همخوان چاکنایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
واجگاه (کارا و ناکارا): ۱. برون‌لبی، ۲. درون‌لبی، ۳. دندانی، ۴. لثه ای، ۵. پس‌لثه ای، ۶. پیش‌کامی، ۷. کامی، ۸. نرمکامی، ۹. ملازی(زبانکی)، ۱۰. حلقی، ۱۱. چاکنایی، ۱۲. برون‌چاکنایی، ۱۳. ریشه‌ای، ۱۴. پس‌پسینی، ۱۵. پیش‌پسینی، ۱۶. تیغه‌ای، ۱۷. نوکی و ۱۸. زیرنوکی

پرده های آوایی را می توان در جایگیری های گوناگونی گذاشت، ولی سه جاگیری پایه چاکنای زیرساخت بخش بزرگی از گفتار را می سازد:

آواهای بی واک: زمانیکه پرده های آوایی از یکدیگر جدا هستند، هوا یکراست از میان چاکنای می گذرد. هر آوایی که با چاکنای بازسازی شود بی واک خوانده می شود. در هنگام ساخت یک آوا، بی واکی آن را می توان با گذاشتن انگشت بر گلو شناسایی کرد. هیچ لرزشی به سرانگشتان نمی‌رسد. آوای آغازین واژه های فروهر، ساده، و هنر همگی بی واکند.

آواهای واکدار: هنگامی که تارهای آوایی به یکدیگر نزدیک شوند، ولی سخت به هم نچسبند، هوایی که از میان آنها می گذرد مایه لرزش آنها می شود و جایگیری ای پدید می آورد که واکداری خوانده می شود. در واج نخست واژگان زیبا و ویژه این لرزش را می توان دریافت.

زمزمه: آرایش دیگری از چاکنای زمزمه را پدید می آورد. زمزمه بی واک است ولی پرده های آوایی به گونه ای جاگیری می کنند که بخش پیشین آنها به هم نزدیک و بخش پسین آنها از یکدیگر دور می شود.

نمونه آشناترین همخوان سایشی چاکنایی بی واک[۱]، واج نخست واژه هوا در فارسی است.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. voiceless glottal fricative
  2. درزی، علی. درآمدی بر زبانشناسی معاصر.تهران:انتشارات سمت(۱۳۹۴)صفحه ۳۶-۵۷.

منابع[ویرایش]

  • درزی، علی. درآمدی بر زبانشناسی معاصر.تهران:انتشارات سمت(۱۳۹۴)
  • ثمره، یدالله.آواشناسی زبان فارسی، آواها و ساخت آوایی هجاها.تهران:مرکز نشر دانشگاهی.چاپ یازدهم (۱۳۹۳).صص ۶۴-۶۲
  • تارنمای :(به انگلیسی) http://www.madore.org/~david/misc/linguistic/ipa/