فارسی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فارسی ایرانی)
پرش به: ناوبری، جستجو

فارسی ایران یکی از گونه‌های زبان فارسی است. فارسی ایران به عنوان گفتار معیار در ایران استفاده می‌شود. از این گونه زبانی به عنوان گویشی بینابینی در برنامه‌های تلویزیونی در شبکه‌های سراسری و محلی استفاده می‌شود.

تاثیر فرانسوی[ویرایش]

فارسی ایران نسبت به فارسی افغانستان میزان بیشتری وام‌واژه فرانسوی دارد. با این حال واژه‌های فرانسوی‌ای مانند «فاکولته» هستند که پس از وارد شدن به فارسی، در فارسی افغانستان باقی‌مانده‌اند اما در فارسی ایران عمدتاً فراموش شده و جای خود را به معادل اصیل‌تر، در این مورد «دانشکده» داده‌اند. برخی فقط در فارسی افغانستان وجود دارند مانند «لیسه»، «شارژ دافیر» به ترتیب به معنی «دبیرستان» و «کاردار» در فارسی ایران. برخی نیز مانند «گالری» در فارسی ایران هم، هنوز کاربرد بیشتری نسبت به معادل خود، «نگارخانه» دارند.

تأثیر زبان‌های ترکی[ویرایش]

به علت زندگی اقوام ترک‌زبان (مانند آذری‌ها) و فارسی‌زبانان ایران در کنار هم و به خصوص در سده‌های اخیر این دو زبان تأثیراتی بر روی هم گذاشته‌اند. برای نمونه می‌توان به وام‌واژههایی در فارسی ایران با ریشه ترکی اشاره کرد که در سده های اخیر به این گونه از فارسی (به ویژه در لهجه تهرانی) وارد شده‌اند و این وام‌واژه‌ها در فارسی افغانستان، تاجیکستان و بعضی از گویش‌های فارسی رایج در ایران یا کاربردی ندارند و یا کاربرد کمی دارند.

دستور زبان[ویرایش]

فارسی ایران دارای برخی ویژگی‌های جدید در دستور زبان است. یکی از این وِیژگی‌ها داشتن دو زمان فعلی گذشته مستمر و حال ملموس است که به کمک فعل کمکی داشتن ساخته می‌شود. این دو زمان به این شکل صرف می‌شوند.

گذشته مستمر=داشتم می‌رفتم-داشتی می‌رفتی-داشت می‌رفت-داشتیم می‌رفتیم-داشتید می‌رفتید-داشتند می‌رفتند

حال ملموس=-دارم می‌روم-داری می‌روی-دارد می‌رود-داریم می‌رویم-دارید می‌روید-دارند می‌روند

این زمان در دیگر گویش‌های خاوری فارسی کمتر دیده می‌شود. البته گذشته ملموس و حال مستمر با مفهومی کاملاً یکسان در لهجه هراتی نیز با استفاده از کلمه هِی به شکل زیر وجود دارد:

گذشته مستمر=هی می‌رفتم-هی می‌رفتی-هی می‌رفت-هی می‌رفتیم-هی می‌رفتید-هی می‌رفتند

حال ملموس=-هی می‌روم-هی می‌روی-هی می‌رود-هی می‌رویم-هی می‌روید-هی می‌روند

جستارهای وابسته[ویرایش]