه‌ای خطاب به سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور وقت، به عملکرد بیژن زنگنه، وزیر نفت کابینه اصلاحات اعتراض کرد و اقدام وی در انعقاد قرارداد نفتی کرسنت با شرکت کرسنت پترولیوم را غیرقانونی و از طریق واسطه دانست و این قرارداد را دارای آثار منفی فراوان برای جمهوری اسلامی ایران دانسته بود.[۱۴][۱۵] روحانی در جلسه رأی اعتماد مجلس به وزرای دولت یازدهم ضمن دفاع از عملکرد زنگنه در وزارت نفت، به مخالفان اعلام کرد که مؤلف نامه مذکور شخص وی است.

طرح افزایش تولید نفت

همزمان با شروع بکار بیژن زنگنه در وزارت نفت دولت یازدهم، تولید نفت خام کشور (در سال ۱۳۹۲) بطور متوسط معادل ۲٫۷ میلیون بشکه در روز بود. در روزهایی که تیم مذاکره کننده وزارت امور خارجه ایران، به سرپرستی محمدجواد ظریف، فعالیت خود را با هدف از میان برداشتن تحریم‌ها و تصویب برجام آغاز کرده بودند، بیژن نامدار زنگنه نیز با استقرار تیم مدیریتی خود در وزارت نفت و شرکتهای تابعه، طرح افزایش تولید نفت را آغاز نمود، که با تصویب برجام و برداشته شدن موانع صادرات و فروش نفت، در مدتی کوتاه بلافاصله یک میلیون بشکه، به تولید نفت خام کشور افزوده شد.[۱۶] در خرداد ۱۳۹۵ تولید نفت ایران بیش از ۳٫۸ میلیون بشکه اعلام شد و صادرات نفت خام از دو میلیون بشکه عبور کرد.[۱۷]

مواضع سیاسی

زنگنه در همایش گرامیداشت محمدجواد تندگویان منتقدان رابطه با آمریکا که معتقدند آمریکا در روابطش با ایران صداقت ندارد را مورد انتقاد جدی قرار داد و اظهار کرد هیچ ادعایی مبنی بر صادق بودن آمریکا در روابطش با ایران مطرح نشده و به طور کلی در روابط دیپلماتیک، صداقت هیچ جایگاهی ندارد و تنها اصل، دستیابی به منافع ملی و حفظ آنها از روش‌های ممکن است.[۱۸]

جستارهای وابسته

دولت سوم جمهوری اسلامی ایران
نخست وزیر: میر حسین موسوی
رئیس‌جمهور: سید علی خامنه‌ای
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ پرورش آموزش و پرورش ۱۳ نژادحسینیان راه و ترابری
۲ مرتضی نبوی ارتباطات ۱۴ هاشمی‌طبا صنایع
۳ ری‌شهری اطلاعات ۱۵ بهزاد نبوی صنایع سنگین
۴ نمازی اقتصاد ۱۶ نجفیفاضل علوم
۵ ولایتی امور خارجه ۱۷ معادیخواهخاتمی ارشاد
۶ عسگراولادیعابدی بازرگانی ۱۸ توکلی کار
۷ منافی بهداشت ۱۹ نیک روشناطق‌نوری کشور
۸ نامدار زنگنه جهاد سازندگی ۲۰ گنابادی مسکن
۹ سلامتی کشاورزی ۲۱ موسویان←نیلی معادن و فلزات
۱۰ اصغری دادگستری ۲۲ غرضی نفت
۱۱ رفیقدوست سپاه ۲۳ غفوری‌فرد نیرو
۱۲ سلیمی دفاع
معاونان نخست وزیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ آقازاده وزیرمشاور ۳ سیداسماعیل داودی شمسی تربیت بدنی
۲ زنجانی برنامه وبودجه ۴ میرزاطاهری محیط زیست


دولت چهارم جمهوری اسلامی ایران
نخست وزیر: میر حسین موسوی
رئیس جمهور: سید علی خامنه‌ای
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ اکرمینجفی آموزش و پرورش ۱۳ سعیدی کیا راه و ترابری
۲ غرضی پست ۱۴ شافعی صنایع
۳ ری‌ شهری اطلاعات ۱۵ بهزاد نبوی صنایع سنگین
۴ ایروانی اقتصاد ۱۶ فرهادی آموزش عالی
۵ ولایتی امور خارجه ۱۷ خاتمی ارشاد
۶ عابدی جعفری بازرگانی ۱۸ سرحدی زاده کار
۷ مرندی بهداری ۱۹ محتشمی‌پور کشور
۸ نامدار زنگنه←سرپرست جهاد سازندگی ۲۰ کازرونی مسکن‌
۹ زالی کشاورزی ۲۱ آیت‌اللهی معادن و فلزات
۱۰ حبیبی دادگستری ۲۲ آقازاده نفت
۱۱ رفیقدوست سپاه ۲۳ بانکینامدار زنگنه نیرو
۱۲ جلالی دفاع
معاونان نخست وزیری
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ بهزاد نبوی وزیرمشاور ۳ درگاهی تربیت بدنی
۲ زنجانی برنامه وبودجه ۴ منافی محیط زیست


