دادگاه نورنبرگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

دادگاه نورنبرگ به مجموعه‌ای از دادرسی‌های نظامی گفته می‌شود که پس از جنگ جهانی دوم به‌وسیله‌ی متفقین و تحت قوانین بین‌المللی و قوانین جنگ برگزار شد. بیشترین اهمیت این دادگاه در دادرسی‌ آن دسته از اعضای برجسته‌ی رهبری سیاسی، نظامی، قضایی و اقتصادی آلمان نازی بود که هولوکاست و دیگر جنایت‌های جنگی را برنامه‌ریزی و اجرا کردند، یا به‌نحو دیگری در آنها دست داشتند. دادرسی‌ها در شهر نورنبرگ آلمان برگزار شد و حکم‌هایی که در آن صادر شد، نقطه‌ی گذار از قوانین کلاسیک به قوانین معاصر بین‌المللی است.  

نخستین و مهم‌ترینِ این دادرسی‌ها، دادرسی جنایتکاران جنگی مهم در دادگاه نظامی بین‌المللی (IMT) بود. نورمن بیرکِت، یکی از قضات بریتانیایی حاضر در این دادرسی، آن را "بزرگ‌ترین دادرسی در تاریخ" دانست. در این دادگاه که از 20 نوامبر 1945 تا 1 اکتبر 1946 طول کشید، 24 تن از مهم‌ترین رهبران سیاسی و نظامی رایش سوم دادرسی شدند. از میان این رهبران، مارتین بورمن که بدون آگاهی متفقین در ماه مه 1945 مرده‌بود، به‌طور غیابی محاکمه شد. متهمی دیگر، روبرت لِی، یک هفته پس از آغاز دادرسی خودکشی کرد. آدولف هیتلر و یوزف گوبلز هر دو در بهار 1945 برای گریز از دستگیری خودکشی کرده‌بودند. هاینریش هیملر می‌خواست خودکشی کند، اما به‌وسیله‌ی نیروهای بریتانیا دستگیر شد و یک روز پس از دستگیری خودکشی کرد. هاینریش مولر یک روز پس از خودکشی هیتلر ناپدید شد، و بلندپایه‌ترین مقام نازی است که سرنوشتش نامعلوم مانده‌است. راینهارت هِیدریش در 1942 به‌وسیله‌ی پارتیزان‌های چک کشته‌شده‌بود. یوزف تِربوفن در 1942 در نروژ با دینامیت خودکشی کرد. آدولف آیشمن به آرژانتین گریخت، اما به‌وسیله‌ی موساد از آنجا ربوده و در 1962 در اسرائیل دادرسی و به ‌ًدار آویخته‌شد. هرمن گورینگ به مرگ محکوم شد، اما شب پیش از اعدام، با خوردن سیانور خودکشی کرد.    

در این متن نخستین دادرسی، که آن را دادگاه نظامی بین‌المللی انجام داد، بررسی می‌شود. دادرسی‌های جنایتکاران جنگیِ کوچک‌تر، تحت قانون شماره‌ی 10 شورای کنترل آمریکا برگزار شد که دادرسی پزشکان و دادرسی قضات را نیز دربرمی‌گرفت.

دسته‌بندی جنایت‌ها و ساختار دادگاه در این دادرسی‌ها، بعدها به‌وسیله‌ی سازمان ملل برای دادرسی جنایت‌های جنگی، جنایت علیه بشریت و تجاوز نظامی الگو قرار گرفت و پایه‌ای برای تشکیل  دادگاه جنایی بین‌المللی شد. کیفرخواست‌های نورنبرگ، برای نخستین بار در حقوق بین‌الملل، "نسل‌کشی" را دربرمی‌گرفت (مورد سوم از جنایت‌های جنگی: "نابود کردن گروه‌های نژادی و ملی، و اِعمال آن علیه غیرنظامیانِ شماری از مناطق اشغالی، برای نابود کردن نژادها و گروه‌های مشخصی از مردم و گروه‌های ملی، نژادی، یا دینی، به‌ویژه یهودیان، لهستانی‌ها، کولیان و دیگران").      

ریشه‌ها[ویرایش]


به‌نظرم سه راه پیش روی ما بود: یکی این که بگذاریم جنایت‌های انجام شده بی‌کیفر بماند، دوم این که مرتکبان را اعدام یا مجازات کنیم، سوم این که آنها را دادرسی کنیم. آیا می‌شد چنین جنایت‌هایی بی‌کیفر بمانند؟ آیا فرانسه، روسیه، هلند، بلژیک، نروژ، چکسلواکی، لهستان یا یوگسلاوی چشم بر این جنایت‌ها می‌بستند؟ همه به‌یاد می‌آوردند که پس از جنگ جهانی اول، متهمان به جنایت برای دادرسی به آلمان تحویل داده‌شدند، و نتیجه چه مسخره بود. بیشترشان مجازات نشدند و حکم‌های اجراشده هم نمایشی بود و همان‌ها هم پس از مدتی مورد بازنگری قرار گرفت.  جفری لارنس، 5 دسامبر 1946

