زبان‌های قفقازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زبان‌های قفقازی یا ایبری-قفقازی(به انگلیسی: Ibero-Caucasian)[۱]، شماری زبان‌های رایج در سرزمین قفقاز (بین دریای سیاه و دریای کاسپین) هستند که زبان‌های بومی آن ناحیه جغرافیایی بشمار می‌روند. این زبان‌ها که رویهم ده میلیون تن گویشور دارند، توسط زبانشناسان به دو خانوادهٔ قفقازی شمالی و جنوبی دسته‌بندی شده‌اند و بیشتر زبانشناسان برآنند که اصل و ریشه‌ای جداگانه داشته‌اند. هرچند نزدیکی و همگونی زبانی میانشان ایجاد شده و در بسیاری موارد واژگان یا دستوری بهم نزدیکی نشان می‌دهند.

خانواده‌های قفقازی[ویرایش]

زبان‌های قفقازی شامل دو خانواده زبانی و سه زیرشاخهٔ جداگانه می‌باشند:[۲]

خاستگاه و ارتباط با زبان‌های دیگر[ویرایش]

خاستگاه زبان‌های قفقازی همچنان ناشناخته باقی مانده‌است. دو زیرخانوادۂ شمالی ممکن است خویشاوند دور باشند. فرضیهٔ دنه-قفقازی آنها را به ترتیب با زبان‌های نا-دنهٔ آمریکای شمالی و چینی-تبتی مربوط می‌کند.[۳] همچنین زبان‌های قفقازی، به نظر می‌رسد که معقول‌ترین خویشاوند از میان خویشاوندان فراوان پیشنهادی برای زبان باسکی باشند.[۳][۲]

شیوه نگارش[ویرایش]

این زبان‌ها برای نگارش عموماً از سه گونه الفبا استفاده می‌کنند. الفبای گرجی، الفبای سیریلیک و الفبای لاتین. مورد نخست متعلق به زبان گرجی است و مورد بعدی را سایر زبان‌های رایج در قفقاز بکار می‌برند. الفبای لاتین نیز علاوه بر اینکه مدتی در نیمه نخست قرن بیستم در شوروی و مناطق مختلف آن رواج داده می‌شد (گرچه امروز جای خود را به سیریلیک داده)، در میان قفقازی‌زبانان ساکن ترکیه و دیگر کشورهای خاورمیانه کاربرد دارد.

منابع[ویرایش]

  1. امیراحمدی، بهرام (بهار ۱۳۷۴). «زبانهای ایبری - قفقازی». مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز. دوم (۹): از ۲۵۶ تا ۲۷۴.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Manfred Owstrowski. "History of the Basque Language" (PDF). Salem State University.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ اطلس زبان ها. انتشارات دانشگاه تهران. تابستان ۱۳۸۷. صص. ۶۴. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۳-۵۷۹۱-۰.