دولت پنجم جمهوری اسلامی ایران
رئیس جمهور: اکبر هاشمی رفسنجانی
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ نجفی آموزش و پرورش ۱۳ سعیدی‌کیا راه و ترابری
۲ غرضی پست ۱۴ نعمت‌زاده صنایع
۳ فلاحیان اطلاعات و امنیت ۱۵ نژادحسینیان صنایع سنگین
۴ نوربخش اقتصاد ۱۶ معین آموزش عالی
۵ ولایتی امور خارجه ۱۷ خاتمیلاریجانی ارشاد
۶ وهاجی بازرگانی ۱۸ کمالی کار
۷ فاضلملک‌زاده بهداشت ۱۹ عبدالله نوری کشور
۸ فروزش جهاد سازندگی ۲۰ کازرونی مسکن‌
۹ کلانتری کشاورزی ۲۱ محلوجی معادن و فلزات
۱۰ شوشتری دادگستری ۲۲ آقازاده نفت
۱۱ شافعی تعاون ۲۳ نامدار زنگنه نیرو
۱۲ ترکان دفاع
معاونان ریاست جمهوری
معاون اول رییس‌جمهور: حسن حبیبی
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ زنجانی برنامه و بودجه ۳ غفوری‌فرد تربیت بدنی
۲ منافی محیط زیست
دولت ششم جمهوری اسلامی ایران
رئیس جمهور: اکبر هاشمی رفسنجانی
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ نجفی آموزش و پرورش ۱۳ ترکان راه و ترابری
۲ غرضی پست ۱۴ نعمت‌زاده صنایع
۳ فلاحیان اطلاعات ۱۵ نژادحسینیان صنایع سنگین
۴ محمدخان اقتصاد ۱۶ هاشمی گلپایگانی آموزش عالی
۵ ولایتی امور خارجه ۱۷ میرسلیم ارشاد
۶ آل‌اسحاق بازرگانی ۱۸ کمالی کار
۷ مرندی بهداشت ۱۹ بشارتی کشور
۸ فروزش جهاد سازندگی ۲۰ آخوندی مسکن‌
۹ کلانتری کشاورزی ۲۱ محلوجی معادن و فلزات
۱۰ شوشتری دادگستری ۲۲ آقازاده نفت
۱۱ شافعی تعاون ۲۳ نامدار زنگنه نیرو
۱۲ فروزنده دفاع
معاونان ریاست جمهوری
معاون اول رییس‌جمهور: حسن حبیبی
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ میرزاده برنامه و بودجه ۳ هاشمی‌طبا تربیت بدنی
۲ منافی محیط زیست

منابع

  1. نامدار زنگنه، سعیدی‌کیا، شافعی و تندگویان رکوردار بیشترین و کمترین زمان حضور در دولت‌های ده‌گانه خبرآنلاین
  2. «Iran's Rouhani to pack cabinet with old hands». Reuters. 
  3. صندلی لرزان وزارت نفت ایران؛ دعوا بر سر شخص، پول یا قدرت بی‌بی‌سی فارسی
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ تهاجم رانت‌خواران نفتی به زنگنه روزنامه بهار
  5. معرفی سوابق و گرایش سیاسی وزیران پیشنهادی روحانی خبرگزاری مهر
  6. {
  7. پروفایل بیژن زنگنه وب‌گاه شرکت خدمات مشاور خرد پیروز
  8. روحانی اعضای کابینه را به مجلس معرفی کرد.جام جم آنلاین
  9. زنگنه: عسلویه را من عسلویه کردم خبرگزاری فرارو
  10. نتایج کامل رای اعتماد مجلس به وزرای پیشنهادی برای دولت یازدهم همشهری آنلاین
  11. آغاز مذاکرات ایران با غول‌های نفتی جهان روزنامه مردم‌سالاری
  12. «زنگنه در صحن علنی مجلس». خبرگزاری تسنیم. 
  13. توقف فروش نفت توسط بخش خصوصی/ پایان دوره بابک زنجانی‌ها خبرآنلاین
  14. نامه اعتراض آمیز حسن روحانی درباره بیژن زنگنه خبرگزاری فارس
  15. «وزیر بهداشت توانست موفقیت‌های چشم گیری داشته باشد/ شورای عالی امنیت ملی مخالف وزیر شدن زنگنه بود». پایگاه خبری تحلیلی میدان ۷۲. ۲۰۱۴-۰۹-۰۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۰۳. 
  16. «زنگنه: رشد صادرات نفت ایران ۱۵ درصد شد». اقتصاد آنلاین. 
  17. «گزارش زنگنه از افزایش تولید نفت در دولت یازدهم». ایسنا، ۲۵ خرداد ۱۳۹۵. 
  18. وقتی رئیس‌جمهور روحانی گریه می‌کند! خردادنیوز

پیوند به بیرون