پس از جنگ جهانی اول، متهمان ارتکاب جنایات جنگی از مه تا ژوئیه‌ی 1921 در دادگاه جنایات جنگی در شهر لایپزیگ در آلمان دادرسی شدند. این دادرسی‌ها بسیار محدود و، به‌باور بسیاری، بی‌فایده بود. پس از آغاز جنگ جهامی دوم، در آغاز سال 1940، دولت در تبعید لهستان از دولت‌های بریتانیا و فرانسه خواست تجاوز آلمان به لهستان را محکوم کنند. بریتانیا در آغاز از این کار سرباز زد؛ با این حال در آوریل 1940 بیانیه‌ی مشترکی در این باره به‌وسیله‌ی بریتانیا، فرانسه و لهستان صادر شد. در این بیانیه که به‌دلیل ملاحظات بریتانیا و فرانسه لحن ملایمی داشت، سه کشور اعلام کردند "خواهان اعتراض رسمی و آشکار در برابر وجدان جهانی علیه این اقدام دولت آلمان هستند و دولت آلمان را مسوول جنایت‌هایی می‌دانند که نباید بی‌کیفر بماند."    

سه‌سال و نیم پس از آن، تمایل به مجازات آلمان شدت بیشتری پیدا کرد. در 1 نوامبر 1943، شوروی، بریتانیا و آمریکا با انتشار اعلامیه‌ی مسکو، "هشدار جدی" دادند که پس از شکست نازی‌ها، "متفقین آنها را تا دورترین نقاط جهان تعقیب خواهندکرد تا عدالت اجرا شود. این اعلامیه تاثیری بر وضعیت آن دسته از جنایتکاران جنگی ندارد که جنایت‌هایشان مکان جغرافیایی مشخصی ندارد و با تصمیم مشترک دولت متفقین مجازات خواهندشد. فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا، خطاب به خاخام ستیفن وایز، رئیس کنگره‌ی یهودیان آمریکا، نوشت مردم آمریکا نه‌تنها با همه‌ی قربانیان جنایت‌های نازی‌ها همدردی می‌کنند، بلکه در روز دادرسی که مطمئنا خواهدآمد، به‌حساب مرتکبان این جنایت‌ها خواهندرسید. متفقین در کنفرانس یالتا و کنفرانس پوتسدام در 1945 نیز بر خواست خود برای دادرسی مرتکبان تاکید کردند.    

برابر اسناد کابینه‌ی جنگ بریتانیا که در 2 ژانویه‌ی 2006 منتشر شد، در دسامبر 1944 این کابینه مجازات نازی‌های برجسته درصورت دستگیری را مورد بررسی قرارداده‌بود. وینستون چرچیل، نخست وزیر بریتانیا، برای گذر از موانع قانونی خواهان اعدام بی‌محاکمه در شماری موارد و با استناد به قانون اعدام بی محاکمه (Act of Attainder) شده‌بود، و تنها بعدها پس از گفتگو با رهبران آمریکا و شوروی تغییر عقیده داد. 

متهمان در جایگاه در دادگاه نورنبرگ. هرمن گورینگ (گوشه‌ی چپ، ردیف جلو) پس از مرگ هیتلر، مهم‌ترین مقام زنده‌ی آلمان نازی به‌شمار می‌آمد.

 

در اواخر 1943، ژوزف استالین، رهبر شوروی، در کنفرانس تهران اعدام 50.000 تا 100.000 افسر ستاد آلمانی را به دو رهبر دیگر متفقین پیشنهاد داد. فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهور آمریکا، به‌شوخی گفت شاید اعدام 49.000 نفر کافی باشد. چرچیل با "اعدام سربازانی که برای کشورشان می‌جنگند" مخالفت کرد و افزود ترجیح می‌دهد به‌جای همکاری در این اقدام، "به حیاط برده و تیرباران شود." با این حال چرچیل اعلام کرد که جنایتکاران جنگی باید تاوان جنایت‌هایشان را بپردازند، و، برابر سند مسکو که خودش آن را نوشته‌بود، باید در همان محلی دادرسی شوند که جنایت را انجام داده‌اند. چرچیل به‌شدت مخالف "دادرسی به‌دلایل سیاسی" بود. هنری مورگِنتائو، وزیر دارایی آمریکا، برنامه‌ای برای نازی‌زدایی از آلمان پیشنهاد داد که در آن غیرصنعتی‌کردن اجباری آلمان و اعدام بی‌محاکمه‌ی "جنایتکاران دانه‌درشت" قید شده‌بود. روزولت در آغاز از برنامه حمایت کرد، و توانست چرچیل را هم به پشتیبانی از نوع ملایم‌تری از آن متقاعد کند. با افزایش نارضایتمندی رسانه‌ها نسبت به برنامه، روزولت از پیگیری آن منصرف شد، اما برنامه‌ی جایگزینی هم برای آن پیشنهاد نداد. کنار رفتن برنامه‌ی مورگِنتائو نیاز به برنامه‌ای جایگزین برای برخورد با رهبران نازی را پدید آورده‌بود. سپس پیش‌نویس "برنامه‌ی دادرسی جنایتکاران جنگی اروپا" به‌وسیله‌ی وزارت جنگ آمریکا و هنری استیمسن، وزیر جنگ آمریکا، تهیه شد. در پی مرگ روزولت در آوریل 1945، هری ترومن، رئیس‌جمهور جدید، پشتیبانی جدی خود از راه‌حل قضایی را اعلام کرد. پس از گفتگوهایی میان بریتانیا، امریکا، شوروی و فرانسه، جزئیات دادرسی مورد بررسی قرارگرفت. قرارشد دادرسی از 20 نوامبر 1945 در شهر نورنبرگ در استان بایرن آلمان برگزار شود.     

