زبان‌های قفقازی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زبان‌های قفقازی یا ایبری-قفقازی(به انگلیسی: Ibero-Caucasian)[۱]، شماری زبان‌های رایج در سرزمین قفقاز (بین دریای سیاه و دریای کاسپین) هستند که زبان‌های بومی آن ناحیه جغرافیایی بشمار می‌روند. این زبان‌ها که رویهم ده میلیون تن گویشور دارند، توسط زبانشناسان به دو خانوادهٔ قفقازی شمالی و جنوبی دسته‌بندی شده‌اند و بیشتر زبانشناسان برآنند که اصل و ریشه‌ای یکسان داشته‌اند و نزدیکی و همگونی زبانی میانشان بسیار است و در بسیاری موارد واژگان یا دستوری بهم نزدیکی نشان می‌دهند.

خانواده‌های قفقازی[ویرایش]

زبان‌های قفقازی شامل دو خانواده زبانی و سه زیرشاخهٔ جداگانه می‌باشند:[۲]

خاستگاه و ارتباط با زبان‌های دیگر[ویرایش]

خاستگاه زبان‌های قفقازی همچنان ناشناخته باقی مانده‌است. دو زیرخانوادۂ شمالی ممکن است خویشاوند دور باشند. فرضیهٔ دنه-قفقازی آنها را به ترتیب با زبان‌های نا-دنهٔ آمریکای شمالی و چینی-تبتی مربوط می‌کند.[۳] همچنین زبان‌های قفقازی، به نظر می‌رسد که معقول‌ترین خویشاوند از میان خویشاوندان فراوان پیشنهادی برای زبان باسکی باشند.[۳][۲]

شیوه نگارش[ویرایش]

این زبان‌ها برای نگارش عموماً از سه گونه الفبا استفاده می‌کنند. الفبای گرجی، الفبای سیریلیک و الفبای لاتین. مورد نخست متعلق به زبان گرجی است و مورد بعدی را سایر زبان‌های رایج در قفقاز بکار می‌برند. الفبای لاتین نیز علاوه بر اینکه مدتی در نیمه نخست قرن بیستم در شوروی و مناطق مختلف آن رواج داده می‌شد (گرچه امروز جای خود را به سیریلیک داده)، در میان قفقازی‌زبانان ساکن ترکیه و دیگر کشورهای خاورمیانه کاربرد دارد.

منابع[ویرایش]

  1. امیراحمدی، بهرام. «زبانهای ایبری - قفقازی». مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز دوم، ش. 9 (بهار 1374): از 256 تا 274. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Manfred Owstrowski. “History of the Basque Language”. Salem State University. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ اطلس زبان ها. انتشارات دانشگاه تهران، تابستان 1387. 64. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۰۳-۵۷۹۱-۰.