خ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
الفبای فارسی
ا ب پ ت ث ج
چ ح خ د ذ ر
ز ژ س ش ص ض
ط ظ ع غ ف ق
ک گ ل م ن و
ه ی
حروف دیگر
ء آ اً هٔ ة
شكل حرف
جدا آغازی میانی پایانی
خ خ‍ ‍خ‍ ‍خ

خ حرف نهم در الفبای فارسی و حرف هفتم در الفبای عربی است.

زبان‌شناسی[ویرایش]

واج «خ» از دیدگاه آواشناسی، همخوانی است سایشی، ملازی، بی‌واک و سخت. اندام‌های تولیدکنندهٔ آن انتهایی‌ترین بخش عقب زبان و بخش پایانی نرم‌کام‌اند. برای تولید این واج، عقب زبان که روبه‌روی زبان کوچک قرار دارد بالا می‌رود و بدین ترتیب، گذرگاه تنگی برای گذر هوا پدید می‌آیدو جریان هوا با فشار از این گذرگاه می‌گذرد و سایش ایجاد می‌کند.[۱]

واج «خ» فارسی بازماندهٔ آواهای q و gh هندواروپایی و g آریایی باستان است.[۲]

جایگاه تولید «خ» در فارسی و عربی متفاوت است. در الفبای ترکی امروزی حرف h را برابر واج‌های «خ، ح و ه» به‌کار می‌برند.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. دانشنامهٔ جهان اسلام، ح-خ. (۱۴). زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران: ۱۳۸۹. ص۵۶۵.
  2. همان، ص۵۶۶.
  3. همان.
الفبای عربی
ألِف باء تاء ثاء جيم حاء خاء دال ذال راء زاي سين شين صاد ضاد طاء ظاء عين غين فاء قاف كاف لام ميم نون هاء واو ياء
سایر شکل‌های حروف جيم، حاء و خاء در عربی
ځ ڃ ڄ څ چ ڇ ڿ ݘ