تشکیل دادگاه‌ها[ویرایش]

در 20 آوریل 1942، نمایندگانی از نُه کشور اشغال‌شده به‌وسیله‌ی آلمان، برای تهیه‌ی پیش‌نویس "قطعنامه‌ی متفقین علیه جنایت‌های جنگی آلمان" در لندن دیدار کردند. بریتانیا، آمریکا و شوروی در کنفرانس‌های تهران (1943)، یالتا (1945) و پوتسدام (1945) بر سر چهارچوب مجازات مسوولان جنایت‌های جنگی در جنگ جهانی دوم به توافق رسیدند . به فرانسه هم جایی در دادگاه اختصاص داده‌شد. پایه‌ی حقوقی دادرسی منشور دادگاه نظامی بین‌المللی لندنبود، که چهار قدرت در 8 اوت 1945 برسر آن به توافق رسیده‌بودند و دادرسی را محدود به "مجازات جنایتکاران جنگی مهم کشورهای محور اروپایی" می‌کرد.    

در حدود 200 متهم به جنایات جنگی در نورنبرگ دادرسی شدند، و 1.600 تن دیگر به‌شیوه‌های نظامی سنتی دادرسی شدند. صلاحیت دادگاه برپایه‌ی سند تسلیم آلمان قرار داشت. اداره‌ی سیاسی آلمان به "شورای کنترل متفقین" منتقل شده‌بود که بالاترین مقام در آلمان بود و می‌توانست موارد سرپیچی از قوانین بین‌المللی و قانون جنگ را مجازات کند. از آنجا که دادگاه محدود به موارد موارد سرپیچی از قانون جنگ بود، صلاحیت رسیدگی به جنایت‌های انجام‌شده پیش از آغاز جنگ در 1 سپتامبر 1939 را نداشت.  

محل برگزاری[ویرایش]

ساختمان دادگاه نورنبرگ، محل برگزاری دادرسی‌ها

نخست نام لایپزیگ و لوکزامبورگ برای برگزاری دادرسی‌ها مطرح شد. شوروی می‌خواست دادرسی‌ها در برلین که آن را پایتخت توطئه‌گران فاشیست می‌خواند برگزار شود، اما به دو دلیل نورنبرگ برگزیده‌شد. نخست این که کاخ دادگستری آن شهر بزرگ بود و از اندک ساختمان‌هایی در آلمان بود که در جریان بمباران‌های شدید متفقین آسیب چندانی ندیده‌بودند. این ساختمان همچنین زندان بزرگی هم داشت. دلیل دوم این بود که نورنبرگ محل تولد حزب نازی برشمرده می‌شد. این شهر محل برگزاری گردهمایی‌های تبلیغاتی سالانه‌ی حزب و نشست ویژه‌ی رایشستاگ (مجلس آلمان) برای تصویب قوانین نورنبرگ بود. از این رو نورنبرگ جای مناسبی برای اعلام مرگ نمادین حزب بود.

برای جلب موافقت شوروی، توافق شد با تعیین نورنبرگ به‌عنوان محل دادرسی، برلین هم برای اقامت مقامات دادگاه تعیین شود.

بیشترِ متهمان در مرکز بررسی و بازجویی اردوگاه اَش‌کَن (Ashcan) در لوگزامبورگ بازداشت شده‌بودند و برای دادرسی به نورنبرگ آورده شدند.


شرکت‌کنندگان  

هریک از چهار کشور یک قاضی، یک قاضی جایگزین و یک دادستان معرفی کرد.        

*قضات نورنبرگ از چپ به راست: الکساندر وُلچکف، یونا نیکیتچنکو، نورمن بیرکت، جفری لارنس، فرانسیس بیدل، جان پارکر، آنری دونِدو دو وابرِس و روبر فالکو

قضات[ویرایش]

  • سرلشگر نیکیتچنکو (شوروی، اصلی)
  • سرهنگ الکساندر وُلچکف (شوروی، جایگزین)
  • سرهنگ قاضی جفری لارنس (بریتانیا، اصلی)، رئیس دادگاه
  • نورمن بیرکت (بریتانیا، جایگزین)
  • فرانسیس بیدل (آمریکا، اصلی)
  • جان پارکر (آمریکا، جایگزین)
  • پروفسور آنری دونِدو دو وابرِس (فرانسه، اصلی)
  • روبر فالکو (فرانسه، جایگزین)

دادستان‌های ارشد[ویرایش]

  • هارتلی شوکراس (بریتانیا)
  • رابرت جکسن (آمریکا)
  • رومن رودنکو (شوروی)
  • فرانسوا دو منتون، بعدتر با آگوست شامپتیه دوریته جایگزین شد (فرانسه)

وکیلان مدافع[ویرایش]

