باشگاه افسران وزارت جنگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۱′۲۳″شمالی ۵۱°۲۴′۵۴″شرقی / ۳۵.۶۸۹۷۳۱°شمالی ۵۱.۴۱۵۰۴۹°شرقی / 35.689731; 51.415049

باشگاه افسران وزارت جنگ
Tehran Officers Club.jpg
ساختمان باشگاه افسران وزارت جنگ در میدان مشق تهران
نام باشگاه افسران وزارت جنگ
کشور  ایران
استان تهران
شهرستان تهران
اطلاعات اثر
نام محلی باشگاه افسران ارتش
نام‌های دیگر ساختمان شماره ۷ وزارت خارجه
نام‌های قدیمی باشگاه افسران وزارت جنگ
کاربری اداری
دیرینگی پهلوی اول
دورهٔ ساخت اثر رضاشاه
بانی اثر گابریل گورکیان
مالک فعلی اثر وزارت امور خارجه ایران

باشگاه افسران وزارت جنگ یا باشگاه افسران ارتش بنایی مربوط به دوران رضاشاه است که در شمال میدان مشق تهران، کنار عمارت قزاقخانه جای گرفته است. پس از انقلاب این ساختمان به وزارت امور خارجه ایران واگذار شد و با نام ساختمان شماره ۷ وزارت خارجه مورد بهره‌برداری اداری قرار گرفت.

پیشینه[ویرایش]

در سال ۱۳۱۶ فضل‌الله زاهدی مأمور احداث ساختمان باشگاه افسران ارتش شد.[۱] طرح اصلی ساختمان به دست گابریل گورکیان انجام شد و وارطان هوانسیان آن را به انجام رساند.

در دوره نوسازی شهر تهران در دوران پهلوی اول و پس از ساخت ساختمان باشگاه افسران، توپ مروارید از میدان ارگ به ورودی حیاط این ساختمان انتقال داده شد. این ساختمان در کنار ساختمان‌ها و بناهای دیگر نظامی و وزارت جنگ در شمال میدان مشق جای داشتند و ساختمان باشگاه افسران نسبت به دیگر بناهای قاجاری، مدرن‌تر و نوسازتر به شمار می‌رفت و به همین سبب توپ مروارید به آنجا انتقال یافت.[۲]

این ساختمان متعلق به لشکر دو زرهی بود که از یک سو به خیابان سوم اسفند (سرهنگ سخایی کنونی) راه داشت و از سوی دیگر به خیابان فروغی (کوشک مصری کنونی) و مقابل در آهنی بزرگ آن توپ مروارید گذاشته شده بود.[۳] این ساختمان محل گردهمایی‌ها و مهمانی‌های افسران ارتش شاهنشاهی بود.[۳]

پس از انقلاب باشگاه افسران به وزارت امور خارجه واگذار شد که با افزودن دو ساختمان متقارن ناسازگار با ساختمان اصلی در حیاط ورودی باشگاه، پهنه گسترده حیاط باشگاه تا اندازه بسیاری از میان رفت و توپ مروارید در میان آن ساختمان‌ها و در پس دیوار و دژ جلوی آن پنهان شد.[۲]

رویدادهای مهم[ویرایش]

پس از کودتای ۲۸ مرداد سرلشکر فضل‌الله زاهدی ستاد نخست وزیری و دولت تازه‌اش را در این مکان تشکیل داده بود.[۴] محمد مصدق پس از تسلیم خود به شهربانی به همراه دکتر شایگان و دکتر صدیقی توسط سرلشکر باتمانقلیچ به باشگاه افسران برده می‌شود و با زاهدی روبرو می‌شود.[۵] زاهدی که در باشگاه بود شخصاً به دیدن مصدق آمد. مصدق به زاهدی گفت: «آقای سرلشکر، چرخ بازیگر از این بازیچه‌ها بسیار دارد. من تنها نگران ایران و هموطنان هستم، نه خودم.» زاهدی پاسخ داد که خواهان بازداشت و محاکمه او نیست؛ اگر وی کناره‌گیری خود را اعلام دارد. اما مصدق حاضر به کناره‌گیری نشد و گفت «به اراده ملت رئیس دولت شده و تنها ملت است که حق دارد و می‌تواند او را برکنار [کند] یا خواستار کناره‌گیری‌اش شود.»[۶]

پس از رخدادهای خرداد ۱۳۴۲، آیت‌الله خمینی دستگیر شده و ابتدا به بازداشتگاه «باشگاه افسران»[۷] و س‍پس غروب روز بعد، به زندان قصر تهران برده شد.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. [۱]
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ فریدون مجلسی. «توپ مروارید». روزنامه اعتماد، ۱۴ بهمن ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «خاطرات خانه زندگان». بازبینی‌شده در ۱۳ مرداد ۱۳۹۵. 
  4. «یادگار ویران کودتا». تاریخ ایرانی، ۹ خرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  5. «مصدق، فاطمی و حزب توده در روز کودتا». ۲۸ مرداد ۱۳۹۰. 
  6. رضا سلیمان نوری. «پایانی غریبانه بر زندگی راوی راستین 28 مرداد». چهره‌نیوز، ۲۲ دی ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  7. «امام خمینی از ولادت تا رحلت». بنیاد اندیشه اسلامی. بازبینی‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۱. 
  8. Hamid Algar. «The Years of Struggle and Exile, 1962-1978»(انگلیسی)‎. The Institute for Compilation and Publicationof Imam Khomeini's Works (International Affairs Department). بازبینی‌شده در ۵ سپتامبر ۲۰۱۱. 

پیوند به بیرون[ویرایش]