بیشتر وکیلان مدافع، حقوقدانان آلمانی بودند، ازجمله (نام متهمان موکل در پرانتز): گئورگ فوشمَن و هاینتس فریتس (هانس فریچه)، اتو کرانتسبولر (کارل دونیتس)، اتو پانِنبکِر (ویلهلم فریک)، آلفرد توما (آلفرد روزنبرگ)، کورت کافمن (ارنست کالتِنبرونر)، هانس لاتِرنزِر (ستاد مشترک و فرماندهی عالی)، فرانتس اِکسنِر (آلفرد یودل)، آلفرد زَیدل (هانس فرانک)، اتو شتامر (هرمن گورینگ)، والتر بالاس (گوستاو کروپ فن بولِن و هالباخ)، هانس فلِکسنر (آلبرت شپِر)، گونتر فون رورشَیت (رودلف هس)، اگون کوبوشوک (فرانتس فون پاپن)، روبرت زِرواتیوس (فریتس زائوکل)، فریتس زائوتر (یواخیم فون ریبِنتروپ)، والتر فونک (بالدور فون شیراخ)، هانس مارکس (یولیوس اشترایشر)، اتو نِلته (ویلهلم کایتل) و هربرت کراس و رودلف دیکس (هیالمار شاخت). 70 دستیار، کارمند و حقوقددان به وکیلان اصلی کمک می‌کردند. در میان گواهان وکیلان مدافع، مردانی بودند که در طول جنگ در جنایت‌های جنگی دست داشتند، از جمله رودلف هوس. گواهی‌دهندگان امیدوار بودند با این کار در مجازات خود تخفیفی بگیرند. همه‌ی آنها در ادامه در جند مورد گناهکار شناخته شدند.    

عکس رنگی کمیابی از دادرسی در نورنبرگ که متهمان و دژبانان آمریکایی نگهبان آنها را نشان می‌دهد

دادرسی[ویرایش]

دادگاه نظامی بین‌المللی در 19 نوامبر 1945 در کاخ دادگستری نورنبرگ آغاز به کار کرد. ریاست جلسه‌ی نخست را قاضی نیکیتچنکو از شوروی برعهده داشت. کیفرخواست علیه 24 جنایتکار جنگی بزرگ و هفت سازمان (رهبری حزب نازی، هیات وزیران رایش، اس اس، اداره‌ی امنیت (اس دگشتاپو،اس آ، و "ستاد مشترک و فرماندهی عالی"، شامل چند فرمانده ارشد نظامی) بود.

کیفرخواست‌ها موارد زیر را دربرمی‌گرفتند:

  • مشارکت در توطئه برای ارتکاب جنایت علیه صلح
  • برنامه‌ریزی برای جنگ و آغاز جنگ برای تجاوز و دیگر جنایت‌ها علیه صلح
  • جنایت(های) جنگی
  • جنایت علیه بشریت
  • جنایت علیه انسانیت

بیست‌وچهار خوانده، بسته به هر اتهام، یا متهم شدند اما محکوم نشدند (م)، یا متهم شدند و گناهکار شناخته شدند (گ)، یا متهم نشدند (--). جدول زیر وضعیت هریک را ازنظر نام و سمت، اتهام، و نتیجه‌ی دادرسی نشان می‌دهد:

بخشی از منشور دادگاه نظامی بین‌المللی

فصل 4. دادرسی منصفانه‌ی متهمان

ماده‌ی 16

در کیفرخواست باید اتهام متهمان با جزئیات و مشخصات کامل قید شود. یک نسخه از کیفرخواست و همه‌ی مدارک پیوست آن، که به زبان متهم برگردانده شده‌باشد، باید در زمان معقولی پیش از آغاز دادرسی دراختیار او قرارگیرد.

عکس نام اتهام مجازات یادداشت
1 2 3 4
Bundesarchiv Bild 183-R14128A, Martin Bormann.jpg مارتین بورمن م گ گ اعدام (غیابی) جانشین هِس در مقام دبیر حزب نازی. محکوم به اعدام به‌طور غیابی. بازمانده‌های جنازه‌ی او در سال 1972 در برلین پیدا شد و برابر گزارش پایانی، او در روزهای پایان جنگ، هنگام گریز از برلین کشته شده‌بود.
Nazi Personalities- Grossadmiral Karl Doenitz (1891-1984) A14899.jpg کارل دونیتس م گ گ 10 سال فرمانده نیروی دریایی آلمان از 1943، پس از اریش رِدر. آغازگر عملیات زیردریایی‌ها. پس از مرگ هیتلر، مدت کوتاهی رئیس‌جمهور آلمان بود. در اتهام حمله‌ی نامحدود زیردریایی‌ها که نقض معاهده‌ی دوم دریایی لندن (1936) است، مجرم شناخته‌شد، اما چون آمریکا هم همان جرم را مرتکب شده‌بود، مجازات نشد[۱] در 1 اکتبر 1956 آزاد شد. در 24 دسامبر 1980 درگذشت. وکیل: اتو کرانتسبولر
Bundesarchiv Bild 146-1989-011-13, Hans Frank.jpg هانس فرانک م گ گ اعدام مسوول امور حقوقی رایش (1933 – 1945) و فرماندارکل دولت عمومی در لهستان اشغالی (1939 - 1945). ابراز پشیمانی کرد. [avalon ۲] در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Wilhelm Frick 72-919.jpg ویلهلم فریک م گ گ گ اعدام وزیر کشور هیتلر (1933 – 1943) و مسوول رایش در بوهم و موراویا (1943 – 1945). از نویسندگان قوانین نژادی نورنبرگ. [avalon ۳] در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Hans Fritzsche.jpg هانس فریچه م - م م تبرئه شد. گوینده‌ی پرطرفدار رادیو؛ رئیس بخش اخبار در وزارت تبلیغات در اوایل 1950 آزاد شد. فریچه به‌دلیل شباهت صدایش به گوبلز، وزیر تبلیغات، در رادیو استخدام شده‌بود. او در 27 سپتامبر 1953 درگذشت.
Waltherfunk45.jpg والتر فونک م گ گ گ زندان ابد وزیر اقتصاد هیتلر؛ در مقام رئیس بانک مرکزی آلمان جایگزین هیالمار شاخت شد. در 16 مه 1957 به‌دلیل بیماری آزاد شد. در 31 مه 1960 درگذشت.
Bundesarchiv Bild 102-13805, Hermann Göring.jpg هرمن گورینگ گ گ گ گ اعدام ؛ فرمانده نیروی هوایی (1935 – 1945)؛ رئیس برنامه‌ی چهارساله (1936 – 1945)؛ و نخستین رئیس گشتاپو تا تحویل آن به اس اس در آوریل 1934. او که در آغاز، دومین مقام عالی‌رتبه‌ی حزب نازی و جانشین معرفی‌شده‌ی هیتلر بود، در آوریل 1945 مورد خشم هیتلر قرارگرفت. عالی‌رتبه‌ترین مقام نازی که دادکاه نورنبرگ دادرسی شد. پیش از اعدام، خودکشی کرد.
Bundesarchiv Bild 146II-849, Rudolf Heß.jpg رودلف هس گ گ م م زندان ابد معاون هیتلر تا زمانی که در 1941 برای انجام گفتگوهای صلح با بریتانیا به اسکاتلند گریخت. از آن هنگام زندانی بود. پس از دادرسی در زندان اشپاندائو زندانی شد و در 1987 در آنجا خودکشی کرد.
Alfred Jodl USA-E-Ardennes-2.jpg آلفرد یودل گ گ گ گ اعدام ژنرال ارتش و نفر دوم پس از ویلهلم کایتل در بخش عملیاتی فرماندهی عالی ارتش از 1938 تا 1945. امضاکننده‌ی فرمان اعدام بی‌محاکمه‌ی کماندوهای متفقین و نمایندگان دولت و حزب کمونیست در نیروهای شوروی. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد. امضاکننده‌ی سند تسلیم آلمان در 7 مه 1945در مقام نماینده‌ی کارل دونیتس

در 1953 از او اعاده‌ی حیثیت شد و بعدتر اعاده‌ی حیثیت او لغو شد.

Ernst Kaltebrunner in Nurnberg.jpg ارنست کالتنبرونر م گ گ اعدام عالی‌رتبه‌ترین مقام اس اس که در دادکاه نورنبرگ دادرسی شد. رئیس نهادی متشکل از سازمان اطلاعات، گشتاپو، و پلیس جنایی، و مسوول کلی جوخه‌های مرگ. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Bundesarchiv Bild 183-H30220, Wilhelm Keitel.jpg ویلهلم کایتل گ گ گ گ اعدام فرمانده عالی ارتش و وزیر غیررسمی دفاع از 1938 تا 1945. سرشناس برای پیروی بی‌چون‌وچرا از هیتلر. دستورهای بسیاری برای اعدام سربازان و زندانیان سیاسی را امضا کرد. ابراز پشیمانی کرد. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Bundesarchiv Bild 102-12331, Gustav Krupp von Bohlen und Halbach.jpg گوستاو کروپ فون‌بولِن‌اوندهالباخ حکمی صادر نشد. از بزرگ‌ترین صاحبان صنایع آلمان. مدیرعامل شرکت کروپ از 1912 تا 1945. ازنظر پزشکی ناآماده برای دادرسی؛ او از 1941 دچار معلولیت شده‌بود. او به‌اشتباه به‌جای پسرش آلفرد که در بیشتر دوران جنگ به‌جای او شرکت را مدیریت می‌کرد به‌ دادگاه آورده‌شد. دادستانان خواستند پسرش را جایگزین او کنند، اما قضات به‌دلیل نزدیکی زمان دادرسی با این کار مخالفت کردند. پرونده‌ی او همچنان باز ماند تا پس از بهبودش بررسی شود. در فوریه‌ی 1950 درگذشت. آلفرد در دادگاه دیگری موسوم به "دادگاه کروپ" در نورنبرگ، به‌اتهام اعمال بیگاری دادرسی شد و این‌چنین از اتهامات سخت‌تر گریخت.
Bundesarchiv Bild 183-2008-0922-501, Robert Ley.jpg روبرت لی حکمی صادر نشد. رئیس جبهه‌ی کار آلمان. در 25 اکتبر 1945 پیش از آغاز دادرسی خودکشی کرد.
Konstantin von Neurath crop.jpg کنستانتین فن نویرات گ گ گ گ 15 سال وزیر امور خارجه از 1932 تا 1938. مسوول رایش در امور بوهم و موراویا از 1939 تا 1943. از 1941 در مرخصی به‌سر می‌برد. در 1943 به‌دلیل اختلاف با هیتلر استعفا کرد. در 6 نوامبر 1954 به‌دلیل بیماری آزاد شد. پس از سکته‌ی قلبی، در 14 اوت 1956 درگذشت.
Vonpapen1.jpg فرانتس فن پاپن م م تبرئه شد. صدراعظم آلمان در 1932 و معاون صدراعظم در دولت هیتلر از 1933 تا 1934. سفیر در اتریش از 1934 تا 1938. سفیر در ترکیه از 1939 تا 1944. با آن که در نورنبرگ تبرئه شد، در 1947 به‌وسیله‌ی دادگاه نازی‌زدایی آلمان گناهکار شناخته‌شد و به هشت سال کار سخت محکوم شد. پس از گذراندن دو سال زندان، با حکم دادگاه فرجام تبرئه شد.
Erich Raeder.jpg اریش ردر گ گ گ زندان ابد فرمانده نیروی دریایی آلمان از 1928 تا بازنشستگی در 1943. دونیتس جانشین او شد. در 26 سپتامبر 1955 به‌دلیل بیماری آزاد شد. در 6 نوامبر 1960 درگذشت.
GERibbentrop.jpg یواخیم فن ریبن‌تروپ گ گ گ گ اعدام سفیر در بریتانیا از 1936 تا 1938. وزیر امور خارجه از 1938 تا 1945. ابراز پشیمانی کرد. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Bundesarchiv Bild 183-1985-0723-500, Alfred Rosenberg.jpg آلفرد روزنبرگ گ گ گ گ اعدام پردازنده‌ی نظریه‌ی نژاد برتر. وزیر مناطق اشغالی شرق از 1941 تا 1945. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Fritz Sauckel2.jpg فریتس زائوکل م م گ گ اعدام مسوول رایش در استان تورینگن از 1927 تا 1945. دارای اختیار تام در امور برنامه‌ی کار اجباری از 1942 تا 1945. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
HSchacht.jpg هیالمار شاخت م م تبرئه شد. بانکدار و اقتصاددان برجسته. رئیس بانک مرکزی آلمان پیش از جنگ (1923 – 1930 و 1933 – 1938). وزیر اقتصاد از 1934 تا 1937. موافق با سرپیچی از پیمان ورسای. بسیاری بر این باور بودند که بریتانیا با تبرئه‌ی شاخت، محافظت از صاحبان صنایع و تامین‌کنندگان مالی آلمانی را درنظر داشته‌است. به‌نوشته‌ی فرانسیس بیدل، قاضی جفری لارنس گفته‌بود شاخت آدم باشخصیتی است و شباهتی به وحشیان حاضر در دادرسی ندارد. او تا 1944 در اردوگاه تمرکز نازی‌ها زندانی بود و از این که باید در دادگاه جنایتکاران جنگی دادرسی شود خشمگین بود.
Joachim von Ribbentrop and Baldur von Schirach crop.jpg بالدور فن شیراخ م گ 20 سال زندان رئیس سازمان جوانان هیتلری از 1933 تا 1940. رئیس منطقه‌ای حزب نازی در وین (1940- 1945). ابراز پشیمانی کرد.
Inquart crop.jpg آرتور زیس اینکوارت م گ گ گ اعدام از دست‌اندرکاران کلیدی الحاق اتریش به آلمان و مدت کوتاهی نخست وزیر اتریش در 1938. معاون هانس فرانک در لهستان (1939 – 1940). کمیسر رایش در هلند اشغالی (1940 – 1945). ابراز پشیمانی کرد. در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.
Albert-Speer-72-929.jpg آلبرت اشپیر م م گ گ 20 سال زندان دوست و معمار موردعلاقه‌ی هیتلر. وزیر جنگ‌افزارها از 1942 تا پایان جنگ. او در این مقام مسوولیت نهایی اسنفاده از بیگاری اسیران مناطق اشغالی در تولید جنگ افزار را بر عهده داشت. ابراز پشیمانی کرد.
Julius Streicher 72-920 crop.jpg یولیوس اشترایشر م گ اعدام رئیس حزب نازی در منطقه‌ی فرانکن (1922 – 1940). در آنجا اختیاراتش از او گرفته‌شد، اما هیتلر به او اجازه داد عنوانش را نگه‌دارد. منتشرکننده‌ی هفته‌نامه‌ی ضدیهودی "دِر اشتورمر". در 16 اکتبر 1946 به دار آویخته‌شد.


آزمون‌های بهره‌ی هوشی و ارزیابی‌های روانی[ویرایش]

از متهمان آزمون‌های رورشاخ، درک موضوعی و وکسلر-بلوو گرفته‌شد. هوش همه بالاتر از سطح میانگین، و شماری بسیار بالاتر از آن بود.

متهمان درحال شنیدن مذاکرات دادگاه
نام بهره‌ی هوشی
دونیتس, کارل 138
فرانک, هانس 130
فریک, ویلهلم 124
فریچه, هانس 130
فونک, والتر 124
گورینگ, هرمن 138
هس, رودلف 120
یودل, آلفرد 127
کالتنبرونر, ارنست 113
کایتل, ویلهلم 129
نویرات, کنستانتین فن 125
پاپن, فرانتس فن 134
ردر, اریش 134
ریبنتروپ, یواخیم فن 129
روزنبرگ, آلفرد 127
زائوکل, فریتس 118
شاخت, هیالمار 143
شیراخ, بالدور فن 130
زِیس-اینکوارت, آرتور 141
اشپیر, آلبرت 128
اشترَیشر, یولیوس 106

در طول دادرسی‌ها، روان‌پزشک آمریکایی لئون گُلدِنزون با متهمان و شماری از گواهان گفتگو کرد. یادداشت‌های او در این باره به‌صورت کتابی  در سال 2004 منتشر شد.

روزشمار مهم‌ترین رویدادهای دادرسی[ویرایش]


"اردوگاه‌های تمرکز و زندان نازی‌ها" فیلمی تهیه‌شده به‌وسیله‌ی نیروهای مسلح آمریکا، که در دادرسی‌ها مورد استناد قرار گرفت
اخبار 17 اکتبر 1946 آمریکا درمورد صدور حکم دادگاه
  • 20 نوامبر 1945: آغاز دادرسی‌ها
  • 21 نوامبر 1945:  قاضی رابرت جکسن طی سخنانی چندساعته و تاثیرگذار دادرسی را آغاز کرد.
  • 26 نوامبر 1945: صورتجلسه‌ی هوسباخ (مربوط به همایشی که هیتلر در آن برنامه‌های خود برای جنگ را اعلام کرده‌بود) ارائه شد.
  • 29 نوامبر 1945: فیلم “اردوگاه‌های تمرکز و زندان نازی‌ها" نمایش داده‌شد.
  • 30 نوامبر 1945: گواه اروین فن لاهوزن گواهی داد که کایتل و فن ریبن‌تروپ دستور کشتار اسیران لهستانی، یهودی و روس‌ را صادر کرده‌اند.
  • 11 دسامبر 1945: فیلم "برنامه‌ی نازی‌ها" نمایش داده‌شد که برنامه‌ریزی و آماده‌سازی بلندمدت نازی‌ها برای جنگ را نشان می‌داد.
  • 3 ژانویه 1946: گواه ارنست اولندورف ، فرمانده پیشین جوخه‌ی مرگ D، کشتار 90.000 یهودی را تایید کرد.
  • 3 ژانویه 1946:  گواه دیتمار ویسلیسنی سازوکار اداری مسوول اجرای "راه‌حل نهایی" را شرح می‌دهد.
  • 7 ژانویه 1946: گواه و افسر پیشین اس اس اریش فن دِم باخ زِلوِوسکی، کشتار گروهی سازمان‌یافته‌ی یهودیان و دیگر گروه‌ها در شوروی را تایید کرد.
  • 28 ژانویه 1946: گواه ماری-کلود وایلان کوتوریه، عضو جنبش مقاومت فرانسه، نخستین بازمانده‌ی اردوگاه‌ مرگ شد که درمورد هولوکاست گواهی داده‌است.
  • 11-12 فوریه 1946: گواه و فیلدمارشال پیشین فردریش پائولوس، که پنهانی به نورنبرگ آورده شده‌بود، درمورد آغاز جنگ برای تجاوز گواهی داد.
  • 14 فوریه 1946: دادستان‌های شوروی تلاش کردند کشتار کاتین را به گردن آلمان بیاندازند.
  • 19 فوریه 1946: فیلم "بی‌رحمی‌های متجاوزان آلمانی-فاشیست" که جزئیات جنایت‌های انجام شده در اردوگاه‌های مرگ را نشان می‌داد، نمایش داده‌شد.
  • 27 فوریه 1946: گواه آبراهام زوتسکِفِر درمورد کشتار درحدود 80.00 یهودی در ویلنیوس به‌وسیله‌ی اشغالگران آلمانی شهر گواهی داد.
  • 8 مارس 1946: نخستین گواه در دفاع—ژنرال پیشین کارل بودِن‌شاتس—گواهی داد
  • 13-22 مارس 1946: هرمن گورینگ در جایگاه حاضر شد.
    هرمن گورینگ هنگام بازجویی
  • 15 آوریل 1946: گواه رودلف هوس، فرمانده پیشین آشویتس گواهی داد که کالتنبرونر هیچ‌گاه در آنجا نبوده‌است، و پذیرفت که کشتار گروهی انجام داده‌است.
  • 21 مه 1946: گواه ارنست فن وَیتسِکر توافق عدم تجاوز سال 1939 آلمان و شوروی و پروتکل پنهانی آن برای تقسیم اروپای شرقی میان آلمان و شوروی را شرح داد.
  • 20 ژوئن 1946: آلبرت اشپیر در جایگاه حاضر شد. او تنها وتهمی بود که مسوولیت شخصی اقدامات خود را پذیرفت.
  • 20 ژوئن 1946: گواهی در دفاع از مارتین بورمن انجام شد.
  • 1-2 ژوئیه 1946: گواهی شش نفر درمورد کشتار کاتین شنیده‌شد. شوروی نتوانست این کشتار را به آلمان نسبت دهد.
  • 2 ژوئیه 1946: دریادار چِستر نیمیتس در گواهی درمورد حمله‌ی بدون هشدار به کشتی‌های تجاری، پذیرفت آلمان در این حمله‌ها تنها نبوده‌است و آمریکا هم همین کار را کرده‌است.
  • 2 ژوئیه 1946: آخرین بیانیه‌های وکلای مدافع
  • 26 ژوئیه 1946: آخرین بیانیه‌های دادستان
  • 30 ژوئیه 1946: آغاز دادرسی "سازمان‌های جنایتکار"
  • 31 اوت1946:  آخرین بیانیه‌های متهمان
  • 1 سپتامبر 1946: پایان دادرسی
  • 30 سپتامبر تا 1 اکتبر 1946: اجرای مجازات‌ها به‌مدت دو روز. حکم هریک از محکومان در 1 اکتبر خوانده‌شد.

دادستانان توانستند پیشینه‌ی رویدادهای منجر به جنگ جهانی دوم، که جان درحدود 50 میلیون انسان را گرفت، و جنایت‌هایی را که به‌نام رژیم هیتلر انجام شد، را آشکار کنند. دوازده تن از متهمان به مرگ محکوم شدند و هفت تن به زندان از 10 سال تا ابد. سه تن تبرئه شدند و دو تن متهم نشدند.

اعدام‌ها[ویرایش]

جسد هرمن گورینگ، 16 اکتبر 1946

مجازات‌‌های اعدام در 16 اکتبر 1946 با روش دارزدن با "افتادن استاندارد" به‌جای "افتادن از ارتفاع زیاد" اجرا شد. ادعا شد ارتفاع دارها دانسته کم بوده‌است تا متهمان به‌جای مرگ سریع دراثر شکستن گردن، به‌کندی و با زجر دراثر خفگی بمیرند؛ ارتش آمریکا این ادعا را ردکرد. با این حال مدارکی هست که نشان می‌دهد مرگ شماری از متهمان با زجر و پس از  حدود 14 تا 28 دقیقه جان‌کندن روی داده‌است. مرگ کایتل بیش از همه و  28 دقیقه طول کشید.

شایع شده‌بود که جسدها به داخائو برده و در آنجا سوزانده شده‌اند، اما درواقع آنها در مونیخ سورانده و خاکسترشان به رود ایزا ریخته‌شد. قضات فرانسه‌ای پیشنهاد دادند متهمان ارتشی (گورینگ، کایتل و یودل) به‌رسم دادگاه‌های نظامی تیرباران شوند، اما بیدل و قضات شوروی گفتند از آنجا که آنها از مقررات نظامی سرپیچی کرده‌اند، شایسته‌ی تیرباران که مرگ آبرومندتری است نیستند. دیگر محکومان در 1947 به زندان اشپاندائو برده‌شدند.

دوتن از محومان به اعدام، به‌دار آویخته نشدند. یکی از آنها، مارتین بورمن، غیابی محکوم شد، و دیگری، هرمن گورینگ، شب پیش از اعدام خودکشی کرد. دو محکوم دیگر به دار آویخته‌شدند.

اصول نورنبرگ[ویرایش]

در "اصول نورنبرگ" که مجموعه مقرراتی برگرفته از نتیجه‌‌ی این دادرسی‌ها است، مفهوم "جنایت جنگی" تعریف شده‌است.

دادرسی‌های وابسته[ویرایش]

مقامات آمریکایی شماری دادرسی مرتبط به این دادرسی‌ها را در مناطق تحت اشغال خود انجام دادند. دیگر دادرسی‌هایی که پس از دادگاه نورنبرگ انجام شد به‌شرح زیر بوده‌است:

  • دادگاه بلزن
  • دادگاه بلزِک در میانه‌ی دهه‌ی 1960، برای هشت مامور اس اس اردوگاه مرگ بلزک، در مونیخ برگزار شد.
  • دادگاه شِمنو، برای کارکنان اردوگاه مرگ شمنو در لهستان و آلمان برگزار شد
  • دادرسی‌های آشویتس در فرانکفورت
  • دادرسی‌های مایدانِک، طولانی‌ترین دادرسی‌های جنایات جنگی در تاریخ که بیش از 30 سال طول کشید.
  • دادرسی‌های اردوگاه ماتهاوزن-گوزِن
  • دادرسی‌های راوِنزبرک در هامبورگ
  • دادگاه زوبیبور در شهر هاگن آلمان، در 1965 برای ماموران اس اس اردوگاه مرگ زوبیبور برگزار شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

ویکیپدیای انگلیسی

  1. رئیس‌جمهور رایش به‌مدت 23 روز پس از خودکشی هیتلر[avalon ۱]
  • بی‌بی‌سی فارسی
  • داونپورت، جان (۱۳۸۶محاکمات نورنبرگ، ققنوس، ص. ۹۵، شابک ۹۶۴-۳۱۱-۷۳۱-۶


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «avalon» وجود دارد، اما برچسب <references group="avalon"/> متناظر پیدا نشد. ().